| YouTube Channel

विभा (vibhA)

 
शब्दसागरः
English
विभा
f.
(-भा)
1. A ray of light.
2. Light, lustre.
3. Beauty.
E.
वि va-
riously, भा to shine,
aff.
अच्
Capeller Eng
English
विभा॑
a.
shining
f.
lustre, splendour, beauty.
Yates
English
विभा (भा) 1.
f.
A ray
light
beauty.
Spoken Sanskrit
English
विभा - vibhA -
adj.
- bright
विभा - vibhA -
adj.
- beauty
विभा - vibhA -
adj.
- shining
विभा - vibhA -
f.
- splendour
विभा - vibhA -
f.
- light
विभा - vibhA -
f.
- lustre
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - strike or catch the eye
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - procure light [ i.e. kindle ]
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - excel by
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - come to light
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - shine brightly
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - be heard
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - appear
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - glitter
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - seem or appear as
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - shine upon
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - be resplendent or beautiful
विभाति { विभा } - vibhAti { vibhA } - verb - illumine
Wilson
English
विभा
f.
(-भा)
1 A ray of light.
2 Light, lustre.
3 Beauty.
E.
वि variously, भा to shine,
aff.
क्विप्.
Apte
English
विभा [vibhā], 2
P.
To shine
पयसा कमलेन विभाति सरः
Bh.*
2.71.
To seem, appear.
To become visible, come to light.
To dawn
सुखमिव सा विबभौ विभावरी
Rām.*
1.22.24.
विभा [vibhā], 1 Light, lustre.
A ray of light.
Beauty, splendour.
Comp.
-अनुगा shadow.
करः the sun
बत बत लसत्तेजःपुञ्जो विभाति विभाकरः K.
P.*
1.
the arka. plant.
fire.
वसुः the sun.
fire
रचयिष्यामि तनुं विभावसौ
Ku.*
4.34
R.*
3.37
1.82
तेजश्चास्मि विभावसौ
Bg.*
7.9.
a kind of necklace.
Apte 1890
English
विभा {c2c} P. 1 To shine
पयसा कमलेन विभाति सरः
Bh. 2. 71.
2 To seem, appear.
3 To become visible, come to light.
विभा 1 Light, lustre.
2 A ray of light.
3 Beauty
splendour.
Comp.
करः {1} the sun
बत बत लसततेजःपुंजो विभाति विभाकरः K. P. 10. {2} the arka plant. {3} the moon. {4} fire.
वसुः {1} the sun. {2} fire
रचयिष्यामि तनुं विभावसौ Ku. 4. 34
R. 3. 37, 10. 82
Bg. 7. 9. {3} the moon. {4} a kind of necklace.
Monier Williams Cologne
English
1. वि-√ भा
P.
-भाति, to shine or gleam forth, come to light, become visible, appear,
RV.
&c.
&c.
to shine upon, illumine,
RV.
AV.
MBh.
to procure light i.e. to kindle (fire
dat.
),
RV.
i, 71, 6
to shine brightly, glitter, be resplendent or beautiful, strike or catch the eye, excel by (instr.),
RV.
&c.
&c.
to strike the ear, be heard (as sound),
MBh.
to seem or appear as, look like (nom. with or without इव, or adv. in -वत्),
RV.
&c.
2. वि-भा॑
mfn.
shining, bright,
RV.
ŚāṅkhŚr.
वि-भा॑
f.
light, lustre, splendour, beauty,
Śiś.
Sāh.
N.
of the city of Soma,
VP.
Monier Williams 1872
English
विभा 1. वि-भा, cl. 2. P. -भाति, -भातुम्,
to shine or gleam forth
to shine brightly, glitter
to
appear as, appear to be, seem
to come to light, be
visible, appear
to lighten up, illuminate, brighten.
2. वि-भा, f. light, lustre
a ray of light
beauty.
—विभा-कर, अस्, m. ‘light-maker, the sun
fire
N. of a kind of plant or tree (= अर्क, चित्रक).
—विभा-वस्, आन्, m. (a doubtful word), the sun (?).
—विभा-वसु, उस्, उस्, उ, abounding in light, (Sāy.
दीप्ति-रोचन)
(उस्), m. the sun, fire
the moon
a sort of necklace or garland
N. of a Gandharva
(who is said to have stolen the Soma from Gāyatrī
as she was carrying it to the gods).
—विभा-साह्, ट्,
ट्, ट्, Ved. splendor-surpassing.
Benfey
English
विभा वि-भा,
f.
1. Light.
2. Lustre,
Nalod. 1, 48.
3. Beauty.
4. A ray of light.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
52,
पादेऽक्षराणि-
13
मात्राः - 20
सङ्ख्याजातिः - अतिजगती
मात्रा-विन्यासः
दा दा दा दा दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Hindi
Hindi
करने के लिए सजाना
Apte Hindi
Hindi
विभा
अदा* पर* वि+भा -
चमकना
विभा
अदा* पर* वि+भा -
"दिखाई देना, प्रकट होना"
विभा
स्त्री*
- वि + भा + क्विप्
"प्रकाश, आभा"
विभा
स्त्री*
- -
"प्रकाश, किरण"
विभा
स्त्री*
- -
सौन्दर्य
L R Vaidya
English
viBA {% f. %} 1. Light, lustre
2. beauty
3. a ray of light.
