| YouTube Channel

विष्कम्भः (viSkambhaH)

 
Apte
English
विष्कम्भः [viṣkambhḥ], 1 Obstacle, hindrance, impediment.
The bolt or bar of a door.
The supporting beam of a house
A post, pillar.
A tree.
(In dramas) An interlude between the acts of a drama and performed by one or more characters, middling or inferior, who connect the story of the drama and the subdivisions of the plot by briefly explaining to the audience what has occurred in the intervals of the acts or what is likely to happen later on: S. D. thus defines it: वृत्तवर्तिष्यमाणानां कथांशानां निदर्शकः संक्षिप्तार्थस्तु विष्कम्भ आतावङ्कस्य दर्शितः मध्येन मध्यमाभ्यां वा पात्राभ्यां संप्र- योजितः शुद्धः स्यात् तु संकीर्णो नीचमध्यमकल्पितः 38.
The diameter of a circle.
A particular posture practised by Yogins.
Extension, length
तद्द्विगुणविष्कम्भं खाताद् वप्रं कारयेत् Kau.
A.
1.3
एषामन्तरविष्कम्भो योजनानि सहस्रशः
Mb.
* 6.6.6.
The first of the twenty-seven astronomical periods (योग).
Apte Hindi
Hindi
विष्कम्भः
पुं*
- वि + स्कंभ् + अच्
"अवरोध, रुकावट, बाधा"
विष्कम्भः
पुं*
- -
"दरवाजे की सांकल, चटकनी"
विष्कम्भः
पुं*
- -
घर में लगा शहतीर
विष्कम्भः
पुं*
- -
"थूणी, खंभ"
विष्कम्भः
पुं*
- -
वृक्ष
विष्कम्भः
पुं*
- -
(नाटकों में) नाटकों के अंकों के मध्य में मध्यरंग का दृश्य जो दो मध्यम या निम्नदर्जे के पात्रों द्वारा प्रदर्शित किया जाता है
विष्कम्भः
पुं*
- -
वृत्त का व्यास
विष्कम्भः
पुं*
- -
योगियों की विशेष मुद्रा
विष्कम्भः
पुं*
- -
"विस्तार, लम्बाई"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अर्गला, अपिहिति, बाहुः, विष्कम्भः, विष्कम्भी, शलाका, हुडुक्कः
noun
द्वारबन्धकलोहादिभिः विनिर्मितम् उपकरणम्।
"अस्मिन् द्वारे अर्गला नास्ति।"
Synonyms:
व्यासः, विष्कम्भः, कर्णः, विस्तृतिः
noun
गोलस्य मध्यरेखा।
"अस्य वर्तुलस्य व्यासं जानातु।"
Tamil
Tamil
விஷ்கம்ப4: : தடை, தாழ்ப்பாள், தூண், கம்பம், மரம், பரப்பு, விஸ்தாரம், வட்டம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विष्कम्भः,
पुं,
सप्तविंशतियोगान्तर्गतप्रथमयोगः ।शुभकर्म्मणि तस्य पञ्च दण्डास्त्याज्याः यथा, --“त्यजादौ पञ्च विष्कम्भे सप्त शूले नाडिकाः ।गण्डव्याघातयोः षट् नव हर्षणवज्रयोः ।वैधृतिव्यतिपातौ समस्तौ परिवर्ज्जयेत्
”इति सत्कृत्यमुक्तावली
*
तत्र जातफलम् ।“विष्कम्भयोगो यदि जन्मकालेकार्य्ये स्वतन्त्रो मनुजस्तदानीम् ।सुहृत्कलत्रात्मजसौख्यमुग्रंगृहस्य निर्म्माणविधौ समर्थः
”इति कोष्ठीप्रदीपः
*
विस्तारः (यथा, बृहत्संहितायाम् ५३ २४ ।“उच्छ्रायोऽङ्गुलतुल्यो द्वारस्यार्द्धेण विष्कम्भः
”)प्रतिबन्धः रूपकाङ्गप्रभेदः योगिनां बन्ध-भेदः इति मेदिनी भे, १९
वृक्षः इत्य-जयः
अर्गला इति भरतः