| YouTube Channel

विशल्या (vizalyA)

 
Yates
English
वि-शल्या (ल्या) 1.
f.
 Name of several
plants.
a. Free from thorns or
cares.
Monier Williams Cologne
English
वि॑-शल्या (आ),
f.
N.
 of various plants (also of a specific for arrow-wounds),
Suśr.
MBh.
R.
Cocculus Cordifolius,
L.
Croton Polyandrum,
L.
Convolvulus Turpethum,
L.
Methonica Superba,
Bhpr.
=
 अग्नि-शिखा,
L.
=
 अज-मोदा,
L.
Menispermum Cordifolium,
W.
a sort of pot-herb, ib.
a sort of fruit, Langaliya, ib.
N.
 of the wife of Lakṣmaṇa,
L.
of a river,
MBh.
L R Vaidya
English
viSalya {% a. (f. ल्या) %} Free from trouble or embarrassment.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इन्द्रपुष्पा, इन्द्रपुष्पी, इन्द्रपुष्पिका, इन्दुपुष्पिका, अमूला, दीप्तः, वह्निशिखा, कलिहारी, मनोजवा, वह्निवक्त्रा, पुष्पसौरभा, विशल्या, वह्निचक्रा, हलिनी, पुषा, हली, विद्युज्ज्वाला
noun
भारतस्य दक्षिणे वर्धमानः एकः क्षुपः यः ओषध्यां प्रयुज्यते।
"इन्द्रपुष्पायाः पत्राणां कण्डाना च कषायं पीनसाय लाभदायकं भवति।"
Synonyms:
 चक्रदन्ती, दन्ती, शीघ्रा, श्येनघण्टा, निकुम्भी, नागस्फोता, दन्तिनी, उपचित्रा, भद्रा, रूक्षा, रेचनी, अनुकूला, निःशल्या, विशल्या, मधुपुष्पा, एरण्डफला, तरुणी, एरण्डपत्रिका, अणुरेवती, विशोधनी, कुम्भी, उडुम्बरदला
noun
एकः क्षुपः अस्या गुणाः कटुत्वम् उष्णत्वम् शूलामत्वग्दोषार्शोव्रणाश्मरी-शल्यशोधनत्वम् दीपनत्वञ्च ।
"चक्रदन्ती कोशे वर्णिता अस्ति"
Mahabharata
English
Viśalyā, a river. § 268 (Varuṇasabhāv.): II, 9, 373 (present in the palace of Varuṇa).--§ 370 (Tīrthayātrāp.): III, 84, 8092 (a tīrtha).--§ 459 (Mārkaṇḍeyas.): III, 188, 12910 (seen in the stomach of Nārāyaṇa).--§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7646.
viśalyā, name of a certain medicinal plant: III, 16470 (cf. VI, 3540: viśalyakaraṇīm oshadhīṃ).
पुराणम्
English
विशल्या १ / VIŚALYĀ I. A river famous in the Purāṇas. Mention is made in mahābhārata, Sabhā Parva, Chapter 9, Stanza 20, that this river stays in the Palace of varuṇa glorifying him. This is a holy river. One could obtain the fruits of agniṣṭoma yajña (a sacrifice) by taking a bath in this river.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विशल्या,
स्त्री,
 (विगतं शल्यन्तत्प्रहारादिजनित-वेदनादिनाशो यया ।) गुड्रची । (अस्याःपर्य्यायो यथा, --“गुडूची मधुपर्णी स्यादमृतामृतवल्लरी ।छिन्ना च्छिन्नरुहा च्छिन्नोद्भवा वत्सादनीति च ॥
जीवन्ती तन्त्रिका सोमा सोमवल्ली च कुण्डली ।चक्रलक्षणिका धीरा विशल्या च रसायनी ॥
चन्द्रहासी वयःस्था च मण्डली देवनिर्म्मिता ॥
”इति भावप्रकाशस्य पुर्व्वखण्डे १ भागे ॥
)अग्निशिखावृक्षः । (अस्याः पर्य्यायो यथा, --“कलिहारी तु हलिनी लाङ्गली शक्रपुष्प्यपि ।विशल्याग्निशिखानन्ता वह्निवक्त्वा च गर्भनुत् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ भागे ॥
)दन्ती इत्यमरः ॥
(अस्याः पर्य्यायो यथा, --गुदन्ती विशल्या च स्यादुदुम्बरपर्ण्यपि ।तथैरण्डफला शीघ्रा श्येनघण्टाघुणप्रिया ॥
वारहासी च कथिता निकुम्भश्च मकूलकः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)त्रिपुटा । इति मेदिनी ॥
कलिकारी । अज-मोदा । इति राजनिर्घण्टः ॥
(नदीविशेषः ।यथा, महाभारते । २ । ९ । २० ।“किम्पुना च विशल्या च तथा वैतरणी नदी ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विशल्या स्त्री विगतं शल्यं तत्प्रहारवेदना यस्याः ५ व० ।१ अग्निशिखवृक्षे २ दन्तीवृक्षे ३ गुडूच्याम् अमरः ४ त्रि-पुट्याम् ५ अजमोदायाञ्च राजनि० ।