विबुध (vibudha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विबुध m.
  (-धः)
	 1. A god,  an immortal.
	 2. A Paṇḍit,  a learned man, 
a teacher.
	 3. The moon. 
 E.
  वि variously,  बुध् to know,  aff.
   क ।

Capeller Eng

English

 विबुध a.
  very wise
 m.
  a wise man or a god. 

Yates

English

 वि-बुध (धः) 1.
m.
  A god
 a pandit, 
the moon. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विबुध 	-	 vibudha 	-	 adj.
  	-	  destitute of learned men
विबुध 	-	 vibudha 	-	 adj.
  	-	  very wise or learned
विबुध 	-	 vibudha 	-	 adj.
  	-	  very wise
विबुध 	-	 vibudha 	-	 m.
  	-	  Pandit
विबुध 	-	 vibudha 	-	 m.
  	-	  god
विबुध 	-	 vibudha 	-	 m.
  	-	  moon
विबुध 	-	 vibudha 	-	 m.
  	-	  wise or learned man
विबुध 	-	 vibudha 	-	 m.
  	-	  teacher

Wilson

English

 विबुध
m.
  (-धः)
1 A god,  an immortal.
2 A Paṇḍita,  a learned man,  a teacher.
3 The moon. 
E.
  वि variously,  बुध to know,  aff.
   क.

Apte

English

विबुधः [vibudhḥ],  1 A wise or learned man,  sage
 सख्यं साप्तपदीनं भो इत्याहुर्विबुधा जनाः Pt.*
  2.47.

A god,  deity
 अभून्नृपो विबुधसखः परंतपः Bk.*
  1.1
 गोप्तारं न निधीनां महयन्ति महेश्वरं विबुधाः Subhāṣ.

The moon.  Comp.
   -अधिपतिः,  -इन्द्रः,  -ईश्वरः epithets of Indra.  -अनुचरः a god's attendant
 Ms.*
  11.47. -आवासः a temple. -इतरः a demon.  -गुरुः Brihaspati or the planet Jupiter. -तटिनी the Gaṅgā river. -द्विष्,  -शत्रुः a demon
 बन्दीकृता विबुध- शत्रुभिरर्धमार्गे V.*
  1.3.

Apte 1890

English

 विबुधः 1 A wise or learned man,  sage
 सख्यं साप्तपदीनं भो इत्याहुर्विबुधा जनाः Pt. 2. 43. 
2 A god,  deity
 अभून्नृपो विबुधसखः परंतपः Bk. 1. 1
 गोप्तारं न निधीनां महयंति महेश्वरं विबुधाः Subhāṣ. 
3 The moon. 
Comp. 
अधिपतिः,  
इंद्रः,  
ईश्वरः epithets of Indra. 
द्विष्,  
शत्रुः a demon
 V. 1. 3. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वि—बुध mfn.
   (for 2. See वि-√ बुध्) destitute of learned men,  Kāvyād.

 2. वि-बुध mfn.
   (for 1. See p.
  951,  col. 3) very wise or learned,  Kāv.
 
 Kathās.
 
 Pañcat.
  &c.
  

 वि-बुध m.
  a wise or learned man,  teacher,  Paṇḍit,  ib.

 a god,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 the moon,  L.
 

 N.
  of a prince (son of Deva-mīḍha),  R.
 

 of Kṛta,  VP.
  

 of the author of the Janma-pradīpa

Monier Williams 1872

English

 वि-बुध,  अस्,  m. a learned or wise man,  teacher, 
Paṇḍit
 a god,  immortal
 the moon
 N. of the
author of the Janma-pradīpa.
—विबुध-प्रिया,  f.
‘favourite of the gods, ’ N. of a metre.
—विबुध-
विजय,  अस्,  m. a victory (won) by the gods.
—वि-
बुध-विद्विष्,  ट्,  or विबुध-शत्रु,  उस्,  m. a foe
of the gods
 a demon.
—विबुधाधिपति (°ध-
अध्°),  इस्,  or विबुधेश्वर (°ध-ईश्°),  अस्,  m. the
lord of the immortals.

Macdonell

English

 विबुध vi-budha,  a.
  very wise
 m.
  god: 🞄-taṭinī,  f.
  river of the gods,  Ganges
 -priya,  🞄a.  dear to the wise or the gods
 -rāja,  m.
  🞄king of the gods,  Indra
 -sadman,  n.
  abode 🞄of the gods,  heaven
 -strī,  f.
  celestial female
 🞄-ācārya,  m.
  instructor of the gods,  Bṛhaspati
 🞄-ādhipatya,  n.
  sovereignty of the gods
 🞄-anucara,  m.
  attendant of a god
 -āvāsa,  🞄m.  dwelling of the gods,  temple
 -īśvara,  🞄m.  lord of the gods.

Benfey

English

 विबुध वि-बुध् + अ,  m.
 
