विभक्त (vibhakta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishविभक्त - vibhakta - - separated by
विभक्त - vibhakta - - symmetrical
विभक्त - vibhakta - - separated
विभक्त - vibhakta - - divided into regular parts
विभक्त - vibhakta - - different
विभक्त - vibhakta - - ornamented
विभक्त - vibhakta - - decorated
विभक्त - vibhakta - - parted
विभक्त - vibhakta - - separated from [ used with instr. case ]
विभक्त - vibhakta - - various
विभक्त - vibhakta - - one who has received his share
विभक्त - vibhakta - - divided [ by another number - Arith. ]
विभक्त - vibhakta - - isolated
विभक्त - vibhakta - - symmetrical
विभक्त - vibhakta - - manifold
विभक्त - vibhakta - - divided
विभक्त - vibhakta - - one who has caused a partition to be made
विभक्त - vibhakta - - secluded
विभक्त - vibhakta - - separated from i.e. without
विभक्त - vibhakta - - harmonious
विभक्त - vibhakta - - distributed among [ used with instrumental ]
विभक्त - vibhakta - - harmonious
विभक्त - vibhakta - - distinct
विभक्त - vibhakta - - solitude
विभक्त - vibhakta - - isolation
विभक्त - vibhakta - - seclusion
विभक्त vibhakta secluded
विविक्त vivikta ppp. secluded
एकान्तस्थित ekAntasthita ppp. secluded
विविक्तासन viviktAsana having a secluded seat
अवरुद्ध avaruddha imprisoned or secluded
अविविक्त avivikta not retired or secluded
सुविविक्त suvivikta very secluded or solitary
अवरुद्धिका avaruddhikA woman secluded in the inner apartments
वानप्रस्थ vAnaprastha man who has retired into forest to lead a secluded life of prayers
Wilson
EnglishApte
Englishविभक्त [vibhakta], p. p.
Divided, partitioned (as property ).
Divided, separated in interest, as in विभक्ता भ्रातरः
विभक्ताः सहजीवन्तो विभजेरन् पुनर्यदि 9.21.
Parted, separated, made distinct
1.3
वायवीयैर्विगण्यन्ते विभक्ताः परमाणवः 3.14.
Different, multifarious.
Retired, secluded.
Regular, symmetrical.
Ornamented.
Measured. -क्तः of Kārtikeya.
क्तम् Solitude, retirement.
A share.
Property (divided).
Separation. -जः a son born after partition of the family-property (between his parents and brothers).
Apte 1890
Englishविभक्त p. p. 1 Divided, partitioned (as property &c.).
2 Divided, separated in interest, as in विभक्ता भ्रातरः
3 Parted, separated, made distinct
Śi. 1. 3.
4 Different, multifarious.
5 Retired, secluded.
6 Regular, symmetrical.
7 Ornamented.
8 Measured.
क्तः N. of Kārtikeya.
क्तं 1 Solitude, retirement.
2 A share.
3 Property (divided).
4 Separation.
Comp.
जः a son born after partition of the family-property (between his parents and brothers).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishवि-भक्त, अस्, आ, अम्, divided, portioned, par-
titioned
parted, separated, distinct
different, multi-
farious
retired, secluded, isolated
measured
regu-
lar, symmetrical
ornamented
(अस्), m. an epithet
of Kārttikeya
(अम्), n. solitude, separatedness
isolation.
—विभक्त-ज, अस्, m. a son born after
the partition of the family property between his
parents and brethren.
Macdonell
EnglishApte Hindi
Hindiविभक्त
भू* क* कृ* - वि + भज् + क्त
"बांटा हुआ, विभाजित की हुई (संपत्ति आदि)"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
"बंटा हुआ, स्वार्थ की दृष्टि से अलग अलग किया हुआ"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
"जुदा किया हुआ, अलग किया हुआ, भिन्न किया हुआ"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
"विभिन्न, विविध"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
"सेवानिवृत्त, एकान्तवासी"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
"नियमित, सममित"
विभक्त
भू* क* कृ* - -
विभूषित
विभक्तः
- -
कार्तिकेय
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanbkra yar
१) विभक्त २) विभक्ति
Tamil
Tamilவிப4க்த : பிரிக்கப்பட, தனித் தனியான, பலவிதமான.
