विवर (vivara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विवर n.
  (-रं)
	 1. A hole,  a chasm,  a vacuity.
	 2. Fault,  defect.
	 3. Sepa-
ration,  disjunction. 
	 4. A solitary place.
	 5. The number “nine.”
E.
  वि before वृञ् to choose,  to cover,  &c.,  and अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 विवर॑ m.
  n.
  opening,  hole,  fissure,  interval,  distance, 
flaw,  fault. 

Yates

English

 वि-वर (रं) 1.
n.
  A hole,  flaw
 separation. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  fissure
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  opening
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  split
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  hole
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  flaw
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  chasm
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  harm
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  	-	  difference
विवर 	-	 vivara 	-	 m.
  n.
  	-	  vagina
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  injury
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  vacuity
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  expansion
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  intermediate space
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  vulnerable or weak point
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  fault
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  interstice
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  widening
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  harm
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  particular high number
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  breach
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  hollow
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  slit
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  cleft
विवर 	-	 vivara 	-	 n.
  	-	  cave

Wilson

English

 विवर
n.
  (-रं)
1 A hole,  a chasm,  a vacuity.
2 Fault,  defect.
3 Separation,  disjunction. 
E.
  वि before वृञ् to choose,  to cover,  &c.,  and अच् aff.
  

Apte

English

विवरम् [vivaram],  1 A fissure,  hole,  cavity,  hollow,  vacuity
 यच्चकार विवरं शिलाघने ताडकोरसि स रामसायकः R.*
  11.18
9. 61
19.7
 धीरनादभरितकर्णविवरं प्रिये मदयन्तिके इति व्याहरति Māl.
 7.

An interstice,  interval,  intervening space
 तानहं विवरं दृष्ट्वा प्राहिण्वं यमसादनम् Mb.
 *  3.171.29
 Bhāg.*
  5. 1.12
 अयमरविवरेभ्यश्चातकैर्निष्पतद्भिः Ś.*
  7.7.

A solitary place
 विवरे$पि नैनमनिगूढमभिभवितुमेष पारयन् Ki.*
  12.37.

A fault,  flaw,  defect,  weak point.

A breach,  wound.

The number 'nine'.

Expansion,  opening,  widening.

The lower region (पाताल)
 ज्योतिषां विवराणां च यथेदमसृजद्विभुः Bhāg.*
  6.1.5. -रः Expansion. Comp.
   -नालिका a flute,  fife. -प्रवेशः entrance into a chasm (one of the means of getting one's desired object)
 Pt.*
  5.

Apte 1890

English

 विवरं 1 A fissure,  hole,  cavity,  hollow,  vacuity
 यच्चकार विवरं शिलाघने ताडकोरसि स रामसायकः R. 11. 18,  9. 61,  19. 7
 धीरनादभरितकर्णविवरं प्रिये मदयंतिके इति व्याहरति Māl. 7. 
2 An interstice,  interval,  intervening space
 Ś. 7. 7. 
3 A solitary place
 Ki. 12. 37. 
4 A fault,  flaw,  defect,  weak point. 
5 A breach,  wound. 
6 The number ‘nine’. 
रः Expansion. 
Comp. 
नालिका a flute,  fife 
प्रवेशः entrance into a chasm (one of the means of getting one's desired object)
 Pt. 5. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-वर a,  वि-वरण &c.
   See under वि- √ 1. वृ,  p.
  988.

 वि-वर॑ b m.
  n.
  a fissure,  hole,  chasm,  slit,  cleft,  hollow,  vacuity (also applied to the apertures of the body and to gaping wounds),  RV.
   &c.
   &c.
  

 intermediate space,  interstice,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 difference,  VarBṛS.
 
 Gaṇit.

 a breach,  fault,  flaw,  vulnerable or weak point,  MBh.
  
 Kāv.

 harm,  injury,  MārkP.
  

 expansion,  opening,  widening,  BhP.
  

 N.
  of the number ‘nine’ (cf.   above and under रन्ध्र),  MW.
  

 a partic.  high number,  Buddh.
 

