| YouTube Channel

विवर्तन (vivartana)

 
शब्दसागरः
English
विवर्त्तन
n.
(-नं)
1. Going round, circumambulating, an alter, &c.
2. Re-
volving, turning round.
3. Whirling, causing to go round.
4.
Returning.
5. Passing through in succession, as various lives,
various hells, &c.
6. Being, abiding.
7. Reverential salutation.
E.
वि before वृत् to be,
aff.
ल्युट्
Capeller Eng
English
विव॑र्तन
a.
turning, revolving, changing
n.
the
action of turning etc., moving hither and thither, wandering, roaming,
turning away or back
turning point, change.
Yates
English
वि-वर्त्तन (नं) 1.
n.
Going round an al-
tar
revolving
being
abiding.
Spoken Sanskrit
English
विवर्तन - vivartana -
adj.
- changing
विवर्तन - vivartana -
adj.
- transforming
विवर्तन - vivartana -
adj.
- revolving
विवर्तन - vivartana -
adj.
- turning round
विवर्तन - vivartana -
n.
- moving or wandering to and fro
विवर्तन - vivartana -
n.
- transformation
विवर्तन - vivartana -
n.
- reverential salutation
विवर्तन - vivartana -
n.
- turning away or back
विवर्तन - vivartana -
n.
- kind of dance
विवर्तन - vivartana -
n.
- struggling
विवर्तन - vivartana -
n.
- change
विवर्तन - vivartana -
n.
- returning
विवर्तन - vivartana -
n.
- turning
विवर्तन - vivartana -
n.
- going round
विवर्तन - vivartana -
n.
- rolling or tossing about
विवर्तन - vivartana -
n.
- causing to turn or to change
विवर्तन - vivartana -
n.
- return
विवर्तन - vivartana -
n.
- turn
विवर्तन - vivartana -
n.
- existing
विवर्तन - vivartana -
n.
- rolling
विवर्तन - vivartana -
n.
- being
विवर्तन - vivartana -
n.
- overturning
विवर्तन - vivartana -
n.
- circumambulating
विवर्तन - vivartana -
n.
- abiding
विवर्तन vivartana
adj.
transforming
पुनःकरण punaHkaraNa
n.
transforming
पिशाचीकरण pizAcIkaraNa
n.
transforming into a pizAca
Wilson
English
विवर्त्तन
n.
(-नं)
1 Going round, circumambulating an altar, &c.
2 Revolving, turning round.
3 Whirling, causing to go round.
4 Returning.
5 Passing through in succession, as various lives, various hells, &c.
5 Being, abiding.
E.
वि before वृत to be,
aff.
ल्युट्.
Apte
English
विवर्तनम् [vivartanam], 1 Revolving, revolution, whirling round.
Rolling about, turning round
शय्याप्रान्तविवर्तनै- र्विगमयत्युन्निद्र एव क्षपाः
Ś.*
6.5
Ve.*
2.8
5.4
Mv.*
7.5.
Rolling back, returning
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडा प्रतिवाचो विवर्तनम्
Mb.
* 5.72.71
वप्रान्तस्खलितविवर्तनं पयोभिः
Ki.*
7.11.
Rolling down, descending.
Existing, abiding.
Reverential salutation.
Passing through various states or existences.
An altered condition
पुनरकाण्ड- विवर्तनदारुणो प्रविशिनष्टि विधिर्मनसो रुजम्
U.*
4.15
Māl.
4.7.
Moving or wandering to and fro
तामिस्रादिषु चोग्रेषु नरकेषु विवर्तनम्
Ms.*
12.75.
Transformation.
Circumambulating (प्रदक्षिणा)
Apte 1890
English
विवर्तनं 1 Revolving, revolution, whirling round.
2 Rolling about, turning round
शय्याप्रांतविवर्तनैर्विगमयत्युन्निद्र एव क्षपाः Ś. 6. 4
Ve. 2. 8, 5. 40: Mv. 7. 5.
3 Rolling back, returning.
4 Rolling down, descending.
5 Existing, abiding.
6 Reverential salutation.
7 Passing through various states or existences.
8 An altered condition
पुनरकांडविवर्ननदारुणो प्रविशितष्टि विधिर्तनसो रुजं U. 4. 15
Māl. 4. 7.
