| YouTube Channel

विलासः (vilAsaH)

 
Apte
English
विलासः [vilāsḥ], 1 Sport, play, pastime.
Amorous pastime, diversion, pleasure
as in विलासमेखला
R.*
 8.64
so विलासकाननम्, विलासमन्दिरम्
&c.
Coquetry, dalliance, affectation, wantonness, graceful movement or play, any feminine gesture indicative of amorous sentiment
यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासादिव
Ś.*
 2.2
कविकुलगुरुः कालि- दासो विलासः
P.
R.*
 1.22
Śi.*
 9.26.
Grace, beauty, elegance, charm
सहजविलासनिबन्धनं शरीरम्
Māl.
 2.6.
Flash, gleam.
Liveliness, joviality (considered as a masculine virtue)
शोभा विलासो माधुर्यं ...... पौरुषा गुणाः Daśarupaka 2.1.
Lust.
Comp.
 -काननम् a pleasure-grove. -गृहम्, -मन्दिरम् a pleasure house.-चेष्टितम् amorous movement
लतासु तन्वीषु विलासचेष्टितम्
Ku.*
 5.13. -भित्तिः a wall (only) in appearance.
Apte 1890
English
विलासः 1 Sport, play, pastime.
2 Amorous pastime, diversion, pleasure
as in विलासमेखला R. 8. 64
so विलासकाननं, विलासमंदिरं &c.
3 Coquetry, dalliance, affectation, wantonness, graceful movement or play, any feminine gesture indicative of amorous sentiment
Ś. 2. 2
कविकुलगुरुः कालिदासो विलासः P. R. 1. 22
Śi. 9. 26.
4 Grace, beauty, elegance, charm
Māl. 2. 6.
5 Flash, gleam.
Comp.
काननं a pleasuregrove.
मंदिर a pleasure-house.
चेष्टितं amorous movement
Ku. 5. 13.
Apte Hindi
Hindi
विलासः
पुं*
 - वि + लस् + घञ्
"क्रीड़ा, खेल, मनोरंजन"
विलासः
पुं*
 - -
"केलिपरक मनोविनोद, दिलबहलावा, प्रसन्नता "
विलासः
पुं*
 - -
"ललित अभिनय, रंगरेली, अनुराग, कामुकता, सुन्दर चाल, रतिद्योतक कोई भी स्त्रियोचित हावभाव "
विलासः
पुं*
 - -
"लालित्य सौन्दर्य, चारुता, लावण्य"
विलासः
पुं*
 - -
"चमक, दमक"
विलासः
पुं*
 - विलस्+घञ्
"सजीवता, हावभाव"
विलासः
पुं*
 - विलस्+घञ्
"कामुकता, लपटता"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विलासः
noun
स्त्रीणां कामार्थिनी वृत्तिः।
"आशीषस्य सहकर्मिण्याः विलासः सफलः जातः।"
Synonyms:
 विभ्रमः, विलासः
noun
स्त्रीणां शृङ्गारभावजक्रियाविशेषः।
"स्त्रीणामाद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु।"
Synonyms:
 कामदेवः, कामः, मदनः, मन्मथः, मारः, प्रद्युम्नः, मीनकेतनः, कन्दर्पः, दर्पकः, अनङ्गः, पञ्चशरः, स्मरः, शम्बरारिः, मनसिजः, कुसुमेषुः, अनन्यजः, रतिनाथः, पुष्पधन्वा, रतिपतिः, मकरध्वजः, आत्मभूः, ब्रह्मसूः, विश्वकेतुः, कामदः, कान्तः, कान्तिमान्, कामगः, कामाचारः, कामी, कामुकः, कामवर्जनः, रामः, रमः, रमणः, रतिनाथः, रतिप्रियः, रात्रिनाथः, रमाकान्तः, रममाणः, निशाचरः, नन्दकः, नन्दनः, नन्दी, नन्दयिता, रतिसखः, महाधनुः, भ्रामणः, भ्रमणः, भ्रममाणः, भ्रान्तः, भ्रामकः, भृङ्गः, भ्रान्तचारः, भ्रमावहः, मोहनः, मोहकः, मोहः, मातङ्गः, भृङ्गनायकः, गायनः, गीतिजः, नर्तकः, खेलकः, उन्मत्तोन्मत्तकः, विलासः, लोभवर्धनः, सुन्दरः, विलासकोदण्डः
noun
कामस्य देवता।
"कामदेवेन शिवस्य क्रोधाग्निः दृष्टः।"
Tamil
Tamil
விலாஸ: : விளையாட்டு, ஆனந்தம், அழகு, பளபளப்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विलासः,
पुं,
 (वि + लस + घञ् ।) हावभेदः ।इत्यमरः ॥
(यथा, कुमारे । ५ । १५ ।“लतासु तन्वीषु विलासचेष्टितंविलोलदृष्टं हरिणाङ्गनासु च ॥
”)लीला । इति मेदिनी ॥
(यथा, भागवते ।३ । २५ । ३५ ।“तैर्दर्शनीयावयवैरुदार-विलासहासेक्षितवामसूक्तैः ॥
”)“स्त्रीणां विलासादयः शृङ्गारभावजाः क्रियाहावशब्देनोच्यन्ते । प्रियसमीपगमने यः स्थाना-सनगमनविलोकनेषु विकारोऽकस्माच्च क्रोध-स्मितचमत्कारमुखविकूननं स विलासः । तथाच ।‘यो वल्लभां चानुगतो विकारोगत्यासनस्थानविलोकनेषु ।तथा स्मृतं क्रोधचमत्कृती चविकूननञ्चास्यगतं विलासः ॥
’तथान्यत्र ।‘तात्कालिको विशेषस्तु विलासोऽङ्गक्रियादिषु ।’तात्कालिको दयितालोकनादिभवः ।” इतिभरतः ॥
* ॥
अपि च ।“गतिस्थानासनादीनां मुखनेत्रादिकर्म्मणाम् ।तात्कालिकन्तु वैशिष्ट्यं विलासः प्रियसङ्गजम् ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
अन्यच्च ।“यद्रूपं तदभेदेन स्वरूपेण विराजते ।आकृत्यादिभिरन्यादृक् स तदेकात्मरूपकः ।स विलासः स्वांश इति धत्ते भेदद्वयं पुनः ॥
”तत्र विलासः ।“स्वरूपमन्याकारं तत्तस्य भाति विलासतः ।प्रायेणात्मसमं शक्त्या स विलासो निगद्यते ॥
परमव्योमनाथस्तु गोविन्दस्य यथा स्मृतम् ।परमव्योमनाथस्य वासुदेवश्च यादृशः ॥
”स्वांशः ।“तादृशो न्यूनशक्तिं यो व्यनक्ति स्वांश ईरितः ।सङ्कर्षणादिर्मत्स्यादिर्यथा तत्तत् स्वधामसु ॥
”इति भागवतामृतम् ॥