विमल (vimala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विमल mfn.
   (-लः-ला-लं)
	 1. Clean,  pure,  (either literally,  as clothes,  &c.
or figuratively,  as the heart or mind.)
	 2. Beautiful.
	 3. White.
	 4.
Transparent.
	 f.
  (-ला)
	 1. A plant,  commonly Charmaghās.
	 2. A sort
of soil.
	 m.
  (-लः) An Arhat or Jaina deified sage.
	 n.
  (-लं)
	 1. Silver-
gilt.
	 2. Talc.
 E.
  वि privative,  मल dirt.

Capeller Eng

English

 विमल a.
  stainless,  clean,  pure,  bright
 abstr.
   °ता f.
 , 
°त्व n.
 

Yates

English

 वि-मल (लः-ला-लं)
a. Spotless
 beau-
tiful.
m.
  A
Jaina sage.
f.
  Sort
of plant or soil.
n.
  Silver gilt.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	 dirt-less
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	 clean
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	 pure
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	 stainless
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  clear
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  impeccable
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  transparent
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  pristine
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  white
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  spotless
विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	  bright
विमल 	-	 vimala 	-	 m.
  	-	  particular samAdhi
विमल 	-	 vimala 	-	 m.
  	-	  particular world
विमल 	-	 vimala 	-	 m.
  	-	  lunar year
विमल 	-	 vimala 	-	 m.
  	-	  particular zakti
विमल 	-	 vimala 	-	 m.
  	-	  magical formula recited over weapons
विमल 	-	 vimala 	-	 n.
  	-	  silver gilt

विमल 	-	 vimala 	-	 adj.
  	-	 dirt-less

 
   विमल  vimala adj.
   impeccable   
   अकल्मष  akalmaSa adj.
   impeccable    
   अरिप्र  aripra adj.
   impeccable      
            

 
   विमल  vimala adj.
   pristine

Wilson

English

 विमल
mfn.
   (-लः-ला-लं)
1 Clean,  pure,  (either literally,  as clothes,  &c.,  or figuratively,  as the
heart or mind.)
2 Beautiful.
3 White.
4 Transparent.
f.
  (-ला)
1 A plant,  commonly Carmaghās.
2 A sort of soil.
m.
  (-लः) An Arhat or Jaina deified sage.
n.
 
(-लं) Silver gilt.
E.
  वि privative,  मल dirt.

Apte

English

विमल [vimala],  a.
 

Pure,  stainless,  spotless,  clean (fig also).

Clear,  limpid,  pellucid,  transparent (as water)
 विमलं जलम्.

White,  bright.

लः An Arhat.

A magical formula recited over weapons.

A lunar year.

लम् Silver-gilt.

Talc. Comp.
   -अक्ष a.
  Having ten hair-curlings (आवर्त) (as a horse)
 तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हयोत्तमाः Mb.
 *  3.161.24. -अद्रिः the mountain Girnār in Gujarāt (famous for its inscriptions). -दानम् an offering to a deity. -मणिः a crystal.

Apte 1890

English

 विमल a. 1 Pure,  stainless,  spotless,  clean (fig. also). 
2 Clear,  limpid,  pellucid,  transparent (as water)
 विमलं जलं. 
3 White,  bright. 
लः An Arhat. 
लं 1 Silver-gilt. 
2 Talc. 
Comp. 
अद्रिः the mountain Girnār in Gujerāt (famous for its inscriptions). 
दानं an offering to a deity. 
मणिः a crystal. 

Monier Williams Cologne

English

 वि—मल a See s.v.
 

 वि-मल b mf(आ)n.  stainless,  spotless,  clean,  bright,  pure (lit.  and fig.),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (°ले ind.
  at daybreak,  MBh.
   v,  7247)

 clear,  transparent,  Sarvad.
 

 white (See °लेभ)

 वि-मल m.
  a magical formula recited over weapons,  R.
 

 a partic.  Samādhi,  Buddh.
 

 a partic.  world,  ib.

 a lunar year,  L.
 

 N.
  of an Asura,  Kathās.
 

 of a Deva-putra and Bodhimaṇḍa-pratipāla,  Lalit.
  

 of a Bhikṣu,  ib.

 of a brother of Yaśas,  Buddh.
 