Monier Williams Cologne
English
वि-°व॑र्तन
mfn.
turning round, revolving,
MBh.
changing, transforming,
Kathās.
वि-°व॑र्तन
n.
(ifc. f(आ). ) rolling (of a horse),
RV.
i, 162, 14
वि-°व॑र्तन
n.
rolling or tossing about, struggling,
Kāv.
Kathās.
(also f(आ). ,
Harav.
)
वि-°व॑र्तन
n.
moving or wandering to and fro,
Mn.
xii, 75
turning round,
Suśr.
turning, turn, change,
TBr.
Mālatīm.
turning away or back,
MBh.
Kālid.
returning, return,
Kir.
वि-°व॑र्तन
n.
a kind of dance (also -नृत्य
n.
),
Saṃgīt.
वि-°व॑र्तन
n.
transformation,
RPrāt.
existing, being, abiding,
W.
going round, circumambulating (an altar
&c.
), ib.
reverential salutation,
MW.
causing to turn or to change, overturning, ib.
Monier Williams 1872
English
वि-वर्तन, अम्, n. (in some senses fr. the Caus.),
turning round, revolving, revolution (as of a wheel
&c.), whirling or going round, circumambulating
(an altar &c.)
reverential salutation
rolling back,
returning
rolling down, descending
passing through
a change or succession of various states or existences
existing, being, abiding, continuing
tossing to and
fro
causing to revolve or go round
whirling round
causing to change, overturning.
Benfey
English
विवर्तन विवर्तन, i. e. वि-वृत् + अन,
n.
1. Going round, revolving.
2.
Reverential salutation, Kir. 5, 40.
3.
Turning round, overturning,
Utt. Rāmac. 102, 4.
4. Tossing to and
fro, Śāk. d. 132.
5. Returning, Kir.
7, 11.
6. Passing in succession, Mālat.
23, 14
as various hells, Man. 12, 75.
7. Being, abiding.
8. Causing to
change, Mālat. 71, 8.
Apte Hindi
Hindi
विवर्तनम्
नपुं*
- वि + वृत् + ल्युट्
"चक्कर खाना, क्रान्ति, भंवर"
विवर्तनम्
नपुं*
- -
"इधर उधर लुढ़कना, उत्तरना"
विवर्तनम्
नपुं*
- -
"विद्यमान रहना, दृढ़ रहना"
विवर्तनम्
नपुं*
- -
ससम्मान अभिवादन
विवर्तनम्
नपुं*
- -
नाना प्रकार की सत्ताओं स्थितियों में से गुज़रना
विवर्तनम्
नपुं*
- -
परिवर्तित दशा
विवर्तनम्
नपुं*
- विवृत्+ल्युट्
रुपान्तरण
L R Vaidya
English
vivartana {% n. %} 1. Whirling round, revolving
2. returning
3. existing, abiding
4. reverential salutation
5. passing through various existences.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
vivartana, nt., chapter, or treatise: (asti Mañjuśrīḥ tvadīya-)kalpa-visare (in the abundance of thy books of rules?) śabdagaṇanānirdeśaṃ nāma vivartanaṃ Mmk 〔253.4〕
in line 10 it is called a dharmaparyāya.
Abhyankara Grammar
English
विवर्तन transformation
the word is generally used in the sense of transformation of the Padapāṭha into the Saṁhitāpāṭha.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mngon par bsgrub pa
१) अभिनिर्हार २) अभिसंस्कार ३) विवर्तन
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विवर्त्तनं,
क्ली,
परिभ्रमणम् विपूर्व्वकवृतधातो-रनट् (ल्युट्) प्रत्ययेन निष्पन्नम्
(यथा, किराते ४० ।“कथयति शिवयोः शरीरयोगंविषमपदा पदवी विवर्त्तनेषु
”)
Capeller
German
विव॑र्तन sich drehend, umwandelnd
n.
das
Sichwälzen, Rollen, Umkehr, Wendung,
Umschlag, Umwandlung.
Grassman
German
vivártana, n., der Galopp, bei dem abwechselnd Vordertheil und Hintertheil des Rosses sich hebt.
-am {162, 14} neben nikrámaṇam, niṣádanam (áśvasya).