| YouTube Channel

विपाश् (vipAz)

 
शब्दसागरः
English
विपाश्
f.
 (-पाट्) The Vipās or Vipāsā river.
E.
 See the next.
Capeller Eng
English
वि॑पाश्
f.
N.
 of a river.
Yates
English
वि-पाश् (ट्) 5.
f.
 The
Vipāsh river
in the Punjab.
Wilson
English
विपाश्
f.
 (-पाट्) The Vipāś or Vipāśā river.
E.
 see the next.
Apte
English
विपाश् [vipāś] विपाशा [vipāśā], विपाशा
f.
N.
 of one of the five rivers in the Panjab (now called Beas)
एषा रम्या विपाशा च नदी परमपावनी
Mb.
 * 3.13.8.
Apte 1890
English
विपाश्, विपाशा f. N. of one of the five rivers in the Panjab (now called Beas).
Monier Williams Cologne
English
वि-पाश् and -पाश, see
s.v.
वि॑-पाश् b
f.
 (nom. -पाट्) ‘fetterless’ (cf. next), the Vipāś or Vipāśā river (See below),
RV.
 (ifc. ind (°शम्). g. शरद्-आदि)
Monier Williams 1872
English
विपाश् वि-पाश्, ट्, f. (according to Sāy. fr.
rt. पट् or rt. पश्), the Vipāś or Vipāśā river, (see
below.)
—विपाट्-छुतुद्री, f. du. the rivers Vipāś and
Śutudrī, (in Ṛg-veda III. 33. is a dialogue between
Viśvā-mitra and these two rivers.)
Benfey
English
विपाश् विपाश् (curtailed विपाशा),
and विपाशा विपाशा, i. e. वि-पाश,
f.
The name of a river, MBh. 1, 6750 (शा).
Apte Hindi
Hindi
विपाश्
स्त्री*
 - पाशं विमोचयति-वि + पश् + णिच् + क्विप्
"पंजाब की एक नदी, वर्तमान व्यास नदी"
L R Vaidya
English
vipAS {% f. %} Name of a river in the Panjab, now called the Beas.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विपाट्विपाशार्जुनी तु बाहुदा सैतवाहिनी ।
-wordlist-
विपाश् (स्त्री), विपाशा (स्त्री), आर्जुनी (स्त्री), बाहुदा (स्त्री), सैतवाहिनी (स्त्री)
Vedic Reference
English
Vi-pāś (‘fetterless’) is the name of a river mentioned twice in
the Rigveda.^1 It is the modern Beās in the Panjab, the Hyphasis,
Hypanis or Bipasis of the Greeks. Its small importance for the
Vedic Indians is indicated by the fact that it is never mentioned
in the earlier Vedic literature except in two hymns of the Rigveda.
The Nirukta^2 preserves the notice that its earlier name was
Uruñjirā, while the Gopatha Brāhmaṇa^3 places in the middle
of it the Vasiṣṭha-śilāḥ. Pāṇinī^4 mentions the name, which
otherwise in post-Vedic literature appears as Vipāśā. This
river has changed its course considerably since ancient times.^5
1) iii. 33, 1. 3
iv. 30, 11. Yāska,
Nirukta, xi. 48, sees in the latter
passage an adjective vi-pāśin, but this
is very improbable. See Oldenberg,
Ṛgveda-Noten, 1, 294.
2) ix. 26. The Vipāś is also mentioned
in connexion with the Śutudrī in ii. 24
ix. 36.
3) i. 2, 7.
4) iv. 2, 74.
5) See Imperiat Gazctteer of India, 7,
138 (Beās).
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 11.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विपाश्(शा) स्त्री विगतः पाशो वशिष्ठस्य यस्याः । स्वनामख्यातेनदीभेदे अमरः । विपाशयति विभुक्तपाशं वशिष्ठं करोतिविपाश + णिच्--क्विप् । तत्रार्थे अमरः । तस्या-स्तथात्वकथा भा० आ० १७७ अ० । “अथ पाशैस्तदात्मानं गाढंवद्ध्वा महामुनिः (वशिष्ठः) तस्या जले महानद्या निममज्जसुदुःखितः । अथ छित्त्वा नदी पाशांस्तस्यारिबलसूदन! ।स्थलस्थ तमृषि कृत्वा विपाशं समवासृजत् । उत्ततारततः पाशैर्विमुक्तः स महानृषिः । विपाशेति च नामा-स्यानद्याश्चक्र महामुनः” “शतद्रोर्विपाशायुजः सिन्धु-नद्याः सुशीतं लघु स्वादु सर्वामयघ्नम् । जलं निर्मलंदीपनं पाचनञ्च प्रदत्ते बलं बुद्धिमेधायुषञ्च” राजनि० ।
Capeller
German
वि॑पाश्
f.
 N. eines Flusses.
Grassman
German
vípāś, f., Eigenname eines Stromes im Fünfstromlande, Zwillingsstrom der śutudrī́.
-āṭ {267, 1}.
-āśam {267, 3} (urvī́m subhágām).
-āśi {326, 11}.