 (with Jainas) N.
  of the 5th Arhat in the past Utsarpiṇī and of the 13th in the present Avasarpiṇī,  L.
 

 of a son of Su-dyumna,  BhP.
  

 of the father of Padma-pāda,  Cat.
 

 of various authors (also with सरच्वती),  ib.

 वि-मल n.
  silver gilt,  L.
 

 N.
  of a town (See -पुर)

 of a Tantra

Monier Williams 1872

English

 विमल वि-मल,  अस्,  आ,  अम्,  stainless,  free
from dirt or impurity,  spotless,  pure,  clean
 white, 
transparent,  beautiful
 (अस्),  m. an Arhat or Jaina
deified sage
 N. of the father of Padma-pāda
 of a
son of Su-dyumna
 (आ),  f. a particular plant,  = सप्तला, 
(commonly called Charmaghās)
 a sort of soil
 N.
of Dākṣāyaṇī
 (अम्),  n. silver gilt
 talc.
—विमल-
तन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a Tantra work.
—विमल-ता, 
f. or विमल-त्व,  अम्,  n. stainlessness,  cleanliness, 
purity,  clearness.
—विमल-दान,  अम्,  n. a gift or
offering to a deity.
—विमल-नाथ-पुराण,  N. of
a Jaina work by Kṛṣṇa-dāsa.
—विमल-प्रभा,  f., 
N. of one of the wives of Narendrāditya.
—विमल-
मणि,  इस्,  m. ‘clear-gem, ’ crystal.
—विमलात्मक
(°ल-आत्°),  अस्,  आ,  अम्,  pure-minded,  clean,  pure.
—वि-
मलात्मन् (°ल-आत्°),  आ,  आ,  अ,  pure-souled,  unde-
filed,  pure.
—विमलादित्य (°ल-आद्°),  अस्,  m. ‘clear-
sun, ’ a particular form of the sun.
—विमलाद्रि (°ल-
अद्°),  इस्,  m. ‘pure mountain, ’ N. of the mountain
Vimala or Girnar in Gujarāt,  (this mountain is cele-
brated for its inscriptions
 it is also called Śatruñ-jaya, 
q. v.)
—विमलार्थक (°ल-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  of pure
purpose,  pure-minded
 pure,  clean,  clear.
—विम-
लाश्व (°ल-अश्°),  N. of a country in Kaśmīra.
—विमली-
करण,  अम्,  n. the act of making pure.
—विमली-
कृ,  cl. 8. P. -करोति,  &c.,  to make clean or pure.
—विमलेश्वर-तीर्थ (°ल-ईश्°),  अम्,  n.,  N. of a
chapter in the Śiva-Purāṇa.

Macdonell

English

 विमल vi-mala,  a.
  spotless,  clear,  bright,  🞄pure (also fig.)
 transparent
 white (elephant)
 🞄m.  N.
 n.
  N. of a town: -tā,  f.
  🞄spotlessness
 pureness
 -pura,  n.
  N. of a 🞄town
 -prabhā,  f.
  N. of a princess
 -buddhi,  m.
  N.
 -mati,  a.
  pure-minded
 -ākara,  🞄m.  N. of a king
 -aśvā,  f.
  N. of a village.

Apte Hindi

Hindi

विमल
वि* - विगतो मलो यस्मात्-प्रा* ब*
"पवित्र,  निर्मल,  मलरहित,  स्वच्छ "

विमल
वि* - -
"साफ़,  शुभ्र,  स्फटिक जैसा,  पारदर्शी (जैसे जल)"

विमल
वि* - -
"श्वेत,  उज्ज्वल"

विमलम्
नपुं*
   - -
चांदी की कलई

विमलम्
नपुं*
   - -
"तालक,  सेलखड़ी"

L R Vaidya

English

 vimala {% (I) a. (f. ला) %} 1. Spotless,  pure,  clean
 2. white
 3. limpid,  transparent,  e.g. येन धौता गिरः पुंसां विमलैः शब्दवारिभिः.

 vimala {% (II) m. %} 1. Silver-guilt
 2. talc.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 विमल father of Padmapāda. Oxf. 255^a.

 विमल a tāntric teacher. Mentioned in Śaktiratnākara
Oxf. 101^a.

