| YouTube Channel

विभव (vibhava)

 
शब्दसागरः
English
विभव
m.
(-वः)
1. Substance, thing, property, wealth.
2. Emancipation
from existence.
3. Supreme or superhuman power.
4. Magnani-
mity, lofty-mindedness.
E.
वि implying variety, privation, &c., and
भव being.
Capeller Eng
English
विभव
a.
rich.
m.
omnipresence, ubiquity,
evolution, development, growth
power, might, majesty, rank, high
position
property, wealth, money.
Yates
English
वि-भव (वः) 1.
m.
Substance
wealth
final emancipation
superhuman
power
magnanimity.
Spoken Sanskrit
English
विभव - vibhava -
m.
- wealth
विभव - vibhava -
m.
- riches
विभव - vibhava -
m.
- property
विभव - vibhava -
adj.
- powerful
विभव - vibhava -
adj.
- rich
विभव - vibhava -
adj.
- development
विभव - vibhava -
m.
- rank
विभव - vibhava -
m.
- money
विभव - vibhava -
m.
- power
विभव - vibhava -
m.
- lofty-mindedness
विभव - vibhava -
m.
- dignity
विभव - vibhava -
m.
- fortune
विभव - vibhava -
m.
- might
विभव - vibhava -
m.
- assets
विभव - vibhava -
m.
- emancipation from existence
विभव - vibhava -
m.
- majesty
विभव - vibhava -
m.
- being everywhere
विभव - vibhava -
m.
- luxury
विभव - vibhava -
m.
- greatness
विभव - vibhava -
m.
- destruction
विभव - vibhava -
m.
- dominion
विभव - vibhava -
m.
- omnipresence
विभव - vibhava -
m.
- anything sumptuary or superfluous
विभव - vibhava -
m.
- exalted position
विभव - vibhava -
m.
- kind of measure
विभव - vibhava -
m.
- influence upon
विभव - vibhava -
m.
- evolution
विभव - vibhava -
m.
- magnanimity
गत-विभव - gata-vibhava -
adj.
- reduced to poverty
विभव vibhava
m.
lofty-mindedness
विभव vibhava
m.
anything sumptuary or superfluous
Wilson
English
विभव
m.
(-वः)
1 Substance, thing, property, wealth.
2 Emancipation from existence.
3 Supreme or superhuman power.
4 Magnanimity, lofty-mindedness.
E.
वि implying variety, privation, &c., and भव being.
Apte
English
विभवः [vibhavḥ], 1 Wealth, riches, property
अतनुषु विभवेषु ज्ञातयः सन्तु नाम
Ś.*
5.8
R.*
8.69.
Might, power, prowess, greatness
एतावान् मम मतिविभवः
V.*
2
वाग्विभवः
Māl.
1.26
R.*
1.9
Ki.*
5.21
विभवाद्वा प्रदीपवत् MS.* 11. 1.59.
Exalted position, rank, dignity.
Magnanimity.
Final beatitude, absolution
भवान् सर्वलोकस्य भवाय विभवाय अवतीर्णो$शभागेन
Bhāg.*
1.1.35.
Protection (पालन)
नियन्ता जन्तूनां निखिलजगदुत्पादविभवप्रतिक्षेपैः क्रीडन् Viś. Guṇa. 198.
Development
evolution.
Apte 1890
English
विभवः 1 Wealth, riches, property
अतनुषु विभवेषु ज्ञातयः संतु नाम Ś. 5. 8
R. 8. 69.
2 Might, power, prowess, greatness
एतावान्मम मतिविभवः V. 2
वाग्विभवः Māl. 1. 26, R. 1. 9
Ki. 5. 21.
3 Exalted position, rank, dignity.
4 Magnanimity.
5 Final beatitude, absolution.
Monier Williams Cologne
English
वि-भव a
&c.
See under वि-√ भू.
वि-भव b
mfn.
powerful, rich,
MBh.
xiii, 802
वि-भव
m.
being everywhere, omnipresence,
Kaṇ.
development, evolution (with Vaiṣṇavas ‘the evolution of the Supreme Being into secondary forms’),
Sarvad.
power, might, greatness, exalted position, rank, dignity, majesty, dominion,
R.
Kālid.
VarBṛS.
&c.
(ifc. with
loc.
, ‘one whose power consists in’,
Gīt.
)
influence upon (loc. ),
ŚāṅkhŚr.
(also
pl.
) wealth, money, property, fortune,
MBh.
Kāv.
