| YouTube Channel

विवेणिषकः-षिका (viveNiSakaH-SikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वेणृ गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रग्रहणेषु”@} 2 ‘वादित्रं वाद्यभाण्डम्, तस्य वादनार्थग्रहणम्’ इति क्षीरस्वामी।
‘वीणृ ज्ञानचिन्तानिशामनेषु’ इति काशकृत्स्नः।
तत्र भ्वादौ इतः पूर्वं णकारदण्डके ‘वेणृ गतिप्रेषणाश्लेषणेषु’ इति दृश्यते।
‘उत माता महिषमन्ववेनत्’ 3 इत्यत्र भाष्यकारास्तवर्गपञ्चमान्तममुं पेठुः।
‘वेनृ--इत्येके’ इति पक्षमवलम्ब्य धा।
का।
व्याख्यायां 4 शानचि प्रयोगः दृश्यते- ‘प्रबुन्द्यवेणीजववेनमाना…’ इति।
वेणकः-णिका, वेणकः-णिका, विवेणिषकः-षिका, वेवेणकः-णिक्म
वेणिता-त्री, वेणयिता-त्री, विवेणिषिता-त्री, वेवेणिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककेलतिवत् 5 ऊह्यानि।
6 वेणिः, वेणिका, 7 वेणी, 8 वीणा इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६४१)
02
=>
(१-भ्वादिः-८७७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(तै। सं। ३-२-११३)
04
=>
(२-७७)
05
=>
(२६२)
06
=>
[[१। औणादिके (द। उ। १-४६) इन्प्रत्यये रूपमेवम्। ततो ण्वुलि स्त्रियां टापि वेणिका इति।]]
07
=>
[[२। ‘कृदिकारादक्तिनः’ (ग। सू। ४-१-४५) इति ङीष्प्रत्यये रूपम्। वेणी = स्त्रीजटा।]]
08
=>
[[३। ‘रास्नासास्नास्थूणावीणाः’ (द। उ। ५-४७) इति (नकारपाठपक्षे) नकारस्य णत्वं अगुणत्वं निपात्यते। तेन रूपमेवम्। वीणा = वल्लकी।]]