विलास (vilAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विलास m.
  (-सः)
	 1. One kind of feminine action,  considered as proceed-
ing from and indicative of amorous sentiments
 change of place, 
posture,  gait or look,  on the approach of the lover,  as hiding at his
approach,  assuming a look of displeasure,  &c.
	 2. Sport,  pastime, 
play,  especially amorous pastime,  dalliance,  wantonness.
	 3. Grace, 
elegance.
	 4. Ease,  facility.
 E.
  वि before लस् to desire,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 विलास m.
  appearance (rising or semblance)
 joy,  merriment, 
petulance
 joke,  sport,  play,  esp.
    amorous pastime,  dalliance,  coquetry
grace,  beauty.

Yates

English

 वि-लास (सः) 1.
m.
  Coquetry
 sport
dalliance
 elegance.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	 luxury
शुखान 	-	 zukhAna 	-	 n.
  	-	 luxurybus
शुखान 	-	 zukhAna 	-	 n.
  	-	 luxurycoach
सुखयानेन 	-	 sukhayAnena 	-	 phrase 	-	 byluxurybus
सामिसुखयानेन 	-	 sAmisukhayAnena 	-	 sent.
  	-	 Bysemi-luxurybus
विभव 	-	  vibhava 	-	 m.
  	-	 luxury
सुखलोकयान 	-	  sukhalokayAna 	-	 n.
  	-	 luxury bus
विलासवस्तु-कर 	-	  vilAsavastu-kara 	-	 m.
  	-	  taxation of luxury

विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	 luxury
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  diversion
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  amusement
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  affectation of coyness
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  lust
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  coquetry
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  wantonness
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  liveliness
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  pastime
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  charm
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  shining forth
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  joviality
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  play
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  beauty
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  pleasure
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  grace
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  amorous pastime
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  appearance
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  manifestation
विलास 	-	 vilAsa 	-	 m.
  	-	  sport

 
   विलास  vilAsa m.
   coquetry   
   विभ्रम  vibhrama m.
   feminine coquetry    
   अभ्यन्तरकला  abhyantarakalA f.
   secret arts or the arts of coquetry      
            

 
   विलास  vilAsa m.
   joviality  
   विदूषक  vidUSaka m.
   jovial companion and confidential friend of the hero of a play     
            

 
   विलास  vilAsa m.
   liveliness   
   सनिर्वेद  sanirveda adj.
   having weariness or absence of liveliness      
            

 
   विलास  vilAsa m.
   joviality

Wilson

English

 विलास
m.
  (-सः)
1 One kind of feminine action,  considered as proceeding from and indicative of
amorous sentiments
 change of place,  posture,  gait or look,  on the approach of
the lover,  as hiding at his approach,  assuming a look of displeasure,  &c.
2 Sport,  pastime,  play,  especially amorous pastime,  dalliance,  wantonness.
3 Grace,  elegance.
E.
  वि before लस to desire,  aff.
   घञ्.

Apte

English

विलासः [vilāsḥ],  1 Sport,  play,  pastime.

Amorous pastime,  diversion,  pleasure
 as in विलासमेखला R.*
  8.64
 so विलासकाननम्,  विलासमन्दिरम् &c.
 

Coquetry,  dalliance,  affectation,  wantonness,  graceful movement or play,  any feminine gesture indicative of amorous sentiment
 यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासादिव Ś.*
  2.2
 कविकुलगुरुः कालि- दासो विलासः P.
  R.*
  1.22
 Śi.*
  9.26.

Grace,  beauty,  elegance,  charm
 सहजविलासनिबन्धनं शरीरम् Māl.
 2.6.

Flash,  gleam. 

Liveliness,  joviality (considered as a masculine virtue)
 शोभा विलासो माधुर्यं ...... पौरुषा गुणाः Daśarupaka 2.1.

Lust. Comp.
   -काननम् a pleasure-grove. -गृहम्,  -मन्दिरम् a pleasure house.-चेष्टितम् amorous movement
 लतासु तन्वीषु विलासचेष्टितम् Ku.*
  5.13. -भित्तिः a wall (only) in appearance.

