| YouTube Channel

विशाला (vizAlA)

 
Spoken Sanskrit
English
विशाला - vizAlA -
f.
 - chickenweed plant [ Portulaca Quadrifiga - Bot. ]
विशाला - vizAlA -
f.
 - bitter cucumber [ Citrullus colocynthis - Bot. ]
विशाला - vizAlA -
f.
 - Malabar spinach [ Basella alba - Bot. ]
विशाला - vizAlA -
f.
 - particular mUrchanA
विशाला vizAlA
f.
 chickenweed plant [ Portulaca Quadrifiga - Bot. ]
मदशाक madazAka
m.
 chickenweed plant [ Portulaca Quadrifiga - Bot. ]
Monier Williams Cologne
English
विशाला (आ),
f.
 colocynth,
Suśr.
Basella Cordifolia,
L.
Portulaca Quadrifida,
L.
=
 °-महेन्द्रवारुणी,
L.
(in music) a partic. Mūrchanā,
Saṃgīt.
N.
 of the city Ujjayinī or Oujein,
R.
Megh.
Kathās.
of another town (See वैशाली, वैशली)
of a river and a hermitage situated on it,
MBh.
R.
BhP.
=
 सरस्वती,
L.
N.
 of an Apsaras,
VP.
of the wife of Aja-mīḍha,
MBh.
of the wife of Ariṣṭa-nemi (and daughter of Dakṣa),
GāruḍaP.
Apte Hindi
Hindi
विशाला
स्त्री*
 - -
उज्जयिनी नगर का नाम
विशाला
स्त्री*
 - -
एक नदी का नाम
L R Vaidya
English
viSAla {% (I) a. (f. ला) %} 1. Large, great, wide, extensive, अनुसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् Megh.i.30, R.ii.21, vi.32
2. great, illustrious.
viSAlA {% f. %} 1. An epithet of Ujjayinī, अनुसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् Megh.i.30
2. name of a river.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
viśālā = (Skt.) tṛṣṇā: Dharmasamuccaya (unpublished BHS work) 〔5.23〕 and 32, acc. to Renou, JA Jul.-Sept. 1939, [Page501-a] 〔p. 336, n. 1〕
see s.v. jālinī. (Renou kindly informs me in a letter of May 16, 1945, that his reference to Abhidharmakośa, Index, was an error.)
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 महेन्द्रवारुणी, विशाला
noun
महती इन्द्रवारुणी।
"सः महेन्द्रवारुणीं चिनोति।"
Synonyms:
 इन्द्रवारुणी, विशाला, ऐन्द्री, चित्रा, गवाक्षी, गजचिर्भचा, मृगेर्वारु, पिटङ्गिकी, मृगादनी, इन्द्रा, अरुणा, गवादनी, क्षुद्रसहा, इन्द्रचर्भिटी, सूर्या, विषघ्नी, गणकर्णिका, अमरा, माता, सुकर्णी, सुफला, तारका, वृषभाक्षी, पोतपुष्पा, इन्द्रवल्लरी, हेमपुष्पी, क्षुद्रफला, वारुणी, बालकप्रिया, रक्तैर्वारुः, विषलता, शक्रवल्ली, विषापहा, अमृता, विषवल्ली, चित्रफला
noun
लताविशेषः यः भेषजयुक्तः दीर्घजीवी अस्ति तथा च यस्य पर्णानि ताम्बुलस्य पर्णसदृशानि सन्ति।
"इन्द्रवारुणेः पुष्पाणि पीतवर्णीयानि सन्ति तथा च समूहरूपेण सन्ति।"
Synonyms:
 विशाला, पूतिका, वृश्चिकपत्रिका, पिच्छिलच्छदा, बलिपोदकी
noun
वर्षाकालिका लता यस्याः पर्णैः शाकम् अपूपञ्च निर्मीयते।
"अद्य माता विशालायाः अपूपं निर्माति।"
Synonyms:
