| YouTube Channel

विभाज्य (vibhAjya)

 
शब्दसागरः
English
विभाज्य
mfn.
(-ज्यः-ज्या-ज्यं) Divisible, portionable, what may be divided
or apportioned.
E.
वि severally, भज् to divide, ण्यत्
aff.
Capeller Eng
English
विभाज्य
a.
to be divided or distributed.
Yates
English
वि-भाज्य (ज्यः-ज्या-ज्यं)
a. Divisible, por-
tionable.
Spoken Sanskrit
English
विभाज्य vibhAjya
adj.
to be divided or apportioned
विभाज्य vibhAjya
adj.
divisible
विभाज्य vibhAjya
adj.
allocable
Wilson
English
विभाज्य
mfn.
(-ज्यः-ज्या-ज्यं) Divisible, portionable, what may be
divided or apportioned.
E.
वि severally, भज to divide, ण्यत्
aff.
Apte
English
विभाज्य [vibhājya],
a.
Portionable, to be divided
वस्त्रं पत्रमलंकारं कृतान्नमुदकं स्त्रियः योगक्षेमं प्रचारं विभाज्यं प्रचक्षते
Ms.*
9. 219.
Divisible.
Apte 1890
English
विभाज्य a. 1 Portionable, to be divided.
2 Divisible.
Monier Williams Cologne
English
वि-°भाज्य
mfn.
to be divided or apportioned, divisible,
Mn.
ix, 219.
Monier Williams 1872
English
वि-भाज्य, अस्, आ, अम्, to be divided or appor-
tioned, portionable, divisible.
Apte Hindi
Hindi
विभाज्य
वि* - वि + भज् + ण्यत्
"अंशों में विभक्त किये जाने के योग्य, बांटे जाने के योग्य "
विभाज्य
वि* - -
विभाजनीय
L R Vaidya
English
viBAjya {% a. (f. ज्या) %} 1. To be apportioned, portionable
2. divisible.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
विभाज्य, विभाजनीय, भाज्य
adjective
यद् विभक्तुं शक्यते।
"चत्वारि द्वाभ्यां विभाज्यानि सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विभाज्यं, त्रि, विभजनीयम् विभागार्हम् यथा, “कुले विनीतविद्यानां भ्रातॄणां पितृतोऽपिवा ।शौर्य्यप्राप्तन्तु यद्वित्तं विभाज्यं तद्बृहस्पतिः
शिल्पेष्वपि हि धर्म्मोऽयं मूल्याद्यच्चाधिकंभवेत् ।परं निरस्य यल्लब्धं विद्यया द्यूतपूर्व्वकम् ।विद्याधनन्तु तद्विद्यान्न विभाज्यं बृहस्पतिः
”तथा ।“शौर्य्यभार्य्याधने चोभे यच्च विद्याधनं भवेत् ।त्रीण्येतान्यविभाज्यानि प्रसादो यच्च पैतृकः
”इति दायतत्त्वम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विभाज्य
त्रि०
विमक्तुमर्हति वि + भज--अहांर्थे ण्टत् ।विभागयोग्ये विभजनीये धनादौ ।“कुले विनीतविद्यानां भ्रातॄणां पितृतोऽपि वा शौर्य्य-प्राप्तं तु यद्वित्तं विभाज्य तद्वृहस्पतिः”
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भज सेवायाम्”@} 2 ‘--विभागसेवयोः’ इति द्रुमे 3।
‘सेवायां भजते भजेदिति भजेः, विश्राणने भाजयेद् आमर्दे तु भनक्ति, भाजयति णौ भाजेः पृथक्कर्मणि।।