Apte 1890

English

 विलासः 1 Sport,  play,  pastime. 
2 Amorous pastime,  diversion,  pleasure
 as in विलासमेखला R. 8. 64
 so विलासकाननं,  विलासमंदिरं &c. 
3 Coquetry,  dalliance,  affectation,  wantonness,  graceful movement or play,  any feminine gesture indicative of amorous sentiment
 Ś. 2. 2
 कविकुलगुरुः कालिदासो विलासः P. R. 1. 22
 Śi. 9. 26. 
4 Grace,  beauty,  elegance,  charm
 Māl. 2. 6. 
5 Flash,  gleam. 
Comp. 
काननं a pleasuregrove. 
मंदिर a pleasure-house. 
चेष्टितं amorous movement
 Ku. 5. 13. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-लास m.
  (ifc.  f(आ). ) shining forth,  appearance,  manifestation,  Ṛt.
 Gīt.
 

 sport,  play,  pastime,  pleasure,  diversion (esp.   with women &c.
  
 but also applied to any playful action or gesture),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (°साय,  ‘for sport’)

 coquetry,  affectation of coyness,  wantonness (a form of feminine gesture considered as indicative of amorous sentiments),  Hariv.
 
 Kāv.
 
 Daśar.
 
 Sāh.

 liveliness,  joviality (considered as a masculine virtue),  Daśar.
  ii,  9

 wantonness,  lust,  Daśar.
 
 Sāh.

 grace,  charm,  beauty,  BhP.
  

 N.
  of a gram.
   wk.

 (with आचार्य) of a preceptor,  Cat.
 

 वि-लास n.
  (and f(आ). ) N.
  of a metre,  VarBṛS.
 

Monier Williams 1872

English

 वि-लास,  अस्,  m. sport,  pastime,  play,  merriness, 
(especially) amorous pastime,  diversion (with women, 
dancers,  singers,  &c.),  dalliance,  coquetry,  affecta-
tion of coyness,  wantonness,  (a form of feminine
gesture considered as indicative of amorous senti-
ments,  such as change of place,  posture,  gait,  look, 
hiding at the approach of a lover,  assuming a look
of displeasure,  &c.)
 grace,  elegance,  charm,  beauty.
—विलास-कानन,  अम्,  n. a pleasure-grove,  pleasure-
ground.
—विलास-मन्दिर,  अम्,  n. a pleasure-house, 
summer-house.
—विलास-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  sportive, 
playful,  dallying,  wanton
 (अती),  f. a wanton or
coquettish woman.
—विलास-विभवानस (?),  अस्, 
आ,  अम्,  greedy,  covetous.

Macdonell

English

 विलास vi-lāsa,  m.
  manifestation
 appearance,  🞄aspect
 diversion,  sport,  fun (common 🞄mg.)
 doings
 (female) coquetry,  dalliance 🞄(ord. mg.)
 wantonness (rare)
 liveliness 🞄(one of the eight masculine virtues
 rare)
 🞄charm,  grace (rare): -kodaṇḍa,  m.
  god of 🞄[Page288-2] 🞄love
 -gṛha,  n.
  pleasure house
 -cāpa,  m.
  🞄god of love
 -dolā,  f.
  pleasure swing
 -dhanvan,  m.
  god of love
 -pura,  n.
  N. of a town
 🞄-bāṇa,  m.
  god of love
 -bhavana,  n.
  pleasure 🞄house
 -bhitti,  f.
  wall in appearance
 🞄-maṇi-darpaṇa,  m.
  mirror of jewels as a plaything
 🞄-maya,  a.
  full of grace
 -mekhalā,  🞄f.  toy girdle
 -vat-i,  f.
  coquettish woman
 🞄N.
 -vasati,  f.
  pleasure resort
 -vātāyana,  🞄n.  balcony or terrace for amusement
 -vipina,  n.
  pleasure wood
 -vihāra,  m.
  walking 🞄for pleasure,  promenading
 -veśman,  n.
  🞄pleasure house
 -śayyā,  f.
  pleasure couch
 🞄-śīla,  m.
  N. of a king
 -sadman,  n.
  pleasure 🞄house.

Benfey

English

 विलास विलास,  i. e. वि-लस् + अ,  m.
 
