| YouTube Channel

विशाखा (vizAkhA)

 
Apte
English
विशाखा [viśākhā], (usually in the dual)
N.
 of the 16th lunar mansion consisting of two stars
किमत्र चित्रं यदि विशाखे शशाङ्कलेखामनुवर्तेते
Ś.*
 3.
Apte 1890
English
विशाखा (usually in the dual) N. of the 16th lunar mansion consisting of two stars
किमत्र चित्रं यदि विशाखे शशांकलेखामनुवर्तेते Ś. 3.
Monier Williams Cologne
English
वि॑—शाखा (आ),
f.
 a species of plant,
KātyŚr.
 (Dūrvā grass Comm.
=
 कठिल्लक,
L.
 )
(also
du.
 or
pl.
 ) the 14th (later 16th) lunar asterism (figured by a decorated arch and containing four or originally two stars under the regency of a dual divinity, Indra and Agni
it is probably to be connected with the quadrangle of stars ι, α, β, γ Librae
See नक्षत्र),
AV.
&c.
&c.
N.
 of a woman,
Buddh.
Hindi
Hindi
सोलहवां नक्षत्र
Apte Hindi
Hindi
विशाखा
स्त्री*
 - विशिष्टा शाखा प्रकारो यस्य-प्रा* ब*
(प्राय द्विवचनान्त) सोलहवाँ नक्षत्र जिसमें दो तारे सम्मिलित होते हैं
L R Vaidya
English
viSAKA {% f. (generally used in the dual) %} Name of a lunar asterism consisting of two stars, किमत्र चित्रं यदि विशाखे शशांकलेखामनुवर्तेते Sak.iii.
Bopp
Latin
विशाखा f. (BAH. e वि et शाखा) mansio lunaris XIVta.
UR. 8. 5. infr.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Viśākhā,
(1) n. of the ‘woman-jewel’ of King Śaṅkha: Dvy 〔61.18〕
(2) n. of Śākyamuniʼs leading female lay-disciple, called Mṛgāramātar, q.v. (= Pali Visākhā Migāramātā): Divy 〔77.28〕
〔466.24〕
Av 〔i.224.3〕
〔ii.9.7〕
Karmav 〔87.15〕
〔97.3〕 (in 〔97.3〕 spelled Viśākhyā)
MSV 〔ii.53.16 ff.〕 (her story in full, different in many ways from the Pali).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विशाखा, राधा
noun
अश्विन्यादिसप्तविंशतिनक्षत्रान्तर्गतषोडशनक्षत्रम्।
"विशाखायाः पूर्वं स्वातिः नक्षत्रम् आगच्छति।"
Synonyms:
 विशाखा
noun
सः कालः यदा चन्द्रमाः अश्विन्यादिषु सप्तविंशतिषु नक्षत्रेषु षोडशतमे नक्षत्रे वर्तते।
"सः विशाखायां शिवस्य अर्चनां करोति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa ga
१) राधा २) विशाखा
sa ga skyes
र्ष्धा / विशाखा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
त्वाष्ट्री चित्रानिली स्वातिर्विशाखेन्द्राग्निदेवताः ॥ ११२ ॥
-wordlist-
त्वाष्ट्री (स्त्री), चित्रा (स्त्री), आनिली (स्त्री), स्वाति (पुंस्त्री), विशाखा (स्त्री), इन्द्राग्निदेवता (स्त्री), राधा (स्त्री)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: विशाखे
Root: विशाखा
Gender: स्त्री
Number: द्वि
अर्थः ⇒ विशाखा-नक्षत्रम्
Meaning(s):
⇒ Epithet of Swati nakṣatra
Shloka(s):
2|1|40|1 ► निष्ठ्या स्वाती विशाखेतु राधे आर्द्रातु कालिनी। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|40|1 ⇢ विशाखे (विशाखा) (स्त्री) ⇒ Epithet of Swati nakṣatra ⇒ विशाखा-नक्षत्रम्
➠ 2|1|40|1 ⇢ राधे (राधा) (स्त्री) ⇒ Epithet of Viṣākha ⇒ विशाखा-नक्षत्रम्
Related word(s):
isa_k ➡ २७ नक्षत्राः
परा_अपरासंबन्धः ➡ नक्षत्रम्
जातिः ➡ नक्षत्रम्
Tamil
Tamil
விசா’கா2 : ஒரு நட்சத்திரத்தின் பெயர்.
Mahabharata
English
Viśākhā, name of a nakshatra, v. Su. Si. § 546 (Kuṇḍalāharaṇap.): III, 301, 16970 (dual, ºayor madhyagataḥ śaśīva). --§ 574 (Jambūkh.): VI, 3, 95 (sg., ºāyāḥ samīpasihau Bṛhaspati-Śanaiścarau, omens).--§ 605 (Karṇap.): VIII, 20, †817 (dual, ºayor madhyagataḥ śaśī yathā).--§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 64, 3270 (sg., result of making gifts under the constellation of V.).--§ 749 (do.): XIII, 89, 4262 (pl., result of performing śrāddhas under the constellation of V.).--§ 759 (do.): XIII, 110, 5392 (description of the cāndravrata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विशाखा,
स्त्री,
 कठिल्लकः । इति मेदिनी ॥
अश्वि-न्यादिसप्तविंशतिनक्षत्रान्तर्गतषोडशनक्षत्रम् ।तत्पर्य्यायः । राधा २ । इत्यमरः ॥
“विशाखे द्वे ।‘पत्न्योर्मध्यगतस्तत्र सुग्रीवः प्लवगेश्वरः ।विशाखयोर्मध्यगतः संपूर्ण इव चन्द्रमाः ॥
’इति रामायणम् ॥
अतएव द्वित्वमुचितं किन्तु एकतारापेक्षयाएकवचनमिहोक्तम् ।” इति भरतः ॥
तस्या-रूपं तोरणाकारचतुस्तारामयम् । इति मुहूर्त्त-चिन्तामणिः ॥
“तोरणाकृतिनि पञ्चतारकेतारकेशवदने विशाखभे ।तन्वि यान्ति विबुधाध्वमध्यगेकुम्भतो रसभुजाः कलाः प्रिये ॥
”दं । ० । २६ । इति कालिदासकृतरात्रिलग्ननिरू-पकग्रन्थः ॥
अस्या अधिदेवते शक्राग्नी । इयंमिश्रगणान्तर्गता । इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
* ॥
तत्र जातफलम् ।“सदानुरक्तो विविधक्रियायांसुवर्णकारैरपि सख्यमेति ।यस्य प्रसूतौ च भवेत् विशाखासखा न कस्यापि भवेत् प्रसूतः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विशाखा स्त्री विशिष्टा शाखा प्रकारो यस्याः । १ बहुल-नक्षत्रात्मकेऽश्विन्यवधिके षोडशे नक्षत्रे अमरः । “विशा-खयोर्मध्यगतः सम्पूर्ण इव चन्द्रमा” रामा० प्रयोगात्तस्य द्विवचनान्ततेत्यन्ये । “बहुपुत्रो विशिखासु” भा०अ० ९ उक्तेर्बहत्वं बहुतारत्मकत्वेनेति बोध्यम् ।अदोषाशब्दे ४९७ पृ० दृश्यम् । २ कठिल्लके मेदि० ।