 इन्द्रवल्ली, विशाला, ऐन्द्री, चित्रा, गवाक्षी, गजचिर्भटा, मृगेर्वारुः, पिटङ्कीकी, मृगादनी, इन्द्रा, अरुणा, गवादनी, क्षुद्रसहा, इन्द्रचिर्भिटी, सूर्या, विषघ्नी, गणकर्णिका, अमरा, ममाता, सुकर्णी, सुफला, तारका, वृषभाक्षी, पीतपुष्पा, इन्द्रवल्लरी, हेमपुष्पी, क्षुद्रफला, वारुणी, बालकप्रिया, रक्तैर्वारुः, विषलता, शक्रवल्ली, विषापहा, अमृता, विषवल्ली, चित्रफला, गवाक्षः
noun
एका वन्या लता यस्याः फलानि रक्तवर्णीयानि सन्ति।
"इन्द्रवल्यः फलं तिक्तम् अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उज्जयिनी स्याद्विशालावन्ती पुष्पकरण्डिनी ।
-wordlist-
उज्जयिनी (स्त्री), विशाला (स्त्री), अवन्ति (स्त्री), पुष्पकरण्डिनी (स्त्री)
--source--
व्याघ्री निर्दिग्धिका कण्टकारिका स्यादथामृता ।
वत्सादनी गुडूची च विशाला त्विन्द्रवारुणी ॥ ११५७ ॥
-wordlist-
व्याघ्री (स्त्री), निर्दिग्धिका (स्त्री), कण्टकारिका (स्त्री), अमृता (स्त्री), वत्सादनी (स्त्री), गुडूची (स्त्री), विशाला (स्त्री), इन्द्रवारुणी (स्त्री)
Mahabharata
English
Viśālā^1, wife of Ajamīḍha. § 156 (Pūruvaṃś.): I, 95, ††3790.
Viśālā^2 = Badarī (according to Nīl.): III, 10830
XII, 13390.
Viśālā^3, name of one or more rivers. § 615i (Saptasārasvata): IX, 38, 2189 (one of the seven Sarasvatīs), 2206 (at the sacrifice of Gaya the Sarasvatī appeared in the country of the Gayas as the river V.).--§ 733t (Ānuśāsanik.): By bathing in V. in Karavīrapura and offering oblations of water to the pitṛs, and by bathing in Devahrada one becomes identified with Bráhman: XIII, 25, 1730.
पुराणम्
English
विशाला १ / VIŚĀLĀ I. The queen of ajamīḍha, a King of the Lunar dynasty. (M.B. Ādi Parva, Chapter 95, Stanza 37).
विशाला २ / VIŚĀLĀ II. The King gaya once performed a sacrifice in the country called gaya. Mention is made in mahābhārata, śalya Parva, Chapter 38, Stanza 20, that sarasvatī attended this sacrifice assuming the name viśālā.
विशाला ३ / VIŚĀLĀ III. Wife of King bhīma the son of Mahāvīrya. three sons, trayyāruṇi, Puṣkarī and Kapi were born to bhīma by his wife viśālā. (vāyu: 37: 158). In matsya purāṇa, viśālā is mentioned as the wife of King Utakṣaya.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विशाला,
स्त्री,
 (विशाल + टाप् ।) इन्द्रवारुणी ।इत्यमरः ॥
यथाच ।“विशाला कफवातघ्नी हेमकुष्ठहरा सरा ॥
”इति राजवल्लभः ॥
उज्जयनी । इति मेदिनी ॥
उपोदकी । महेन्द्र-वारुणी । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, --“ऐन्द्रीन्द्रवारुणी चित्रा गवाक्षी च गवादनी ।वारुणी च गवाप्युक्ता सा विशाला महाफला ।श्वेतपुष्पा मृगाक्षी च मृगैर्वारुर्मृगादनी ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)तीर्थविशेषः । यथा, --“मुण्डनञ्चोपवासश्च सर्व्वतीर्थेष्वयं विधिः ।वर्ज्जयित्वा गयां गङ्गां विशालां विरजां तथा ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
दक्षकन्या । यथा, --“मनोरमां भानुमतीं विशालां बाहुदामथ ।दक्षः प्रादान्महादेव चतस्रोऽरिष्टनेमिने ॥
”इति गारुडे ६ अध्यायः ॥