 1.
Sport,  pastime,  dalliance,  merriness, 
Pañc. v. d. 83.
 2. Coquetry,  Śāk.
d. 35.
 3. Wantonness, 
Böhtl. Ind. Spr. 1610.
 4. Charm,  beauty, 
Utt. Rāmac. 154,  3.
 -- Comp.
 
भ्रू-,  m.
 
amorous motion of the eyebrows,  Megh.
93.
स-,  adj.
  amorous,  wanton,  Śiś. 9, 
26
 °सम्,  adv. by expressive looks, 
Mālat. 15,  6.

Apte Hindi

Hindi

विलासः
पुं*
  - वि + लस् + घञ्
"क्रीड़ा,  खेल,  मनोरंजन"

विलासः
पुं*
  - -
"केलिपरक मनोविनोद,  दिलबहलावा,  प्रसन्नता "

विलासः
पुं*
  - -
"ललित अभिनय,  रंगरेली,  अनुराग,  कामुकता,  सुन्दर चाल,  रतिद्योतक कोई भी स्त्रियोचित हावभाव "

विलासः
पुं*
  - -
"लालित्य सौन्दर्य,  चारुता,  लावण्य"

विलासः
पुं*
  - -
"चमक,  दमक"

विलासः
पुं*
  - विलस्+घञ्
"सजीवता, हावभाव"

विलासः
पुं*
  - विलस्+घञ्
"कामुकता, लपटता"

L R Vaidya

English

 vilAsa {% m. %} 1. Sport,  pastime,  merriment,  असमाप्य विलासमेखलां किमिदं किन्नरकंठि सुप्यते R.viii.64
dalliance,  coquetry,  wantonness,  feminine gesture indicative of amorous sentiments
grace,  elegance,  charm,  beauty
ease,  facility.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 विलास gr. by Lakṣmīnarasiṃha. Oppert 843. 1574.
Imperfect title.

Lanman

English

 vilāsa,  m. joy. [√las + vi.]

Abhyankara Grammar

English

विलास  name of a commentary by Jayakṛṣṇa Maunī on the Madhya- siddhānta Kaumudī of Varadarāja.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sgeg pa
१) रम २) लाडित ३) लावण्य ४) लासिन् ५) लास्य ६) लास्या ७) विलास ८) शृंगार

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वगुणेनोपमानेन मनोज्ञादिपदेन च ॥ ५०५ ॥
विशेषिताङ्गकर्मा स्त्री यथा तरललोचना ।
अलसेक्षणा मृगाक्षी मत्तेभगमनापि च ॥ ५०६ ॥
वामाक्षी सुस्मितास्याः स्वं मानलीलास्मरादयः ।
लीला विलासो विच्छित्तिर्विव्वोकः किलकिञ्चितम् ॥ ५०७ ॥
मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा ।
विभ्रमश्चेत्यलंकाराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश ॥ ५०८ ॥
-wordlist-
 
तरललोचना (स्त्री),  अलसेक्षणा (स्त्री),  मृगाक्षी (स्त्री),  मत्तेभगमना (स्त्री),  वामाक्षी (स्त्री),  सुस्मिता (स्त्री),  मानिनी (स्त्री),  लीलावती (स्त्री),  स्मरवती (स्त्री),  स्वाभाविकालङ्कार (पुं),  लीला (स्त्री),  विलास (पुं),  विच्छित्ति (स्त्री),  विब्बोक (पुं),  किलकिञ्चित (क्ली),  मोट्टायित (क्ली),  कुट्टमित (क्ली),  ललित (क्ली),  विहृत (क्ली),  विभ्रम (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

हेला
हेला,  विलास,  बिब्बोक,  लीला,  ललित,  विभ्रम,  हाव,  स्त्री_शृङ्गारचेष्टाः
हेलाविलासविब्बोकलीलाललितविभ्रमाः ।
स्त्रीणां शृङ्गारचेष्टाः स्युर्हावपर्यायवाचकाः ॥ ८९ ॥
verse 1.1.1.89
page 0011

