| YouTube Channel

विप्लवः (viplavaH)

 
Apte 1890
English
विप्लवः 1 Floating or drifting about, floating in different directions.
2 Opposition, contrariety.
3 Confusion, perplexity.
4 Tumult, scuffle, affray
M. 1.
5 Devastation, predatory warfare
danger from an enemy.
6 Extortion.
7 Loss, destruction
सत्त्वविप्लवात् R. 8. 41.
8 Adverseness, evil turn
अथवा मम भाग्यविप्लवात् R. 8. 47.
9 The rust on a mirror (dust accumulating on its surface)
अपवर्जितविप्लवे शुचौ… मतिरादर्श इवाभिदृश्यते Ki. 2. 26 (where विप्लव also means प्रमाणबाधः ‘absence of reasoning’).
10 Transgression, violation
Ki. 1. 13.
11 An evil, a calamity.
12 Sin, wickedness, sinfulness.
13 Terrifying an enemy by shouts and gestures.
14 Divulging, making public.
Hindi
Hindi
(मीटर) विद्रोह
Apte Hindi
Hindi
विप्लवः
पुं*
 - वि + प्लु + अप्
"बहना, इधर-उधर टहलना, विभिन्न दिशाओं में बहना"
विप्लवः
पुं*
 - -
"विरोध, वैपरीत्य"
विप्लवः
पुं*
 - -
"हैरानी, व्याकुलता"
विप्लवः
पुं*
 - -
"हुल्लड़, हंगामा, हल्ला-गुल्ला"
विप्लवः
पुं*
 - -
"निर्जनीकरण, वह संग्राम जिसमें लूटपाट खूब हो, शत्रु से भय"
विप्लवः
पुं*
 - -
बलात् लूटपाट
विप्लवः
पुं*
 - -
"हानि, विनाश"
विप्लवः
पुं*
 - -
"आपदा, आपत्काल "
विप्लवः
पुं*
 - -
दर्पण पर जमी हुई धूल या जंग
विप्लवः
पुं*
 - -
"अतिक्रमण, उल्लंघन "
विप्लवः
पुं*
 - -
"अनिष्ट, संकट"
विप्लवः
पुं*
 - -
"पाप दुष्टता, पापमयता"
विप्लवः
पुं*
 - वि+प्लु+अप्
"पोतभंग, जहाज का विनाश"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आपत्तिः, आपद्, विप्लवः, विपत्तिः
noun
अतीवहानियुक्ता दुर्घटना।
"भोपालस्य वायोः आपत्तिः भारतदेशस्य औद्योगिकी आपत्तिः अस्ति।"
Synonyms:
 विप्लवः, संत्रासः, सन्त्रासः, त्रासः, समुद्वेगः, महासाध्वसम्, आकस्मिकभयम्
noun
यत् जनेषु भयं जनयति येन तावान् महान् तुमुलः। विप्लवः, संत्रासः, सन्त्रासः, त्रासः, समुद्वेगः, महासाध्वसम्, आकस्मिकभयम्
"यदा लोहसुष्याः सीसकगोलिका निसृता तदा पण्यवीथिकायां विप्लवः जातः।"
Synonyms:
 आपद्, विपद्, व्यसनम्, उपप्लवः, विपत्तिः, उपद्रवः, अत्याहितं, अनर्थः, विप्लवः, विपत्तिकालः, आपत्कालः, विपत्कालः
noun
विपत्तियुक्तः कालः।
"हितैषिणां परीक्षणं विपत्तौ एव भवति। / सम्पत्तौ च विपत्तौ च साधूनामेकरूपता।"
Synonyms:
 पोतभङ्गः, प्रवहणभङ्गः, यानभङ्गः, वहनभङ्गः, वहित्रभङ्गः, विप्लवः, नौव्यसनम्
noun
नौकायाः समाघातेन नाशस्य क्रिया।
"पोतभङ्गे नैके जनाः जलसमाधिः प्राप्तवन्ताः।"
Synonyms:
 अहितम्, अपकृत्यम्, अपभूतिः, अवपीडना, उपहतिः, क्षतिः, हानिः, धूर्तिः, रिष्टिः, विप्लवः
noun
हितस्य विपरितः भावः।
"कस्यापि अहितम् न कर्तव्यम्।"
Synonyms:
 विप्लवः
noun
नित्यं जातः कलहः।
"विप्लवात् सः गृहात् बहिः गतः।"
Synonyms:
 उपद्रवः, उत्पातः, विप्लवः
noun
जनसमूहे प्रवर्तमानः कलहः यत्र केशाकेशि बाहवाबाहवि अपि भवति।
"छात्राणाम् उपद्रवेन व्यथितेन प्राचार्येण विद्यालयम् अवरुद्धम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विप्लवः,
पुं,
 (वि + प्लु + अप् ।) परचक्रादिभयम् ।इति भरतः ॥
राष्ट्राद्युपद्रवः । इति सार-सुन्दरी ॥
तत्पर्य्यायः । डिम्बः २ डमरः ३ ।इत्यमरः ॥
(यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ८ । १०४१ ।“सर्व्वां मडवराज्योर्व्वीं वीरः शमितविप्ल-वाम् ॥
”)अस्त्रकलहः । इति स्वामी ॥
(क्लेशः । उप-द्रवः । यथा, भागवते । ४ । २६ । ९ ।“विप्लवोऽभूद्दःखितानां दुःसहः करुणात्मनाम् ॥
विनाशः । यथा, कथासरित्सागरे । १३ । ८२ ।“संमन्त्र्य कौतुकात् पापास्तद्भार्य्याशीलविप्लवम् ।चिकीर्षवो ययुः शीघ्रं ताम्रलिप्तीमलक्षिताः ॥
”विप्लवते इति अच् । जलोपर्य्यवस्थितः । यथा, महाभारते । ९ । ३ । ५ ।“बणिजो नावि भग्नायामगाधे विप्लवा इव ॥
”)