विपरीत (viparIta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विपरीत mfn.
   (-तः-ता-तं)
	 1. Reverse,  inverse,  opposite,  contrary.
	 2.
Wrong,  incorrect.
	 3. Crossed.
	 4. Disagreeable,  inauspicious.
	 f.
 
(-ता) A lewd woman,  a dishonest wife.
	 m.
  (-तः) A particular mode
of coitus.
 E.
  वि and परि implying contrariety or adverse,  before
इत gone.

Capeller Eng

English

 विपरीत a.
  inverted,  opposite,  different,  wrong,  bad. 

Yates

English

 वि-परीत (तः-ता-तं)
a. Reverse,  con-
trary,  opposite.
f.
  A lewd woman. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 false
असत्य 	-	 asatya 	-	 adj.
  	-	 false
मिथ्या 	-	 mithyA 	-	 indecl.
  	-	 falsely
अलीक 	-	  alIka 	-	 adj.
  	-	 false
आनृत 	-	  AnRta 	-	 adj.
  	-	 false
दुष्ट 	-	  duSTa 	-	 adj.
  	-	 false
जिह्म 	-	  jihma 	-	 adj.
  	-	 false
दुर्जात 	-	  durjAta 	-	 adj.
  	-	 false
अनृतमय 	-	  anRtamaya 	-	 adj.
  	-	 false
अलीक्य 	-	  alIkya 	-	 adj.
  	-	 false
अलीकिन् 	-	  alIkin 	-	 adj.
  	-	 false
द्वयाविन् 	-	  dvayAvin 	-	 adj.
  	-	 false
निःसत्य 	-	  niHsatya 	-	 adj.
  	-	 false
निरुपाख्य 	-	  nirupAkhya 	-	 adj.
  	-	 false
बाधित 	-	  bAdhita 	-	 adj.
  	-	 false
बिडालव्रतिक 	-	  biDAlavratika 	-	 adj.
  	-	 false
भ्रामक 	-	  bhrAmaka 	-	 adj.
  	-	 false
रिपु 	-	  ripu 	-	 adj.
  	-	 false
रिषण्यु 	-	  riSaNyu 	-	 adj.
  	-	 false
विप्रतिपन्न 	-	  vipratipanna 	-	 adj.
  	-	 false

विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रतीप 	-	  pratIpa 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रतीक 	-	  pratIka 	-	 adj.
  	-	 contrary
वाम 	-	  vAma 	-	 adj.
  	-	 contrary
विरुद्ध 	-	  viruddha 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रतिकूल 	-	  pratikUla 	-	 adj.
  	-	 contrary
अपष्ठु 	-	  apaSThu 	-	 adj.
  	-	 contrary
अपष्ठुर 	-	  apaSThura 	-	 adj.
  	-	 contrary
अपष्ठुरष्ठुल 	-	  apaSThuraSThula 	-	 adj.
  	-	 contrary
अर्वाचीन 	-	  arvAcIna 	-	 adj.
  	-	 contrary
असुम्न 	-	  asumna 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रातिकूलिक 	-	  prAtikUlika 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रातिपक्ष 	-	  prAtipakSa 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रातीपिक 	-	  prAtIpika 	-	 adj.
  	-	 contrary
विपर्यस्त 	-	  viparyasta 	-	 adj.
  	-	 contrary
विप्लुत 	-	  vipluta 	-	 adj.
  	-	 contrary
व्यपोढ 	-	  vyapoDha 	-	 adj.
  	-	 contrary
प्रसव्य 	-	  prasavya 	-	 adj.
  	-	 contrary
सव्य 	-	  savya 	-	 adj.
  	-	 contrary
व्यतिक्रम 	-	  vyatikrama 	-	 m.
  	-	 contrary

विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 contrary
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 reverse
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 false
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 inverse
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 opposite
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  unfavourable
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  contrary to
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  turned round
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  being the reverse of anything
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  inverted
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  acting in a contrary manner
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  various
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  going asunder or in different directions
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  untrue
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	  different
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  perverse
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 n.
  	-	  contrariety
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 n.
  	-	  counterpart
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 n.
  	-	  inversion
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  wrong
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  adverse
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  turned around
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  inauspicious
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  reversed
विपरीत 	-	 viparIta 	-	 ppp. 	-	  contrary to rule
विपरीत-चित्त 	-	 viparIta-citta 	-	 adj.
  	-	  having a perverted mind
विपरीत-चित्त 	-	 viparIta-citta 	-	 adj.
  	-	  contrary-minded
विपरीत-चित्त 	-	 viparIta-citta 	-	 adj.
  	-	  having impaired mental faculties

विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 opposite
विपक्ष 	-	 vipakSa 	-	 m.
  	-	 oppositeside(tennis)
विपर्याय 	-	  viparyAya 	-	 adj.
  	-	  antonym  [ word of opposite meaning ]
विलोम 	-	  viloma 	-	 adj.
  	-	 opposite
वाम 	-	  vAma 	-	 adj.
  	-	 opposite
प्रत्यनीक 	-	  pratyanIka 	-	 adj.
  	-	 opposite
प्रतिकूल 	-	  pratikUla 	-	 adj.
  	-	 opposite
अपष्ठु 	-	  apaSThu 	-	 adj.
  	-	 opposite
अपष्ठुर 	-	  apaSThura 	-	 adj.
  	-	 opposite
अपष्ठुरष्ठुल 	-	  apaSThuraSThula 	-	 adj.
  	-	 opposite
पर 	-	  para 	-	 adj.
  	-	 opposite
प्राञ्च् 	-	  prAJc 	-	 adj.
  	-	 opposite
प्रतीप 	-	  pratIpa 	-	 adj.
  	-	 opposite
विपर्यस्त 	-	  viparyasta 	-	 adj.
  	-	 opposite
व्यपोढ 	-	  vyapoDha 	-	 adj.
  	-	 opposite
सम्मुख 	-	  sammukha 	-	 adj.
  	-	 opposite
सम्मुखीन 	-	  sammukhIna 	-	 adj.
  	-	 opposite
विलोम 	-	  viloma 	-	 adj.
  	-	  converse  [ acting oppositely ]
प्रमुखे 	-	  pramukhe 	-	 adverb 	-	 opposite
प्रति 	-	  prati 	-	 adverb 	-	 opposite

विपरीत 	-	 viparIta 	-	 adj.
  	-	 reverse
वर्णभेद 	-	 varNabheda 	-	 m.
  	-	 reversevideo  [ computer ]
वर्णव्यत्यास 	-	 varNavyatyAsa 	-	 m.
  	-	 reversevideo  [ computer ]
वर्णव्यत्यय 	-	 varNavyatyaya 	-	 m.
  	-	 reversevideo  [ computer ]
व्युत्क्रमिकाभियन्त्रण 	-	 vyutkramikAbhiyantraNa 	-	 n.
  	-	 reverseengineering  [ computer ]
व्युत्क्रमिकविधानशास्त्र 	-	 vyutkramikavidhAnazAstra 	-	 n.
  	-	 reverseengineering  [ computer ]
विरुद्ध 	-	  viruddha 	-	 adj.
  	-	 reverse
वाम 	-	  vAma 	-	 adj.
  	-	 reverse
तद्रूप 	-	  tadrUpa 	-	 adj.
  	-	 reverse
प्रतिलोम 	-	  pratiloma 	-	 adj.
  	-	 reverse
प्रतिलोमक 	-	  pratilomaka 	-	 adj.
  	-	 reverse
प्रतीप 	-	  pratIpa 	-	 adj.
  	-	 reverse
प्रतिसव्य 	-	  pratisavya 	-	 adj.
  	-	 reverse
व्यपोढ 	-	  vyapoDha 	-	 adj.
  	-	 reverse
व्यस्त 	-	  vyasta 	-	 adj.
  	-	 reverse
व्यतिरेकिन् 	-	  vyatirekin 	-	 adj.
  	-	 reverse
प्रसव्य 	-	  prasavya 	-	 adj.
  	-	 reverse
सव्य 	-	  savya 	-	 adj.
  	-	 reverse
कार्यविपत्ति 	-	  kAryavipatti 	-	 f.
  	-	 reverse
अनर्थ 	-	  anartha 	-	 m.
  	-	 reverse

 
   विपरीत  viparIta  adj.
    inverse    
   विलोम  viloma adj.
   inverse    
   व्यस्त  vyasta adj.
   inverse   
   प्रतीप  pratIpa m.
   inverse  [ math. ]   
   प्रातिलोम्य  prAtilomya n.
   inverse order  
   प्रतीप  pratIpa n.
   inverse comparison   
   प्रतिहत्य  pratihatya ind.
   in inverse direction  
   विलोमत्रैराशिक  vilomatrairAzika n.
   rule of three inverse    
   विपरीतगति  viparItagati f.
   inverse or reverse motion  
   प्रतिलोमज  pratilomaja adj.
   born in the inverse order of the classes     
            