पुराणम्

English

विलास / VILĀSA. A hermit who was the friend of bhāsa. This hermit did penance in Paścimataṭa. It is mentioned in Yogavāsiṣṭha that vilāsa and bhāsa attained heaven by pure knowledge.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विलासः,  पुं,
   (वि + लस + घञ् ।) हावभेदः ।इत्यमरः ॥
 (यथा,  कुमारे । ५ । १५ ।“लतासु तन्वीषु विलासचेष्टितंविलोलदृष्टं हरिणाङ्गनासु च ॥
”)लीला । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  भागवते ।३ । २५ । ३५ ।“तैर्दर्शनीयावयवैरुदार-विलासहासेक्षितवामसूक्तैः ॥
”)“स्त्रीणां विलासादयः शृङ्गारभावजाः क्रियाहावशब्देनोच्यन्ते । प्रियसमीपगमने यः स्थाना-सनगमनविलोकनेषु विकारोऽकस्माच्च क्रोध-स्मितचमत्कारमुखविकूननं स विलासः । तथाच ।‘यो वल्लभां चानुगतो विकारोगत्यासनस्थानविलोकनेषु ।तथा स्मृतं क्रोधचमत्कृती चविकूननञ्चास्यगतं विलासः ॥
’तथान्यत्र ।‘तात्कालिको विशेषस्तु विलासोऽङ्गक्रियादिषु ।’तात्कालिको दयितालोकनादिभवः ।” इतिभरतः ॥
 * ॥
 अपि च ।“गतिस्थानासनादीनां मुखनेत्रादिकर्म्मणाम् ।तात्कालिकन्तु वैशिष्ट्यं विलासः प्रियसङ्गजम् ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
अन्यच्च ।“यद्रूपं तदभेदेन स्वरूपेण विराजते ।आकृत्यादिभिरन्यादृक् स तदेकात्मरूपकः ।स विलासः स्वांश इति धत्ते भेदद्वयं पुनः ॥
”तत्र विलासः ।“स्वरूपमन्याकारं तत्तस्य भाति विलासतः ।प्रायेणात्मसमं शक्त्या स विलासो निगद्यते ॥
परमव्योमनाथस्तु गोविन्दस्य यथा स्मृतम् ।परमव्योमनाथस्य वासुदेवश्च यादृशः ॥
”स्वांशः ।“तादृशो न्यूनशक्तिं यो व्यनक्ति स्वांश ईरितः ।सङ्कर्षणादिर्मत्स्यादिर्यथा तत्तत् स्वधामसु ॥
”इति भागवतामृतम् ॥

Capeller

German

 विलास m.
  das Ausbrechen,  Erscheinen, 
Spiel,  Scherz,  Tändelei,  Munterkeit, 
Verliebtheit,  Anmut,  Reiz. Oft °—
Lust-,  Vergnügungs-.

Burnouf

French

 विलास विलास m.
  (लस्) amusement
		 plaisirs d'amour, 
volupté.
		 Mouvements et gestes d'une femme,  indiquant l'amour [t. de
théâtre.]
विलासकानन n.
  bosquet d'agrément.
विलासन n.
  mms. que विलास।
विलासमन्दिर n.
  maison de plaisance.
विलासिन् a. qui s'amuse
 qui se livre aux jeux d'amour. -- S. m.
 
homme qui ne songe qu'au plaisir.
		 Le feu
		 la Lune.
		 Kāma
Kṛṣṇa
		 Viṣṇu
		 Śiva.
		 Serpent. -- S. f.
  femme
		 courtisane.

Stchoupak

French

 वि-लास-
 m.
  apparition 
 jeu,  plaisanterie,  coquetterie,  attitude
coquette ou lascive,  vivacité,  grâce 
 n.
  d'un homme 
 -क- -इका- a.
gracieusement frémissant 
 -न- nt. = {%°lasana- 
 -vatī- %} f.
  femme
coquette ou aux gestes lascifs 
 n.
  de diverses femmes.
°दोला- f.
  balançoire.
°पुर- nt. n.
  d'une ville.
°मेखला- f.
  ceinture avec laquelle ou joue.
°वसति- f.
  °वेश्मन्- nt. maison de plaisance.
°शय्या- f.
  lit de plaisirs.
°शील- m.
  n.
  d'un roi.
विलासालस- m.
  fatigue causée par le jeu ou par les plaisirs d'amour.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.