 विमल
		Rāgacandrodaya,  music.

 विमल
		Deśīnāmamālāyā Akārādyanukramaḥ.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Vimala, 
(1) n. of one or more former Buddhas: Mv 〔i.140.10〕 (v.l. Vimala-,  cpd. with foll. Marīcijāla)
 Śikṣ 〔169.9〕
 Gv 〔104.15〕
(2) n. of a disciple of Śākyamuni (= Pali id.
 see s.v. Yaśodeva): LV 〔1.9〕
 Sukh 〔2.4〕
(3) n. of a devaputra,  (a) one of the 16 guardians of the bodhimaṇḍa: LV 〔277.13〕
 (b) as representative of a class of gods(?),  Mmk 〔69.6〕
(4) n. of a nāga king: Māy 〔246.27〕
(5) n. of a samādhi: SP 〔458.2〕
 Dbh 〔82.10〕.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 विमल 3. d)b) lies: eine der zehn Bodhisattva-Stufen bei den Buddhisten,  JRAS 8,  4.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  स्वच्छ,  अच्छ,  विमल
adjective
 
यस्य सम्पादनम् अनुचितं नियमविरुद्धं वा नास्ति।
 "स्वच्छः व्यवहारः एव सम्यक् वर्तते।"

Synonyms:
  पारदर्शक,  अच्छ,  स्वच्छ,  विमल
adjective
 
तद् वस्तु यस्मात् पारं द्रष्टुं शक्यते।
 "काचा इति पारदर्शकं वस्तु अस्ति।"

Synonyms:
  निर्मल,  विमल,  पवित्र,  शुद्ध,  शुचि,  अमलिन,  परिष्कृत,  अकल्क,  अकल्मष,  वीघ्र,  स्वच्छ,  विशुद्ध,  अम्लान,  अवदात,  इद्ध
adjective
 
यः मलहीनः दोषरहितो वा।
 "निर्मलेन मनसा अर्चना कर्तव्या।"

Synonyms:
  शुद्ध,  निर्मल,  विमल,  अमल,  अमली,  मलहीन,  विशुद्ध,  पवित्र,  स्वच्छ,  अच्छ,  शुचि
adjective
 
सः पदार्थः यः केनापि सह मिश्रितः नास्ति।
 "अधुना आपणे शुद्धं सुवर्णं न लभ्यते।"

Synonyms:
  शुक्ल,  धवल,  श्वेत,  सित,  श्येत,  शुभ्र,  शुचि,  अवदात,  विशद,  गौर,  धौत,  पाण्डुर,  अमल,  विमल,  रजत,  कर्क,  खरु,  अर्जुन,  शिति,  वलक्ष,  अर्जुनछवि
adjective
 
वर्णविशेषः।
 "सः श्वेतं वस्त्रं परिगृह्णाति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
एतस्यामवसर्पिण्यामृषभोऽजितशंभवौ ।
अभिनन्दनः सुमतिस्ततः पद्मप्रभाभिधः ॥ २६ ॥
सुपार्श्वश्चन्द्रप्रभश्च सुविधिश्चाथ शीतलः ।
श्रेयांसो वासुपूज्यश्च विमलोऽनन्ततीर्थकृत् ॥ २७ ॥
धर्मः शान्तिः कुंथुररो मल्लिश्च मुनिसुव्रतः ।
नमिर्नेमिः पार्श्वो वीरश्चतुर्विंशतिरर्हताम् ॥ २८ ॥
-wordlist-
 
ऋषभ (पुं),  अजित (पुं),  शम्भव (पुं),  अभिनन्दन (पुं),  सुमति (पुं),  पद्मप्रभ (पुं),  सुपार्श्व (पुं),  चन्द्रप्रभ (पुं),  सुविधि (पुं),  शीतल (पुं),  श्रेयांस (पुं),  वासुपूज्य (पुं),  विमल (पुं),  अनन्ततीर्थकृत् (पुं),  धर्म (पुं),  शान्ति (पुं),  कुन्थु (पुं),  अर (पुं),  मल्लि (पुं),  मुनिसुव्रत (पुं),  नमि (पुं),  नेमि (पुं),  पार्श्व (पुं),  वीर (पुं)

