| YouTube Channel

विभूतिः (vibhUtiH)

 
Apte
English
विभूतिः [vibhūtiḥ],
f.
 Might, power, greatness
सा विभूतिरनुभाव- संपदां भूयसी तव
Śi.*
 14.5
Ku.*
 2.61.
Prosperity, welfare
अघोपघातं मघवा विभूत्यै भवोद्भवाराधनमादिदेश
Ki.*
 11.8.
Dignity, exalted rank.
Riches, plenty, magnificence, splendour
ममैष कामो भूतानां यद् भूयासुर्वि- भूतयः
Bhāg.*
 6.4.44
अहो राजाधिराजमन्त्रिणो विभूतिः
Mu.*
 3
R.*
 8.36.
Wealth, riches
(लोकान्) त्रीनत्यरोच उपलभ्य ततो विभूतिम्
Bhāg.*
 1.16.34
विभूतयस्तदीयानां पर्यस्ता यशसामिव
R.*
 4.19
6.76
17.43.
Superhuman power (which consists of eight faculties, अणिमन्, लघिमन्, प्राप्ति, प्राकाम्य, महिमन्, ईशिता, वशिता and कामावसायिता)
Ku.*
 2.11.
Ashes of cow-dung.
N.
 of Lakṣmī
हित्वेतरान् प्रार्थयतो विभूतिर्यस्याङ्घ्रिरेणुं जुषते$नभीप्सोः
Bhāg.*
 1.18.2.
Expansion (विस्तार)
एतां विभूतिं योग च मम यो वेत्ति तत्त्वतः
Bg.*
 1.7.
Disposition
क्षेत्रज्ञ एता मनसो विभूतीर्जीवस्य मायारचितस्य नित्याः
Bhāg.*
 5.11.12.
Apte 1890
English
विभूतिः f. 1 Mighty, power, greatness
Śi. 14. 5
Ku. 2. 61.
2 Prosperity, welfare.
3 Dignity, exalted rank.
4 Riches, plenty, magnificence, splendour
अहो राजाधिराजमंत्रिणो विभूतिः Mu. 3
R. 8. 36.
5 Wealth, riches
R. 4. 19, 6. 76, 17. 43.
6 Superhuman power (which consists of eight faculties, अणिमन्, लघिमन्, प्राप्ति, प्राकाम्य, महिमन्, रिशिता, वशिता and कामावसायिता)
Ku. 2. 11.
7 Ashes of cow-dung.
Apte Hindi
Hindi
विभूतिः
स्त्री*
 - वि + भू + क्तिन्
"ताकत, शक्ति, बड़प्पन"
विभूतिः
स्त्री*
 - -
"समृद्धि, कल्याण"
विभूतिः
स्त्री*
 - -
"प्रतिष्ठा, उच्च पद"
विभूतिः
स्त्री*
 - -
"धन, प्राचुर्य, महिमा, कान्ति"
विभूतिः
स्त्री*
 - -
"दौलत, धन"
विभूतिः
स्त्री*
 - -
अतिमानव शक्ति
विभूतिः
स्त्री*
 - -
कंडो की राख
विभूतिः
स्त्री*
 - वि+भू+क्तिन्
लक्ष्मी
विभूतिः
स्त्री*
 - वि+भू+क्तिन्
योग्यताएँ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विभूतिः
noun
दिव्यास्त्रं यस्य वर्णनं रामायणे प्राप्यते।
"विश्वामित्रः रामाय विभूतिं ददौ।"
Synonyms:
 वैभवम्, तेजः, विभूतिः, प्रतापः, शोभा, उज्ज्वलता, प्रभावः, ऐश्वर्यम्, संपद्
noun
भव्यतायाः अवस्था भावः वा।
"तस्य राजप्रासादस्य वैभवं सर्वान् आकर्षयति।"