Monier Williams 1872

English

 विवर वि-वर,  &c. See under वि-वृ।

 वि-वर,  अस्,  m. expansion,  opening,  widening, 
separation
 (अम्),  n. a fissure,  hole,  chasm,  cave, 
cavern,  burrow,  hollow,  vacuity
 a sequestered or
solitary place
 interval,  intermediate space,  space
 a
breach,  fault,  flaw,  defect,  vulnerable place,  weak
point,  wound
 a symbolical expression for the number
nine,  (see रन्ध्र।)
—विवर-नालिका,  f. a pipe, 
fife,  flute.
—विवरे-सद्,  त्,  त्,  त्,  abiding in inter-
mediate space,  an inhabitant of the sky.

Benfey

English

 विवर विवर,  i. e. वि-वृ + अ,  n.
 
 1.
Separation. 
 2. A hole,  Hit. 28,  10, 
M.M.
 a chasm,  a fissure,  Pañc. 10, 
12
 a breach,  Man.  7,  105
 an interval, 
Śāk. d. 166
 space,  Nalod. 2,  19.
 3. A
cave,  Pañc. 241,  1.
 4. A vulnerable
part,  MBh. 9,  3280.
 5. A wound, 
Ragh. 11,  18.
 6. Fault,  defect.
 -- Comp.
 
कर्ण-,  n.
  the auditory passage, 
Bhāg. P. 3,  15,  46.
नासा-,  n.
  the nostril,  ib.
3,  15,  18.

Apte Hindi

Hindi

विवरम्
नपुं*
   - वि + वृ + अच्
"दरार,  छिद्र,  रन्ध्र,  खोखलापन,  रिक्तता"

विवरम्
नपुं*
   - -
"अन्तःस्थान,  अन्तराल, बीच की जगह"

विवरम्
नपुं*
   - -
एकान्त स्थान

विवरम्
नपुं*
   - -
"दोष,  त्रुटि,  ऐब,  कमी"

विवरम्
नपुं*
   - -
"विच्छेद,  घाव"

विवरम्
नपुं*
   - -
`नौ' की संख्या

विवरम्
नपुं*
   - वि+वृ+अच्
पाताल लोक

L R Vaidya

English

 vivara {% n. %} 1. A fissure,  a hole,  a hollow,  a vacuity,  तद्गवाक्षविवरावलंबिना केवलेन चरणेन कल्पितम् R.xix.7,  ix.61,  xi.18
a solitary place
a fault,  a flaw,  a defect,  a weak point
the number ‘nine.’

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

९,  अङ्क,  अन्तर,  अम्बुजासन,  उपेन्द्र,  ऋद्धि,  कपाट,  कवाट,  कवि,  कूप,  केशव,  क्षत, खग,  खचर,  खेगामी,  खेचर,  गम्भीर,  गाम्भीर,  गो,  ग्रह,  छिद्र,  तामिस्र,  तार्क्ष्यध्वज,  दिविसद्,  दुर्गा,  द्वार,  नन्द,  नभोग,  नव,  निधान,  निधि,  पट,  पदार्थ,  बल,  बिल,  मिति,  यन्त्र,  रत्न,  रन्ध्र,  लब्ध,  लब्धि,  वट,  विल,  विवर,  शुषिर,  सुषिर,  हरि

Bopp

Latin

 विवर m. (a वृ tegere praef. वि) foramen,  specus,  spelun-
ca. N. 23. 10.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vivara, 
(1) nt.,  a fairly high number: Mvy 〔7853〕 (= Tib. yal yol),  cited from Gv,  which in 〔105.25〕 has vivana,  while Gv 〔133〕 omits the item
 it corresponds to vipatha of Mvy 〔7727〕
(2) m. or nt.,  a much higher number: °raḥ Mvy 〔7782〕,  °ram 〔7911〕,  both = Tib. bsñad yas
 the latter cited from Gv but not found in either Gv list (〔106〕 or 〔133〕)
(3) by corruption for viṃvara or bimbara (q.v.),  LV 〔147.22〕 (but this is cited from LV in Mvy 〔7958—9〕 as viṃvara,  and LV itself in 〔151.3〕 (vs) has bimbarāś)
 also SP 〔409.6〕 (prose) has in text vivara,  intending this same unit as is shown by the preceding kaṅkara
 vv.ll. of SP quoted as viśvara,  visvara,  certainly intending viṃvara or bimbara.