4 इति देवः।
5 भाजकः-जिका, भाजकः-जिका, 6 बिभक्षकः-क्षिका, 7 बाभजकः-जिका
8 भक्ता-भक्त्री, भाजयिता-त्री, बिभक्षिता-त्री
बाभजिता-त्री
भजन्-न्ती, भाजयन्-न्ती, बिभक्षन्-न्ती
-- भक्ष्यन्-न्ती, भाजयिष्यन्-न्ती-ती, बिभक्षिष्यन्-न्ती-ती
-- भजमानः, भाजयमानः, बिभक्षमाणः, बाभज्यमानः
भक्ष्यमाणः, भाजयिष्यमाणः, बिभक्षिष्यमाणः, बाभजिष्यमाणः
9 देहभाक् 10 -देहभाग्-देहभाजौ-देहभाजः
-- -- विभक्तम्-भक्तवान्, भाजितः, बिभक्षितः, बाभजितः-तवान्
भजः, 11 भागी, 12 भक्तम्-भक्तः, 13 राज्यभाक्-प्रभाक्, 14 भेजिवान् 15, 16 भ्राता, 17 18 धनभाजी, 19 विभक्तिः, 20 भजमानः, भाजः, बिभक्षुः, बाभजः
भक्तव्यम्, भाजयितव्यम्, बिभक्षितव्यम्, बाभजितव्यम्
भजनीयम्, भाजनीयम्, बिभक्षणीयम्, बाभजनीयम्
21 विभज्यम्, 22 विभाग्यम्, भाज्यम्, बिभक्ष्यम्, बाभज्यम्
ईषद्भजः-दुर्भजः-सुभजः
-- -- भज्यमानः, भाज्यमानः, बिभक्ष्यमाणः, बाभज्यमानः
भागः, 23 भगः, भाजः, बिभक्षः, बाभजः
भक्तुम्, भाजयितुम्, बिभक्षितुम्, बाभजितुम्
24 भक्तिः- 25 दृढभक्तिः, भाजना, बिभक्षा, बाभजा
26 भजनम्, भाजनम्, बिभक्षणम्, बाभजनम्
27 भक्त्वा
भाजयित्वा, बिभक्षित्वा, बाभजित्वा
विभज्य, विभाज्य, प्रबिभक्ष्य, प्रबाभज्य
भाजम् २, भक्त्वा २, भाजम् २, भाजयित्वा २, बिभक्षम् २, बिभक्षित्वा २, बाभजम्
बाभजित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११३७)
02
=>
(१-भ्वादिः-९९८। सक। अनि। उभ)
03
=>
(श्लो। १२३)
04
=>
(श्लो। ६६)
05
=>
[पृष्ठम्०९३७+ ३१]
06
=>
[[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि, धातोरनिट्त्वादिडागमाभावे, चर्त्वषत्वयोश्च रूपम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
07
=>
[[२। यङन्ते सर्वत्र, अभ्यासे दीर्घः, जश्त्वं चेति ज्ञेयम्।]]
08
=>
[[३। धातोरनिट्त्वात्, चर्त्वे रूपमेवम्। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
09
=>
[[४। ‘भजो ण्विः’ (३-२-६२) इति कर्तरि ण्विप्रत्ययः। प्रत्ययस्य णित्त्वादुपधावृद्धिः। क्विबादिवदयं प्रत्ययः सर्वलीपी। कर्तरि क्विपोऽपवादोऽयम्।]]
10
=>
[[आ। ‘देहभाञ्जि ततः केशान् लुलुञ्च लुलुठे मुहुः।।’ भ। का। १४। ५९।]]
11
=>
[[५। तच्छीलादिषु कर्तृषु, ‘सम्पृवानुरुधाङ्यमाङ्यसपरिसृसंसृजपरिदेविसंज्वरपरिक्षिप- परिरटपरिवदपरिदहपरिमुहदुषद्विषद्रुहदुहयुजाक्रीडविविचत्यजरजभज--’ (३-२-१४२) इत्यादिना घिनुण्प्रत्ययः। णित्त्वादुपधावृद्धिः। घित्त्वात्, ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वमिति ज्ञेयम्।]]
12
=>
[[६। आशीरर्थे, ‘क्तिच्क्तौ संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तप्रत्ययः। भक्तम् = अन्नम्। भजतादिति भक्तः = उपासकः।]]
13
=>
