| YouTube Channel

विपश्चित् (vipazcit)

 
शब्दसागरः
English
विपश्चित्
m.
 (-श्चित) A Paṇḍit, a learned Brāhman, a teacher.
E.
 वि and
प, before चि to collect, affs. क्विप् and तुक् aug.
form
irr
 .
Capeller Eng
English
विपश्चि॑त्
a.
 agitated, inspired
wise, learned, clever
in, familiar with (—°).
Yates
English
वि-पश्चित् (त्) 5.
m.
 A pandit.
Spoken Sanskrit
English
विपश्चित् - vipazcit -
adj.
 - wise
विपश्चित् - vipazcit -
adj.
 - learned
विपश्चित् - vipazcit -
adj.
 - versed in or acquainted with
विपश्चित् - vipazcit -
adj.
 - inspired
Wilson
English
विपश्चित्
m.
 (-श्चित्) A Paṇḍita, a learned Brahman, a teacher.
E.
 वि before चि to collect, affs. क्विप् and तुक्, form
irr
 .
Apte
English
विपश्चित् [vipaścit],
a.
 Learned, wise
विपश्चितो विनिन्युरेनं गुरवो गुरुप्रियम्
R.*
 3.29.
m.
 A learned or wise man, sage
भवन्ति ते सभ्यतमा विपश्चितां मनोगतं वाचि निवेशयन्ति ये
Ki.*
 14. 4
Pt.*
 1.1.
Apte 1890
English
विपश्चित् a. Learned, wise
विपश्चितो विनिन्युरेनं गुरवो गुरुप्रियं R. 3. 29.
m. A learned or wise man sage
भवंति ते सभ्यतमा विपश्चितां मनोगतं वाचि निवेशयंति ये Ki. 14. 4
Pt. 1. 100.
Monier Williams Cologne
English
विपश्—चि॑त्
mfn.
 inspired, wise, learned, versed in or acquainted with (comp. ),
RV.
&c.
&c.
विपश्—चि॑त्
m.
N.
 of Indra under Manu Svārociṣa,
Pur.
of the Supreme Spirit,
Sarvad.
of a Buddha (prob. w.r. for विपश्यिन्),
Lalit.
Monier Williams 1872
English
विपश्चित् विपश्-चित्। See under 2. विप्।
Macdonell
English
विपश्चित् vipaś-cít,
a.
 [knowing inspiration: 🞄vipas] inspired
wise
versed in (—°).
Benfey
English
विपश्चित् विपश्चित्,
m.
 A learned
man
prudent, wise, Pañc. i. d. 308
Hit. iii. d. 17.
Hindi
Hindi
(पु) एक सीखा आदमी, विद्वान
Apte Hindi
Hindi
विपश्चित्
वि* - "विप्रकृष्टं चिनोति चेतति चिन्तयति वा-वि + प्र + चित् + क्विप्, पृषो*"
"विद्वान्, बुद्धिमान्"
विपश्चित्
पुं*
 - -
"एक विद्वान् या बुद्धिमान् पुरुष, मुनि"
L R Vaidya
English
vipaScit {% (I) a. %} Learned, wise, यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः Bg.ii.60, R.iii.29.
vipaScit {% (II) m. %} A learned man, a sage, a paṇḍit.
Bopp
Latin
विपश्चित् m. vir doctus, sapiens, prudens. BH. 2. 42. In
comp. cum अ. BH. 2. 60.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
-wordlist-
विद्वस् (पुं), सुधी (पुं), कवि (पुं), विचक्षण (पुं), लब्धवर्ण (पुं), ज्ञ (पुं), प्राप्तरूप (पुं), कृति (पुं), कृष्टि (पुं), अभिरूप (पुं), धीर (पुं), मेधाविन् (पुं), कोविद (पुं), विशारद (पुं), सूरि (पुं), दोषज्ञ (पुं), प्राज्ञ (पुं), पण्डित (पुं), मनीषिन् (पुं), बुध (पुं), प्रबुद्ध (पुं), व्यक्त (पुं), विपश्चित् (पुं), सङ्ख्यावत् (पुं), सत् (पुं), प्रवीण (पुं), शिक्षित (पुं), निष्णात (पुं), निपुण (पुं), दक्ष (पुं), कृतकर्मन् (पुं), कृतहस्त (पुं), कृतमुख (पुं), कुशल (पुं), चतुर (पुं), अभिज्ञ (पुं), विज्ञ (पुं), वैज्ञानिक (पुं), पटु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
धीर
धीर, धीमत्, लब्धवर्ण, विपश्चित्, वृद्ध, विद्वस्, प्राप्तरूप, अभिरूप, सूरि, प्राज्ञ, पण्डित, मनीषिन्, ज्ञ, दोषज्ञ, कोविद, प्रबुद्ध, बुध, सुधी, कृती, कृष्टि, कवि, व्यक्त, विशारद, विचक्षण, मेधाविन्, संख्यावत्, मतिमत्
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,
वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः ।
सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,
ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ॥ ३३२ ॥
बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः ।
विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ॥ ३३३ ॥
verse 2.1.1.332
page 0040
पुराणम्
English
विपश्चित् १ / VIPAŚCIT I. The name of the indra of the age of manu svārociṣa. (See under manvantara).
विपश्चित् २ / VIPAŚCIT II. Husband of pīvarī, the princess of vidarbha. It is mentioned in mārkaṇḍeya purāṇa, that because of the sinful acts done by this man towards his wife he had to go to hell.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विपश्चित्, त्रि, (विशेषं पश्यति विप्रकृष्टं चेततिचिनोति चिन्तयति वा । पृषोदरादित्वात्साधुः ।) पण्डितः । इत्यमरः ॥
(यथा, मनौ ।७ । ५८ ।“सर्व्वेषान्तु विशिष्टेन ब्राह्मणेन विपश्चिता ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विपश्चित्
पु०
 विप्रकृष्टं चेतति वि + प्र + चित--क्विप् पृषो० । पण्डिते अमरः ।
Capeller
German
विपश्चि॑त् begeistert, weise
klug, erfahren
in (—°).
Grassman
German
vipaś-cít, a., Begeisterung [vipas] kennend [cít von cit], 1〉 erregt, begeistert, weise von Menschen, und 2〉 von Göttern, 3〉 vom Liede.
-ít 2〉 sómas {724, 3}
{808, 22}.
-ítam 2〉 índram {4, 4}
{633, 10}
{728, 8}(?)
agním {261, 2}
pitáram váktuānaam {260, 9}
śíśum (sómam) {798, 36}.
-ítam [f.] 3〉 vā́cam {776, 25}.
-íte 2〉 índrāya {707, 1}
pávamānāya {798, 44}.
-ítas [G.] 1〉 {18, 7} (yajñás). — 2〉 víprasya (savitúr) {435, 1}.
-itā [V. du.] 2〉 mitrāvaruṇā {417, 7}.
-ítas [N. p.] 1〉 {623, 3}
{1003, 1}
vípas {621, 4}
médhirāsas {663, 19}. — 2〉 té 〰 paribhúvas {164, 36}
kaváyas (ṛbhávas) {332, 7}
sómāsas {734, 3}
{745, 1}
{813, 12}.
-ítas [A. p.] 1〉 {674, 9} (víśvān).
-ítām 1〉 {237, 4} ásuras 〰, neben vayúnam vāghátām.
Burnouf
French
विपश्चित् विपश्चित्
m.
 (पश्
sfx. चिल्) un homme
clairvoyant, un savant, un pandit.
Stchoupak
French
विपश्-चित्-
(-अ- métr.) a. inspiré, sage, intelligent
ifc. versé
dans.