Lanman

English

 vivará,  m. n. opening
 hole (of creatures
that live in the ground). [√1vṛ + vi, 
‘uncover,  open.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 विवर m. n. °Unterwelt,  H XLVI,  56 [wenn man nicht अविवर lesen will!]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
रन्ध्रं बिलं निर्व्यथनं कुहरं शुषिरं शुषिः ॥ १३६३ ॥
छिद्रं रोपं विवरं च निम्नं रोकं वपान्तरम् ।
-wordlist-
 
रन्ध्र (क्ली),  बिल (क्ली),  निर्व्यथन (क्ली),  कुहर (क्ली),  शुषिर (क्ली),  शुषि (स्त्री),  छिद्र (क्ली),  रोप (क्ली),  विवर (क्ली),  निम्न (क्ली),  रोक (क्ली),  वपा (स्त्री),  अन्तर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

निम्न
निम्न,  अगाध,  गर्त,  श्वभ्र,  शुषिर,  वपा,  बिल,  विवर,  अन्तर,  अवटु,  छिद्र,  निर्व्यथन,  रन्ध्र,  रोक,  कुहर,  दर
निम्नमगाधो गर्तः श्वभ्रं शुषिरं वपा बिलं विवरम् ।
अन्तरमवटुच्छिद्रं निर्व्यथनं रन्ध्ररोककुहरदराः ॥ ६२४ ॥
verse 3.1.1.624
page 0071

नाममाला

Sanskrit

शुषिर,  विवर,  रन्ध्र,  छिद्र
शुषिरं विवरं रन्ध्रं छिद्रं गर्ता च गह्वरम् ।
verse 0.1.1.190
page 0089

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विवरं,  क्ली,
   (विवृणोतीति । वि + वृ + पचाद्यच् ।)छिद्रम् । इत्यमरः ॥
 (यथा,  रघुः । ११ । १८ ।“यच्चकार विवरं शिलाघनेताडकोरसि स रामसायकः ।अप्रविष्टविषयस्य रक्षसांद्वारतामगमदन्तकस्य तत् ॥
”)दोषः । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  महाभारते ।१ । १४१ । १७ ।“एकाग्रः स्यादविवृतो नित्यं विवरदर्शकः ।राजन्राज्यं सपत्नेषु नित्योद्विग्नः समाचरेत् ॥
”अवकाशः । यथा,  भागवते । ५ । १० । १२ ।“विशेषबुद्धेर्विवरं मबाक् चपश्याम यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विवर न०
  वि + वृ--अच् । १ छिद्रे अमरः २ दोषे च मेदि० ।

Capeller

German

 विवर॑ m.
  n.
  Öffnung,  Loch,  Ritze,  Zwischenraum
Blöße,  Schaden
 (°रं दा sich
öffnen*).

Grassman

German

 vivará,  m.,  Höhle,  Grotte [von 1. vṛ m. ví].
-é {112, 18} ágram gáchathas 〰 gávarṇasas.

Burnouf

French

 विवर विवर n.
  trou,  fente,  cavité
		 au fig. défaut, 
tare.
		 L'unité suivie de 15 zéros,  cf.  विम्बर।
विवरनालिका f.
  flûte,  fifre.

Stchoupak

French

 वि-वर-
 m.
  nt. ouverture,  trou,  creux,  fissure,  plaie 
 interstice, 
espace intermédiaire 
 endroit découvert 
 nudité 
 fait de se manifester 
-ण- nt. fait d'ouvrir 
 interprétation. 
°सद्- a. qui se trouve dans l'intervalle,  au milieu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.