Mahabharata
EnglishVibhakta = Skanda: III, 14633.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritविभक्तः, त्रि, (वि + भज् + क्तः ।) प्राप्तविभागः ।विभिन्नः । पृथक् । यथा । बृहस्पतिः ।“पित्रा सहविभक्ता ये सापत्न्या वा सहोदराः ॥
जघन्यजाश्च ये तेषां पितृभागहरास्तु ते ।अनीशः पूर्व्वजः पित्र्ये भ्रातृभागे विभक्तजः ॥
”विभक्तजो विभागानन्तरं गर्भाधानेन जातः ॥
अपि च । व्यासः ।“भ्रातॄणां जीवतोः पित्रोः सहवासो विधीयते ।तदभावे विभक्तानां धर्म्मस्तेषां विवर्द्धते ॥
”विभक्तानां स्वमात्रधने वैदिककर्म्मकरणात्तन्मा-म्रधर्म्मत्वेन तद्वृद्धिरित्यर्थः ।“विभक्ता अविभक्ता वा सपिण्डाः स्थावरेसमाः ।एको ह्यनीशः सर्व्वत्र दानाधमनविक्रये ॥
”अपि च ।“दानग्रहणपश्वन्नगृहक्षेत्रपरिग्रहाः ।विभक्तानां पृथक् ज्ञेयाः पाकधर्म्मागमव्ययाः ॥
साक्षित्वं प्रातिभाव्यञ्च दानं ग्रहणमेव च ।विभक्ता भ्रातरः कुर्य्युर्नाविभक्ताः परस्परम् ॥
येषामेताः क्रिया लोके प्रवर्त्तन्ते स्वऋक्थतः ।विभक्तानवगच्छेयुर्लेख्यमप्यन्तरेण तान् ॥
”इति नारदवचनानि ॥
तथा ।“भ्रातॄणामथ दम्पत्योः पितुः पुत्त्रस्य चैव हि ।प्रातिभाव्यमृणं साक्ष्यमविभक्तेन तत् स्मृतम् ॥
”इति याज्ञवल्क्यवचनम् ॥
* ॥
तथा ।“विभक्तो यः पुनः पित्रा भ्रात्रा चैकत्रसंस्थितः ।पितृव्येणाथवा प्रीत्या स तु संसृष्ट उच्यते ॥
”इति बृहस्पतिवचने येषामेव हि पितृभ्रातृ-पितृव्यादीनां पितृपितामहोपार्ज्जितद्रव्येणा-विभक्तत्वमुत्पत्तितः सम्भवति त एव विभक्ताःसन्तः परस्परप्रीत्या पूर्व्वकृतविभागध्वंसेन यत्तवधनं तन्मम धनं यन्मम धनं तत्तवापि इत्येक-स्मिन् कार्य्ये एकगृहिरूपतया स्थिताः संसृष्टाः ।न त्वेवं रूपाणां धनसंसर्गमात्रेण । नापि विभ-क्तानां प्रीतिपूर्व्वकाभिसन्धानं विना ॥
* ॥
तथा ।“बन्धूनामविभक्तानां भोगं नैव प्रदापयेत् ॥
”इति कात्यायनवचनम् ॥
तथा ।“भ्रातॄणामविभक्तानामेको धर्म्मः प्रवर्त्तते ।विभागे सति धर्म्मोऽपि भवेत्तेषां पृथक्पृथक् ॥
”तथा ।“भ्रातॄणामविभक्तानां यद्युत्थानं भवेत् सह ।न तत्र भागं विषमं पिता दद्यात् कथञ्चन ॥
”इति मनुवचनम् ॥
तथा । कात्यायनः ।“अविभक्ते मृते पुत्त्रे तत्सुतं ऋक्थभागिनम् ।कुर्व्वीत जीवनं येन लब्धं नैव पितामहात् ।लभेतांशं स पित्र्यं च पितृव्यात् तस्य वासुतात् ॥
”तथा । विष्णुः । पितृविभक्ता विभागानन्तरो-त्पन्नस्य विभागं दद्युः ॥
* ॥
अपि च ।“अविभक्तविभक्तानां कुल्यानां वसतां सह ।भूयो दायविभागः स्यादाचतुर्थादिति स्थितिः ॥
”इति कात्यायनवचनम् ॥
अविभक्तानां सह वसतां संसृष्टानां वा पुन-र्विभागो भ्रातृतत्सुततत्सुतपर्य्यन्तमेव तत्सुता-च्चतुर्थान्निवर्त्तते । इति ॥