[[७। ‘भजो ण्विः’ (३-२-६२) इत्यत्र उपसर्गे सुपि उपपदे प्रत्ययविधानाश्रयणादत्र, प्रभाक् इत्यत्र कर्तरि ण्विप्रत्यय इति ज्ञेयम्।]]
14
=>
[[८। कर्तरि भूतसामान्ये लिटः क्वसौ, ‘तृफलभजत्रपश्च’ (६-४-१२२) इति एत्वाभ्यास- लोपयोः, ‘वस्वेकाजाद्धसाम्’ (७-२-६७) इतीडागमे रूपमेवम्।]]
15
=>
[[B। ‘आज्ञानुग्रहभीमकोमलपुरीपाला फलं भेजुषां याऽयोध्येत्यपराजितेति विदिता नाकं परेण स्थिता।’ श्रीगुणरत्नकोशे २३।]]
16
=>
[[९। ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति ताच्छीलिके तृन्प्रत्यये, ‘नप्तृनेष्टृ--’ (द। उ। २-३) इत्यत्र निपातनात् भ्रादेशे भ्राता इति सिद्ध्यतीति मा। धा। वृत्तावुक्तम्। द। उ। वृत्त्यादिषु भ्राजतेर्जकारलोपे रूपनिष्पादनं कृतम्। ‘श्वशुरः श्वश्र्वा’ (१-२-७१) इत्यत्र भाष्ये तु ‘यदि तावद् बिभर्तीति भ्राता--’ इत्युक्तत्वात् भृञ्धातोरेव भ्रातृशब्दनिष्पत्तिन्याय्येति प्रतिभाति।]]
17
=>
[पृष्ठम्०९३८+ २८]
18
=>
[[१। ताच्छीलिके णिनिप्रत्यये रूपमेवम्।]]
19
=>
[[२। ‘क्तिच्क्तौ च--’ (३-३-१७४) इत्यनेन संज्ञायां क्तिचि रूपम्। विभक्तिः = प्रथमाद्या विभक्तिः। अत्र सूत्रे (३-३-१७४) आशिषि गम्यमान एव प्रत्यय इत्युक्तम- विवक्षितमिति केचित्।]]
20
=>
[[३। ‘ताच्छील्यवयोवचनशक्तिषु--’ (३-२-१२९) इत्यनेन ताच्छील्ये गम्ये चानश्प्रत्ययः। शित्त्वाच्छबादिकं भवति।]]
21
=>
[[४। ‘द्विवचनविभज्योपपदे--’ (५-३-५७) इति सूत्रे विभज्य इति निर्देशात् हलन्तलक्षणण्यदपवादो यत्प्रत्ययोऽत्रेति ज्ञेयम्।]]
22
=>
[[५। ‘अबाधकान्यपि निपातनानि’ (परिभाषा-१२०) इति दर्शने ण्यत्प्रत्यये कुत्वे रूपमेवम्। विभाज्यम् इति कुत्वाभावरूपं तु सर्वथा अप्रामाणिकमेव। स्पष्टमिदं प्रकृतसूत्रे (५-३-५७) पदमञ्जर्याम्, उद्द्योते च।]]
23
=>
[[६। ‘खनो च’ (३-३-१२५) इत्यत्र चकाराद् धात्वन्तरेभ्योऽपि घप्रत्ययो भवतीत्यतो- ऽत्र घप्रत्यये, घित्त्वेन कुत्वे रूपमेवम्। ‘हृद्भग--’ (७-३-१९) इत्यत्र ‘भग--’ इति निर्देश एवात्र निदानम्।]]
24
=>
[[७। भजनम् = भक्तिः। भावे क्तिन्। दृढभक्तिरित्यत्र दृढा भक्तिरस्येति विग्रहे ‘स्त्रियाः पुंवत्--’ (६-३-३४) इति पूर्वपदस्य पुंवद्भावे रूपमेवम्। प्रियादिषु (६-३-३४) कर्मसाधनस्यैव भक्तिशब्दस्य पाठः, तु भावसाधनस्य। अतः पुंवद्भावः कथमत्रेति शङ्क्यम्।]]
25
=>
[[आ। ‘दृढभक्तिरिति ज्येष्ठे राज्यतृष्णापराङ्मुखः।’ रघुवंशे १२-१९।]]
26
=>
[[८। ल्युटि, अनादेशे रूपमेवम्। स्त्रियां टित्त्वेन ङीपि भजनी इत्येव भवति। भजना इति टाबन्तप्रयोगो लोके दृश्यते। तस्य शास्त्रं मृग्यमेव। ण्यन्तात् स्त्र्यधिकारीये युच्प्रत्ययेऽपि भाजना इत्येव स्यात्, तु भजना इति।]]
27
=>
[पृष्ठम्०९३९+ २६]
Capeller
German
विभाज्य zu verteilen.