Bopp
Latin
विभा f. (r. भा praef. वि) lumen, splendor.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
°विभा Adj. f. = विविधकान्तिर् यस्याः, H V, 140.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
रश्मिः, मरीचिः, करः, अभीशुः, अभीषुः, मयूखः, गभस्तिः, दीधितिः, अर्कत्विट्, पादः, उस्रः, रुचिः, त्विषिः, विभा, अर्चिस्, भानुः, शिपिः, धृष्णिः, पृष्टिः, वीचिः, घृणिः, उपधृतिः, पृश्निः, स्योनः, स्यूमः, किरणः, अंशुः, किरणः
noun
प्रकाशस्य अतिसूक्ष्माः रेखाः याः सूर्यचन्द्रादिभ्यः ज्योतिष्मद्भ्यः पदार्थेभ्यः निष्कस्य विकीर्यमाणाः दृश्यन्ते।
"सूर्यस्य रश्मिभिः दिनस्य प्रारम्भः भवति।"
Synonyms:
प्रकाश्, द्युत्, विद्युत्, दीप्, भा, विभा, भास्, राज्, लस्, विलस्, विभास्, शुभ्, विदीप्, भ्राज्, भ्राश्, भ्लाश्, विभ्राज्, अभिविराज्, प्रतप्, चकास्, विशुभ्, व्यतिभा, शुच्
verb
कान्त्या प्रकाशनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः मुखं तेजसा प्रकाशते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ९९
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा १००
-wordlist-
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रोचिस्
रोचिस्, शोचिस्, अभीशु, प्रद्योत, गभस्ति, रश्मि, घृणि, किरण, रुचि, रुच्, दीधिति, दीप्ति, द्युति, प्रभा, भा, विभा, भास्, उस्र, धामन्, वसु, केतु, मरीचि, प्रग्रह, उपधृति, वृष्णि, मयूख, अंशु, भानु, कर, पाद, विरोक, गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ३८
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ३९
verse 1.1.1.38
page 0006
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विभा,
स्त्री,
(वि + भा + क्विप् ।) किरणः इतिहेमचन्द्रः
प्रकाशः शोभा इति राज-निर्घण्टः
(यथा, साहित्यदर्पणे १० ६६७ ।“कमलेव मतिर्मतिरिव कमलातनुरिव विभा विभेव तनुः ।धरणीव धृतिर्धृतिरिव धरणीसततं विभाति वत यस्य तव
”प्रकाशके, त्रि यथा, ऋग्वेदे १० ५५ ।“यदुष औच्छः प्रथमा विभानाम्
”“विभानां विभासकानां ग्रहनक्षत्रादीनाम् ।”इति तद्भाष्ये सायणः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विभा स्त्री वि + भा--अचा किरणे हेमच० शोमायां३ प्रकाशे राजनि०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भा दीप्तौ”@} 2 3 भायकः-यिका, 4 भापकः-पिका, बिभासकः-सिका, बाभायकः-यिका
भाता-भात्री, भापयिता-त्री, बिभासिता-त्री, बाभायिता-त्री
5 6 भान्-भान्ती-भाती, 7 भापयन्-न्ती, बिभासन्-न्ती
-- भास्यन्-न्ती-ती, भापयिष्यन्-न्ती-ती, बिभासिष्यन्-न्ती-ती
-- 8 व्यतिप्रभानः, भापयमानः, भापयिष्यमाणः, -- बाभायमानः, बाभायिष्यमाणः
भाः-भौ-भाः
-- -- सुप्रभातम्-तः, भापितः, बिभासितः, बाभायितः-तवान्
9 निभः, 10 आभः, 11 भम्, 12 विभावरी, 13 भायः, बिभासुः, 14 बाभाः
भातव्यम्, भापयितव्यम्, बिभासितव्यम्, बाभायितव्यम्
15 प्रभानीयम्, 16 प्रभापनीयम्, बिभासनीयम्, बाभायनीयम्
भेयम्, भाप्यम्, बिभास्यम्, बाभाय्यम्
ईषद्भानः- 17 दुर्भानः-सुभानः
-- -- भायमानः, भापयमानः, बिभास्यमानः, बाभाय्यमानः
18 भायः, भापः, बिभासः, बाभायः
भातुम्, भापयितुम्, बिभासितुम्, बाभायितुम्
भातिः, 19 प्रतिभा, प्रभा, विभा, आभा, भाः भापना, बिभासा, बाभाया
20 प्रभानम्, भापनम्, बिभासनम्, बाभायनम्
भात्वा, भापयित्या, बिभासित्वा, बाभायित्वा
प्रभाय, प्रभाप्य, प्रबिभास्य, प्रबाभाय्य
भायम् २, भात्वा २, भापम् २, भापयित्वा २, बिभासम् २, बिभासित्वा २, बाभायम्
बाभायित्वा
