विप्रलम्भः (vipralambhaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

विप्रलम्भः [vipralambhḥ],  1 (a) Deceiving,  deceit,  tricking,  disappointment
 विप्रलम्भो$यमत्यन्तं यदि स्युरफलाः क्रियाः Mb.
 *  3. 31.28
 विप्रलम्भो$पि लाभाय सति प्रियसमागमे Ki.*
  11.27. (b) Delusion
 अतिक्लमिता खलु प्रियसखी अनेनानुकूलविप्रलम्भेन Māl.
  6.

Especially,  deceiving by false statement or by not keeping promises
 विप्रलम्भकृत्रिमप्रेमसहजसौहार्दवेदिनं तं विद्येश्वरं सबहुमानं विससर्ज Dk.*
  1.5.

Quarrel,  disagreement.

Disunion,  separation,  disjunction. 

The separation of lovers
 शुश्रुवे प्रियजनस्य कातरं विप्रलम्भपरिशङ्किनो वचः R.*
  19.18
 Ve.*
  2.12.

(In Rhet.
 ) The feeling or sentiment of love in separation,  one of the two main kinds of शृङ्गार (opp.  संभोग)
 अपरः (विप्रलम्भः) अभिलाष- विरहेर्ष्याप्रवासशापहेतुक इति पञ्चविधः K. P.*
   4
 यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथवा मिथः । अभीष्टालिङ्गनादीनामनवाप्तौ प्रहृष्यते । विप्रलम्भः स विज्ञेयः -उज्जवलमणिः
 cf.
   S. D.*  212 et seq.

Apte Hindi

Hindi

विप्रलम्भः
पुं*
  - वि + प्र + लम्भ् + घञ्
"धोखा,  छल,  चालाकी"

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
विशेषकर मिथ्या उक्तियों या झूठी प्रतिज्ञाओं  से छलना

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
"कलह,  असहमति"

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
"अनैक्य,  पार्थक्य,  वियोग,  अलगाव,  "

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
प्रेमियों का बिछोह

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
विप्रलम्भ शृंगार (इसमें नायक नायिका के विरहजन्य सन्ताप आदि का वर्णन किया जाता है) शृंगार के दो मुख्य भेदों में से एक

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विप्रलम्भः
noun
 
श्रुङ्गाररसस्य भेदविशेषः।
 "विप्रलम्भे नायिकानायिकयोः वियोगस्य कारणात् जायमानानां कष्टानां वर्णनं भवति।"

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विप्रलम्भः,  पुं,
   (वि + प्र + लभ + घञ् । नुम् ।)विसंवादः । (यथा,  महाभारते । ३ । ३१ । २७ ।“विप्रलम्भोऽयमत्यन्तं यदि स्युरफलाः क्रियाः ॥
”)बञ्चनम् । (यथा,  महाभारते । ५ । १९१ । १६ ।“ततो दशार्णाधिपतेः प्रेष्याः सर्व्वा न्यवेदयन् ।विप्रलम्भं यथा वृत्तं स च चुक्रोध पार्थिवः ॥
”)विप्रयोगः । विच्छेदः । इत्यमरः ॥
 शृङ्गाररस-भेदः । यथा,  शब्दरत्नावल्याम् ।“नामान्येतानि शृङ्गारे कैशिकः शुचिरुज्ज्वलः ।सम्भोगो विप्रलम्भश्च तस्य भेदद्बयं भवेत् ॥
”शृङ्गाराङ्गविशेषः । यथा,  --“यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथ यो मिथः ।अभीष्टालिङ्गनादीनामनवाप्त्यै प्रहृष्यते ।स विप्रलम्भो विज्ञेयः सम्भोगोन्नतिकारकः ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.