--source--
 
उत्सर्पिण्यामतीतायां चतुर्विंशतिरर्हताम् ।
केवलज्ञानी निर्वाणी सागरोऽथ महायशाः ॥ ५० ॥
विमलः सर्वानुभूतिः श्रीधरो दत्ततीर्थकृत् ।
दामोदरः सुतेजाश्च स्वाम्यथो मुनिसुव्रतः ॥ ५१ ॥
p{0006}
सुमतिः शिवगतिश्चैवात्यागोऽथ निमीश्वरः ।
अनिलो यशोधराख्यः कृतार्थोऽथ जिनेश्वरः ॥ ५२ ॥
शुद्धमतिः शिवकरः स्यन्दनश्चाथ संप्रतिः ।
-wordlist-
 
अतीतावसर्पिण्यर्हत् (पुं),  केवलज्ञानिन् (पुं),  निर्वाणिन् (पुं),  सागर (पुं),  महायशस् (पुं),  विमल (पुं),  सर्वानुभूति (पुं),  श्रीधर (पुं),  दत्ततीर्थकृत् (पुं),  दामोदर (पुं),  सुतेजस् (पुं),  स्वामिन् (पुं),  मुनिसुव्रत (पुं),  सुमति (पुं),  शिवगति (पुं),  अस्ताग (पुं),  निमीश्वर (पुं),  अनिल (पुं),  यशोधर (पुं),  कृतार्घ (पुं),  जिनेश्वर (पुं),  शुद्धमति (पुं),  शिवकर (पुं),  स्यन्दन (पुं),  सम्प्रति (पुं)

--source--
 
पवित्रं पावनं पूतं पुण्यं मेध्यमथोज्ज्वलम् ॥ १४३५ ॥
विमलं विशदं वीध्रमवदातमनाविलम् ।
विशुद्धं शुचि चोक्षं तु निःशोध्यमनवस्करम् ॥ १४३६ ॥
-wordlist-
 
पवित्र (पुंक्ली),  पावन (क्ली),  पूत (क्ली),  पुण्य (क्ली),  मेध्य (क्ली),  उज्ज्वल (क्ली),  विमल (क्ली),  विशद (क्ली),  वीध्र (क्ली),  अवदात (क्ली),  अनाविल (क्ली),  विशुद्ध (क्ली),  शुचि (क्ली),  चोक्ष (क्ली),  निःशोध्य (क्ली),  अनवस्कर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

शुचि
शुचि,  मेध्य,  पवित्र,  पुण्य,  पावन,  विमल,  विशद,  विध्र,  उज्ज्वल,  अनाविल
शुचिर्मेध्यं पवित्रं च पुण्यं पावनमुच्यते ।
विमलं विशदं वीध्रमुज्ज्वलं स्यादनाविलम् ॥ १३२ ॥
verse 1.1.1.132
page 0016

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: विमलः
Root: विमल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ रत्नभेदम्
Meaning(s):
⇒ Kind of precious stone
Shloka(s):
3|2|41|1 ► माणिक्यं पौष्पकं शङ्खः पुलको विमलादयः। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|41|1 ⇢ विमलः (विमल) (पुं) ⇒ Kind of precious stone ⇒ रत्नभेदम्
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Vimala,  name of a tīrtha. § 358 (Tīrthayātrāp.): III,  82,  5029 (tīrthaṃ).

पुराणम्

English

विमल १ / VIMALA I. A King. vimala who was the King of South india was the son of sudyumna. (bhāgavata,  skandha 9).