Synonyms:
 विभूतिः, भूतिः, ऐश्वर्यम्, सिद्धिः
noun
योगसाधनस्य अलौकिकं फलम्।
"अणिमा महिमा गरिमा लघिमा प्राप्तिः प्राकाम्यम् ईशित्वं वशित्वं च भवति अष्टसिद्धयः।"
Tamil
Tamil
விபூ4தி: : பராக்கிரமம், செல்வச் செழிப்பு, உயர்வு, கௌரவம், செல்வம், சொத்து, அதிசய சக்தி, சாம்பல், திருநீறு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विभूतिः,
स्त्री,
 (वि + भू + क्तिन् ।) अणिमादि-कमष्टधा । तत्पर्य्यायः । भूतिः २ ऐश्वर्य्यम् ३ ।इत्यमरः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । १ । ८ । ९ ।“एवाहिते विभूतय इन्द्रमावते ॥
”“विभूतयः ऐश्वर्य्यविशेषाः ।” इति तद्भाष्येसायणः ॥
) शिवधृतभस्म । अस्य शिवस्यअणिमाद्यष्टप्रकारं वैभवं विभूत्यादिपदत्रयं वाच्यंकेचित्तु विभूतिर्भूतिरिति द्वयं शम्भुधृतभस्मनिअणिमाद्यष्टके तु ऐश्वर्य्यमित्याहुः । विभवत्यनयाविभूतिः क्तिः भवतेः क्तिः भूतिः विग्रहणमन्यो-पसर्गनिरासार्थं ईश्वरगुणैश्वर्य्यं भावे ष्ण्यःअणिमादि लघिमादि । तथा च ।“अणिमा लघिमा प्राप्तिः प्राकाम्यं महिमातथा ।ईशित्वञ्च वशित्वञ्च तथा कामावशायिता ॥
”इति ॥
अणुत्वमणिमा येन सूक्ष्मो भूत्वा विचरति ।लघुत्वं लघिमा येन वायुरिव लघुतरो भवति ।प्राप्तिरभीप्सितप्रापणं प्राकाम्यमिच्छानभिघातः ।महिमा महत्त्वं येन चतुर्द्दशभुवनान्यस्योदरेवर्त्तन्ते । ईशित्वं प्रभुता येन स्थावरजङ्गमादि-भूतान्यादेशकारीणि भवन्ति । वशित्वं स्वातन्त्र्यंयेन स्वतन्त्रश्चरति । कामेन इच्छया अवशा-यितुं स्थातुं शीलमस्य कामावशायी शीङोग्रहादित्वाण्णिन् तस्य भावः कामावशायिता ।सर्व्वानन्दस्तु अनेकार्थत्वाद्धातूनां स्मृतिरिहतिष्ठत्यर्थः । अवशायी दन्तमध्य इत्याह । इतिभरतः ॥
* ॥
अपि च ।श्रीभगवानुवाच ।“परात्परतरं तत्त्वं परं ब्रह्मैकमव्ययम् ।नित्यानन्दं स्वयं ज्योतिरद्वयं तमसः परम् ।ऐश्वर्य्यं तस्य यन्नित्यं विभूतिरिति गीयते ॥
”इति कौर्म्मे १ अध्यायः ॥
(लक्ष्मीः । यथा, ऋग्वेदे । १ । ३० । ५ ।“विभूतिरस्तु सूनृता ।”“विभूतिर्लक्ष्मीः ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
विभवहेतुः । यथा, तत्रैव । ६ । २१ । १ ।“रयिर्व्विभूतिरीयते वचस्या ॥
”“विभूतिर्ज्जगतो विभवहेतुः ॥
” इति तद्भाष्येसायणः ॥
विविधसृष्टिः । यथा, भागवते । ४ ।२४ । ४३ ।“शक्तित्रयसमेताय मीढुषेऽहंकृतात्मने ।चेत आकूतिरूपाय नमो वाचोविभूतये ॥
”सम्पत् । यथा, रघुवंशे । ८ । ३६ ।“अभिभूय विभूतिमार्त्तवींमधुगन्धातिशयेन वीरुधाम् ॥
”)