तथा ।“अविभक्तं स्थावरं यत् सर्व्वेषामेव तद्भवेत् ।विभक्तं स्थावरं प्राप्तं नान्योदर्य्यैः कदाचन ॥
”इति यमवचनम् । एतानि वचनादीनि दाय-तत्त्वधृतानि ॥
* ॥
अपि च ।“अविभक्ता विभक्ता वा कुर्य्युः श्राद्धमदैविकम् ।मघासु च तथान्यत्र नाधिकारः पृथक् विना ॥
”इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
अन्यच्च ।“बहवः स्युर्यदा पुत्त्राः पितुरेकत्र वासिनः ।सर्व्वेषान्तु मतं कृत्वा ज्येष्ठेनैव तु यत् कृतम् ।द्रव्येण चाविभक्तेन सर्व्वैरेव कृतं भवेत् ॥
”इति शुद्धितत्त्वम् ॥
(पुं, कार्त्तिकेयः । यथा, महाभारते । ३ । १३१ । ६ ।“षष्ठीप्रियश्च धर्म्मात्मा पवित्रो मातृवत्सलः ।कन्याभर्त्ता विभक्तश्च स्वाहेयो रेवतीसुतः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritविभक्त वि + भज--क्त । १ पृथक्कृते २ विभिन्ने कृत-विभागे च ३ भाव क्त । ३ विभागे ४ भेदे । “पञ्चमीविभक्ते” पा० । यस्य विभागः कृतः ५ तादृशे धने “अविभक्तंस्थावरं यत् सवषामेव तत् भवेत् । विभक्तं स्थावरंग्राह्यं नान्योदर्य्यैः कथञ्चन” यमवचनम् । तदस्यास्तिअच् । येन धनस्य विभागःकृतस्तस्मिन् ६ जने तत्र ।विभक्तधर्मादिकं दायभागादौ दर्शितं यथा“भ्रातॄणां जीवतोः पित्रोः सहवासो विधीयते । तदभावे विभक्तानां धर्मस्तेषां विवर्द्धते” “विभक्तानां स्व-मात्रधनेन वैदिककरणातन्मात्रधर्मत्वेन तद्वृद्धिः”दाय० त० रघु० । “दानग्रहणपश्वन्नगृहक्षेत्रपरिग्रहाः ।विभक्तानां पृथग् ज्ञेयाः पाकधर्मागमव्ययाः । साक्षित्वंप्रातिभाव्यञ्च दानं ग्रहणमेव च । विभक्ता भ्रातरःकुर्युर्नाविभक्ताः परस्परम् । येषामेताः क्रिया लोकेप्रवर्त्तन्ते स्वरिक्यतः । विभक्तानवगच्छेयुर्लेख्यमप्य-न्तरेण तान्” नारदः “भ्रातृनामथ दम्पत्योः पितृः पुत्रस्यचैव हि । प्रातिभाव्यमृणं साक्ष्यमविभक्ते न तद्भवेत्” याज्ञ० । “बन्धूनासविभक्तानां भोगं नैव प्रदापयेत्”कात्या “भ्रातॄणामविभक्तानामेको धर्म प्रवर्त्तते ।विभागे सति धर्मोऽपि भवेत् तेषां पृथक् पृथक्” कात्या०“अविभक्ता विभक्ता वा कुर्युः श्राद्धञ्च दैविकम् । मघा-सु च तथान्यत्र नाधिकार पृथग् विना” श्रा० त० धृत-वचनम् । “वहवः स्युर्यदा पुत्राः पितुरेकत्रवासिनः ।सर्वेषां तु मतं कृत्वा ज्येष्ठेनैव तु यत् कृतम् । द्रव्येणचाविभक्तेन मर्वैरेव कृतं भवेत्” शु० त० । “अविभक्ताविभक्ता वा सपिण्डाः स्थावरे समाः । एको ह्यनीशःसर्वत्र दानाधमनविक्रये” नारदः । “एतत् दुर्वृत्त-पुरुषविक्रयविषयमिति” दाय० त० रघु० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.