&c.
luxury, anything sumptuary or superfluous,
Hcar.
magnanimity, lofty-mindedness,
W.
emancipation from existence,
Inscr.
BhP.
N.
of the 2nd year in Jupiter's cycle of 60 years,
VarBṛS.
destruction (of the world),
Buddh.
(in music) a kind of measure
Monier Williams 1872
English
विभव वि-भव, &c. See under 1. वि-भू।
वि-भव, अस्, m. power, might, supreme power,
superhuman power
substance, thing, property,
wealth
magnanimity, lofty-mindedness
emanci-
pation from existence
N. of the thirty-sixth year
of Jupiter's cycle.
—विभव-तस्, ind. according to
power, according to dignity or majesty
in regal state
or ceremony.
—विभव-मद, अस्, m. the pride
of power.
—विभव-वत्, आन्, अती, अत्, possessed of
power, wealthy.
Benfey
English
विभव विभव, i. e. वि-भू + अ,
m.
1. Power, Bhartṛ. 2, 49.
2. Supreme
or superhuman power, Kir. 5, 21.
3.
Wealth, Pañc. iii. d. 96.
4. Property.
5. Substance.
6. Thing, Pañc. iii. d.
167.
7. Magnanimity.
8. Emancipa-
tion from existence.
--
Comp.
गलित-,
adj.
one who has spent his fortune
(अर्थिषु, on the poor), Bhartṛ. 2, 36.
Apte Hindi
Hindi
विभवः
पुं*
- वि + भू + अच्
"दौलत, धन, सम्पत्ति"
विभवः
पुं*
- -
"ताक़त, शक्ति, पराक्रम, बड़प्पन"
विभवः
पुं*
- -
"उन्नत अवस्था, पद, प्रतिष्ठा"
विभवः
पुं*
- -
महत्ता
विभवः
पुं*
- -
"मोक्ष, मुक्ति"
विभवः
पुं*
- वि+भू+अच्
"प्ररक्षा, बचाव"
L R Vaidya
English
viBava {% m. %} 1. Wealth, riches, property, विभवेति सति त्वया विना सुखमेतावदजस्य गण्यताम् R.viii.69)
2. power, might, अविदितविभवो भवानीपतिः Kir.v.21
3. in ignanimity
4. final beatitude.
Bopp
Latin
विभव m. (r. भू praef. वि s. अ)
1) potestas, facultas. UR.
28. 3. infr.
2) divitiae, opes. HIT. 31. 9.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
vibhava,
(1)? adj. Bhvr., free from existence: (bahu bodhisattvās tatha śrāvakāś ca …) bhavaprahīṇā vibhavāś ca sarve SP 〔152.11〕 (vs), rid of existence and free from it, all of them
so both edd., no v.l.
but Burnouf exempts de terreur, implying vibhayāś, supported by Tib. ḥjigs pa rab spaṅs
prob. this is the true reading (vi-bhava would duplicate bhava-prahīṇa)
(2) m. (= Pali id.) annihilation, destruction (Tib. regularly ḥjig pa): (sarva-)dharmaprakṛtisvabhāvaṃ-(read °va- with Calc. ?)-saṃdarśana-vibhavacakraṃ (of the dharmacakra) LV 〔422.19〕
vibhavaḥ Mvy 〔6469〕 = Tib. (read) ḥbyer ba or ḥjig pa
often assoc. with its antonym saṃbhava, coming into existence, Mvy 〔6845〕 loka-vi° (〔6846〕 loka-saṃ°)
(lokadhātusaṃbhavaṃ ca …) lokadhātuvibhavaṃ ca vicārayati Dbh 〔67.23〕
(kalpadāhaṃ) saṃdarśayanta vibhavaṃ tatha saṃbhavaṃ ca LV 〔298.12〕 (vs)
saṃbhavaṃ vibhavaṃ caiva mohāt paśyanti bāliśāḥ, na saṃbhavaṃ na vibhavaṃ prajñāyukto vipaśyati Laṅk 〔269.2—3〕 (vs)
lokasya saṃbhavaṃ ca vibhavaṃ ca vyavalokayate Dbh 〔47.24〕
vibhava ucyate prahāṇaṃ tyāgaḥ (definition) Bbh 〔50.14〕
with bhava, instead of saṃbhava, vibhavaṃ ca bhavaṃ ca jñātva loke Mv 〔iii.395.13〕 (vs)
it is heresy to believe in either, bhavavibhava-dṛṣṭi-vigatenānutpādanirodhajñānena Gv 〔469.11〕
ātmadṛṣṭi-(add bhavadṛṣṭi-with WT)-vibhavadṛṣṭi- SP 〔71.2〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
vibhava (IA 14), used in the sense of nirvāṇa (q. v.).