21 भातुः, 22 भानुः, 23 भामः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११५३)
02
=>
(२-अदादिः-१०५१। अक। अनि। पर।)
03
=>
[[७। ‘आतो युक्चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि, णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
04
=>
[[८। ण्यन्ते सर्वत्र, आदन्तलक्षणः पुगागमो ज्ञेयः।]]
05
=>
[पृष्ठम्०९४७+ २८]
06
=>
[[१। शतरि शपि, ‘अदिप्रभृतिभ्यः--’ (२-४-७२) इति शपो लुकि रूपमेवम्। स्त्रियाम्, ‘आच्छीनद्योः--’ (७-१-८०) इति नुम्विकल्पः।]]
07
=>
[[२। दीप्तेः चित्तवत्कर्तृकत्वे, ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव। अचित्तवत्कर्तृकत्वे तु शानजपि भवतीति विशेषः।]]
08
=>
[[आ। ‘ष्यतिप्रभानो विविधस्तदोच्चकैः तत्रैधते माङ्गलिकः स्म निस्वनः।’ वा। वि। १। ३५]]
09
=>
[[३। ‘आतश्चोपसर्गे, (३-१-१३६) इति कर्तरि कप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इति आकारलोपः। निभः = तुल्यः। अत्र धात्वर्थानुगमाभावस्तु उपसर्गवशात् धातोरर्थान्तरे वृत्तेरिति ज्ञेयम्।]]
10
=>
[[B। ‘मरुत्प्रयुक्ताश्च मरुत्सखाभं तमर्च्यमारादभिवर्तमानम्।’ रघुवंशे २। १०।]]
11
=>
[[४। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यत इति वाच्यम्’ (वा। ३-२-१०१) इति वचनादत्र डप्रत्यये, डित्त्वसामर्थ्यात् भसंज्ञाभावेऽपि टिलोपे रूपमेवम्। भातीति भम् = नक्षत्रम्।]]
12
=>
[[५। विपूर्वकादस्मात्, ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति वनिप्प्रत्यये, स्त्रियाम्, ‘वनो च’ (४-१-७) इति ङीब्रेफौ भवतः। विभावरी = रात्रिः।]]
13
=>
[[६। ‘श्याऽऽद्व्यध--’ (३-१-१४१) इत्यादिना कर्तरि णप्रत्यये युगागमे रूपम्।]]
14
=>
[[७। यङन्तात् पचाद्यचि यङो लोपे, रूपमेवम्।]]
15
=>
[[८। ‘न भाभूपू--’ (८-४-३४) इत्यनेन, उपसर्गस्थ न्निमित्तात् परस्याच उत्तरस्य कृन्नकारस्य णत्वनिषेधः।]]
16
=>
[[९। ‘ण्यन्तभादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। ८-४-३४) इति वचनात् ण्यन्तेऽपि कृन्न- कारस्य णत्वनिषेधः।]]
17
=>
[[१०। ईषदाद्युषपदेषु खलपवादः, आदन्तलक्षणो युच्प्रत्ययः। ‘दुरः षत्वणत्वयोरुप- सर्गत्वप्रतिषेधो वाच्यः। (वा। १-४-६०)’ इति वचनान्न णत्वं षत्वं वाऽत्रेति ज्ञेयम्।]]
18
=>
[पृष्ठम्०९४८+ २४]
19
=>
[[१। स्त्रियाम्, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इति भावादावङ् प्रत्ययः। सम्पदादि- त्वात् (वा। ३-३-९४) भावे क्विपि तु भाः इत्यपि भवति।]]
20
=>
[[आ। ‘हरेः प्रगमनं नास्ति प्रभानं हिमद्रुहः।’ भ। का। ९। १०७।]]
21
=>
[[२। ‘कमिमनिजनिगाभा--’ (द। उ। १-१२५) इत्यादिना तुप्रत्ययः। भातीति भातुः = प्रकाशः।]]
22
=>
[[३। ‘दाभाभ्यां नुः’ (द। उ। १-१४३) इति नुप्रत्ययः। भानुः = आदित्यः, किरणश्च।]]
23
=>
[[४। ‘अर्तिस्तु--’ (द। उ। ७-२६) इति मन्प्रत्ययः। भामः = क्रोधः।]]
Capeller
German
विभा॑ glänzend
f.
Glanz, Pracht.
Grassman
German
vibhā́, a., strahlend [von bhā m. ví].
-ā́nām [f.] prathamā́ (uṣā́s) {881, 4}.
Burnouf
French
विभा विभा
f.
(भा) lumière, éclat, rayon
au
fig. beauté.
विभाकर
m.
(कृ) le feu
le Soleil.
Stchoupak
French
वि-भा-
apparaître
s'éclairer, se manifester, sauter aux yeux
resplendir
retentir
apparaître comme
illuminer
°भात- devenu clair
(dit de la nuit finissante)
apparu
nt. point du jour, aube.
वि-भा-
f.
lumière, éclat.
°वसु-
m.
feu, Agni
soleil
n.
de divers personnages.
°वायु-
m.
brise matinale.