विमल २ / VIMALA II. A King of the city of Ratnātaṭa. At the time of the horse-sacrifice of śrī rāma,  this King rendered a good deal of help to śatrughna. (padma purāṇa,  pātāla Khaṇḍa,  Chapter 17).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विमलं,  क्ली,
   (विगतो मलो यस्मात् ।) तारहेम-द्विधाकृतम् । तत्तूपरसविशेषः । तत्पर्य्यायः ।निर्म्मलम् २ स्वच्छम् ३ अमलम् ४ स्वच्छधातु-कम् ५ । अस्य गुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् ।त्वग्दोषव्रणनाशित्वम् । रसवीर्य्यादौ तुल्य-त्वम् । वेधे भिन्नवीर्य्यकत्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
 (तथास्य शोधनमारणविधिः ।“मूत्रारनालतैलेषु गोदुग्धे कदली रसे ।कौलत्थे कोद्रवक्वाथे माक्षिकं विमलन्तथा ॥
मुहुः शूरणकन्दस्थं स्वेदयेद्वरवर्णिनि ! ।क्षाराम्ललवणैश्चैव तैलसर्पिःसमन्वितम् ॥
पुटत्रयं प्रदातव्यं ततस्तु शोधितं भवेत् ।जम्बीरस्य रसे स्विन्नो मेषशृङ्गीरसैस्तथा ।रम्भातोयेन वा पाच्यं घस्रं विमलशुद्धये ॥
”इति विमलशुद्धिः ॥
 इति वैद्यकरसेन्द्रसार-संग्रहे जारणमारणाधिकारे ॥
)

 विमलं,  त्रि,  (विगतो मलो यस्मात् ।) निर्म्मलम् ।तत्पर्य्यायः । वीध्रम् २ । इत्यमरः ॥
 प्रयतम् ३ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  रामायणे । २ ।४८ । १४ ।“प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।विदर्शयन्तो विविधान् भूयश्चित्रांश्च निर्झ-रान् ॥
”)चारुः । इति च शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  माघे ।९ । १३ ।“रुचिधाम्नि भत्तरि भृशं विमलाःपरलोकमभ्युपगते विविशुः ॥
”)

 विमलः,  पुं,
   (विगतो मलः पापं यस्मात् ।) अर्हन् ।इति हेमचन्द्रः ॥
 (सुद्युम्नपुत्त्रः । यथा,  भाग-वते । ९ । १ । ४१ ।“तस्योत्कलो गयो राजन् विमलश्च त्रयःसुताः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विमल त्रि०
  विगतो मलो यस्मात् । १ स्वच्छे निर्मले अमरः ।विगतो मलो यस्याः ५ ब० । (चामकषा) २ सप्तलायाम्अमरः । जगन्नाथक्षेत्रस्थे ३ देवीभेदे स्त्री तन्त्रसा० ।४ दुर्गामूर्त्तिभेदे देवीपु०  । ५ उपरसभेदे न०
  राजनि० ।६ जि?न}देवे पु०
  ७ चारुणि त्रि०
  शब्दर० । “चेतसा सत्त्व-युक्तेन दानं यद् विमलं स्मृतम्” गरुडपु०  उक्ते ८ सा-त्त्टिके दानभेदे न०
  ।

Capeller

German

 विमल fleckenlos,  rein (auch übertr.). Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 विमल विमल a. (मल) nettoyé,  net,  clarifié, 
transparent,  clair.
		 Pur,  au fig. -- S. m.
  un homme pur de tout
péché
		 un अर्हत्,  Bd. -- S. f.
  sorte de terre
 esp. de plante.
-- S. n.
  argenture.
विमलमणि m.
  cristal.
विमलयामि (dénom. ) clarifier
 éclaircir: रविर् दिनं
विमलयति le Soleil rend le ciel pur.
विमलात्मक a. (आत्मन्) clair
 pur.
विमलाद्रि m.
  (अद्रि) np. de montagne.
विमलार्थक a. (अर्थ au dénom. ) mms.

Stchoupak

French

 वि-मल-
 a. pur,  immaculé 
 clair,  limpide,  transparent,  brillant (-ए
au lever du jour) 
 pl.
  rien que 
 m.
  n.
  d'une formule magique relative aux armes 
n.
  de divers personnages 
 -आ- f.
  fille de Gandharvī 
 ता- f.
  -त्व-
nt. pureté,  clarté 
 -अयति dén.  éclaircir,  purifier.
°किरीट-हारवन्त्- a. qui a un diadème impeccable et un collier de
perles.
°पिण्डक- m.
  n.
  d'un Nāga.
°पुर- nt. n.
  d'une ville.
°बुद्धि- m.
  n.
  d'un homme.
विमलाकर- m.
  n.
  d'un prince.
विमलात्मन्- -(अ) क- a. dont l'esprit est pur.
विमलाशोक- m.
  ou nt. n.
  d'un pèlerinage.
विमलोदका- विमलोदा f.
  n.
  d'une rivière.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.