Lanman
English
vibhava, m.
—1. development or growth
—2. (the result of growth, i. e.) power,
and so lordship, majesty, high position
—3. sing. and pl. (like Ger. Vermögen)
property, possessions. [√bhū + vi: cf.
vibhu and vibhūti.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
jigs gnas
विभव
byor ba
विभव
jigs pa
१) त्रास २) भय ३) भयानक ४) भी ५) भीत ६) भीति ७) भीरु ८) भीषण ९) भैरव १०) विभव (?) ११)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वित्तं रिक्थं स्वापतेयं राः सारं विभवो वसु १९१
द्युम्नं द्रव्यं पृक्थमृक्थं स्वमृणं द्रविणं धनम्
हिरण्यार्थौ निधानं तु कुनाभिः शेवधिर्निधिः १९२
-wordlist-
वित्त (क्ली), रिक्थ (क्ली), स्वापतेय (क्ली), रै (पुंस्त्री), सार (क्ली), विभव (पुं), वसु (क्ली), द्युम्न (क्ली), द्रव्य (क्ली), पृक्थ (क्ली), ऋक्थ (क्ली), स्व (पुंक्ली), ऋक्ण (क्ली), द्रविण (क्ली), धन (पुंक्ली), हिरण्य (पुं), अर्थ (पुं), निधान (क्ली), कुनाभि (पुं), शेवधि (पुं), निधि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
द्युम्न
द्युम्न, द्रव्य, द्रविण, रै, सार, स्वापतेय, अर्थ, स्व, ऋक्थ, पृक्थ, वित्त, धन, हिरण्य, वसु, विभव
द्युम्नं द्रव्यं द्रविणं राः सारं स्वापतेयमर्थः स्वम्
ऋक्थं पृक्थं वित्तं धनं हिरण्यं वसु विभवः ८०
verse 1.1.1.80
page 0010
भूति
भूति, विभव
भ्रूणो गर्भिण्यामपि भूतिर्विभवे बलः काके ८०९
verse 5.1.1.809
page 0093
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विभवः,
पुं,
धनम् (यथा, मनौ ३४ ।“न जीर्णमलवद्बासा भवेच्च विभवे सति
”)मोक्षः ऐश्वर्य्यम् इति मेदिनी वे, ५१
(यथा, भागवते ५५ ।“भवता हरे वृजिनोऽवसादितोनरसिंह नाथ विभवाय नो भव
”)प्रभवादिषष्टिसंवत्सरान्तर्गतद्वितीयवर्षम् यथा, भविष्यपुराणे ।भैरव उवाच ।“सुभिक्षं क्षेममारोग्यं सर्व्वे व्याधिविवर्ज्जिताः ।प्रशान्ता मानवास्तत्र बहुशस्या वसुन्धरा ।हृष्टास्तुष्टा जनाः सर्व्वे विभवे वरानने !
”इति ज्योतिस्तत्त्वम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विभव
पु०
वि + भू--अच् धने मोक्षे सर्वमूर्त्तसंयोग-रूपे ऐश्वर्य्ये नेदि० षष्टिसंवत्सरमध्ये “सुभिक्षं क्षेम-मारोग्यं सर्वे व्याधिविवर्जिताः प्रशान्ता मानवास्तत्रबहुशस्या वसुन्धराः हृष्टाः पुष्टाः जनाः सर्वे विभवे-ऽवदे वरानने! इत्युक्तफलके वर्णभेदे
पु०
Capeller
German
विभव vermögend, reich.
m.
Reichtum,
Würde, Macht, Stellung, Herrschaft,
Allgegenwart.
°तस् Adv. nach dem
Range.
Burnouf
French
विभव विभव
m.
(विभु) pouvoir, puissance
pouvoir
surnaturel.
Propriété, richesse, avoir.
(भू) délivrance
finale, séparation d'avec la vie.
विभवतस् adv. en vertu du pouvoir, conformément au pouvoir,
à la richesse.
Stchoupak
French
वि-भव-
m.
puissance, majesté, prééminence, souveraineté, force
(d'une armée)
fortune, propriété, (aussi
pl.
)
a. riche
-तस् selon le
rang
-वन्त्- a. fortuné, riche.
°हीन- a. v. ayant perdu sa fortune.