 1. A god, 
Man.  12,  47.
 2. A learned,  a wise
man,  Pañc. ii. d. 47 (adj. )
 ii. d. 182.
 3. The moon. 

Apte Hindi

Hindi

विबुधः
पुं*
  - विशेषेण बुध्यते-बुध् + क
"बुद्धिमान् या विद्वान् पुरुष,  ऋषि,  मुनि"

विबुधः
पुं*
  - -
चाँद

विबुधः
पुं*
  - वि+बुध्+क
"बुद्धिमान्, विद्वान् पुरुष"

विबुधः
पुं*
  - वि+बुध्+क
देवता

विबुधः
पुं*
  - वि+बुध्+क
चन्द्रमा

L R Vaidya

English

 vibuDa {% m. %} 1. A learned man,  a paṇḍit,  अभून्नृपो विबुधमुखः परंतपः Bt.i.1
 2. a god,  a deity,  अहो विबुधयौवन वहसि तन्वि पृथ्वीगता Git.G.x.
 3. the moon.

Bopp

Latin

 विबुध m. (r. बुध् scire praef. वि s. अ) deus. SU. 3. 22.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 विबुध
		Janmapradīpa. Mentioned Oxf. 340^b.

Lanman

English

 vi-budha,  a. very wise (vi- is intensive, 
1289)
 as m. a god.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  निपुण,  प्रवीण,  अभिज्ञ,  विज्ञ,  निष्णात,  शिक्षित,  वैज्ञानिक,  कृतमुख,  कृतिन्,  कुशल,  सङ्ख्यावत्,  मतिमत्,  कुशग्रीयमति,  कृष्टि,  विदुर,  बुध,  दक्ष,  नेदिष्ठ,  कृतधी,  सुधिन्,  विद्वस्,  कृतकर्मन्,  विचक्षण,  विदग्ध,  चतुर,  प्रौढ,  बोद्धृ,  विशारद,  सुमेधस्,  सुमति,  तीक्ष्ण,  प्रेक्षावत्,  विबुध,  विदन्,  विज्ञानिक,  कुशलिन्
adjective
 
यः प्रकर्षेण कार्यक्षमः अस्ति।
 "अर्जुनः धनुर्विद्यायां निपुणः आसीत्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।
गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥
देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।
वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥
गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
-wordlist-
 
स्वर्ग (पुं),  त्रिविष्टप (पुं),  द्यो (स्त्री),  दिव् (स्त्री),  भुवि (स्त्री),  तविष (पुं),  ताविष (पुं),  नाक (पुं),  गो (स्त्री),  त्रिदिव (क्ली),  ऊर्ध्वलोक (पुं),  सुरालय (पुं),  अमर (पुं),  देव (पुं),  सुपर्वन् (पुं),  सुर (पुं),  निर्जर (पुं),  देवता (पुं),  ऋभु (पुं),  बर्हिर्मुख (पुं),  अनिमिष (पुं),  दैवत (पुं),  नाकिन् (पुं),  लेख (पुं),  वृन्दारक (पुं),  सुमनस् (पुं),  त्रिदश (पुं),  अमर्त्य (पुं),  स्वाहाभुज् (पुं),  स्वधाभुज् (पुं),  क्रतुभुज् (पुं),  आदितेय (पुं),  गीर्वाण (पुं),  मरुत् (पुं),  अस्वप्न (पुं),  विबुध (पुं),  दानवारि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  त्रिदश,  सुर,  सुमनस्,  स्वर्गौकस्,  देवता,  गीर्वाण,  ऋभु,  अमर,  मरुत्,  वृन्दारक,  निर्जर,  अस्वप्न,  विबुध,  त्रिविष्टपसद्,  लेख,  सुपर्वन्,  अमृताशन,  अनिमिष,  देव,  दैवत
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता, 
गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।
अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-, 
त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001

Mahabharata

English

Vibudha = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विबुधः,  पुं,
   (विशेषेण बुध्यते इति । बुध + कः ।)देवः । इत्यमरः ॥
 (यथा,  मनौ । १२ । ४७ ।“गन्धर्व्वा गुह्यका यक्षा विबुधानुचराश्च ये ॥
”)पण्डितः । इति मेदिनी । धे,  ३६ ॥
 (यथा, कथासरित्सागरे । ६३ । १०५ ।“ब्रवीमि विबुधः खेदं जनानां निह्नुते कथम् ॥
”अस्मिन्नर्थे वाच्यलिङ्गेऽपि दृश्यते ॥
 * ॥
) चन्द्रः ।इति हलायुधः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विबुध पु०
  वि + बुध--क । १ पण्डिते मेदि० २ देवे अमरः“विबुधसखः” भट्टिः । ३ चन्द्रे च हेमच० ।

Capeller

German

 विबुध klug
 m.
  ein Weiser,  ein Gott.

Burnouf

French

 विबुध विबुध m.
  (बुध्) un savant.
		 Un dieu.

Stchoupak

French

 वि-बुध-
 a. très intelligent,  érudit 
 m.
  savant,  maître 
 dieu 
 n.
 
d'un prince.
°राज- m.
  roi des dieux,  Indra.
°र्षभ- m.
  le plus éminent des dieux.
°विद्विष्- °शत्रु- m.
  ennemi des dieux,  démon. 
°सद्मन्- nt. séjour des dieux,  ciel.
°स्त्री- f.
  femme divine,  Apsaras.
विबुधाचार्य- m.
  maître spirituel des dieux,  Bṛhaspati.
विबुधाधिप- m.
  = °राज-।
विबुधाधिपत्य- nt. souveraineté des dieux.
विबुधानुचर- m.
  génie à la suite des dieux.
विबुधेतर- m.
  Asura.
विबुधेश्वर- m.
  = °राज-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.