 
   विपरीत  viparIta  adj.
    contrary   
   भेद  bheda  m.
    contrast    
   सङ्कोच  saGkoca  m.
    contraction   
   विरोध  virodha  m.
    contradiction    
   विकूण्  vikUN    contract  
   प्रतीप  pratIpa adj.
   contrary   
   प्रतीक  pratIka adj.
   contrary  
   वाम  vAma adj.
   contrary   
   विरुद्ध  viruddha adj.
   contrary  
   प्रतिकूल  pratikUla adj.
   contrary   
   अपष्ठु  apaSThu adj.
   contrary  
   अपष्ठुर  apaSThura adj.
   contrary   
   अपष्ठुरष्ठुल  apaSThuraSThula adj.
   contrary  
   अर्वाचीन  arvAcIna adj.
   contrary   
   असुम्न  asumna adj.
   contrary  
   प्रातिकूलिक  prAtikUlika adj.
   contrary   
   प्रातिपक्ष  prAtipakSa adj.
   contrary  
   प्रातीपिक  prAtIpika adj.
   contrary   
   विपर्यस्त  viparyasta adj.
   contrary  
   विप्लुत  vipluta adj.
   contrary       

Wilson

English

 विपरीत
mfn.
   (-तः-ता-तं) Reverse,  inverse,  opposite,  contrary.
f.
 
(-ता) A lewd woman,  a dishonest wife.
E.
  वि and परि implying contrariety or reverse,  before इत gone.

Apte

English

विपरीत [viparīta],  a.
 

Reversed,  inverted.

Contrary,  opposite,  reverse,  inverse
 राज्येन किं तद्विपरीतवृत्तेः R.*
  2.53.

Wrong,  contrary to rule.

False,  untrue
 विपरी- तार्थविदो हि योषितः Bv.*
  2.177.

Unfavourable,  adverse.

Cross,  acting in an opposite manner
 विपरीतश्च वृद्धश्च विषयैश्च प्रधर्षितः Rām.*
  2.21.3.

Disagreeable,  inauspicious. -तः A particular mode of sexual enjoyment.

ता An unchaste or faithless wife.

A perverse woman.  Comp.
   -कर,  -कारक,  -कारिन्,  -कृत् a.
  A perverse,  acting 'in a contrary manner
 स्तौतिरत्र विपरीत- कारकः Śi.*
  14.66. -चेतस्,  -मति a.
  having a perverted mind.  -रतम् inverted sexual intercourse
 अद्यापि तत् कनककुण्डलघृष्टगण्डमास्यं स्मरामि विपरीतरताभियोगे Ch. P.*
   12
 cf.
   परुषायित. -लक्षणा ironical description of a thing by mentioning its contrary properties.

Apte 1890

English

 विपरीत a. 1 Reversed,  inverted. 
2 Contrary,  opposite,  reverse,  inverse
 R. 2. 53. 
3 Wrong,  contrary to rule. 
4 False,  untrue
 Bv. 2 177. 
5 Unfavourable,  adverse. 
6 Cross,  acting in an opposite manner. 
7 Disagreeable,  inauspicious. 
तः A particular mode of sexual enjoyment. 
ता 1 An unchaste or faithless wife. 
2 A perverse woman. 
Comp. 
कर,  
कारक,  
कारिन्,  
कृत्,  a. perverse,  acting in a contrary manner
 Śi. 14. 66. 
चेतस्, 
मति a. having a perverted mind. 
रतं inverted sexual intercourse
 cf. पुरुषायित. 
लक्षणा ironical description of a thing by mentioning its contrary properties. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-परीत mfn.
   turned round,  reversed,  inverted,  ĀśvŚr.
  
 Nir.
  &c.
  

 being the reverse of anything,  acting in a contrary manner,  opposite,  contrary to (abl. ),  Kāv.
 
 Kathās.
  &c.
  

 going asunder or in different directions,  various,  different,  KaṭhUp.
   

 perverse,  wrong,  contrary to rule,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 adverse,  inauspicious,  unfavourable,  ib.

 false,  untrue,  Bhām.
  

Monier Williams 1872

English

 वि-परीत,  अस्,  आ,  अम्,  turned round,  turned the
wrong way,  reversed,  inverted,  inverse,  converse, 
opposite,  adverse,  perverse,  contrary,  repugnant
 con-
trary to what is right,  wrong,  contrary to rule,  incor-
rect
 being the reverse of anything (abl.)
 being in
altered or changed circumstances
 acting in an oppo-
site manner,  having a contrary disposition,  going
asunder or in opposite directions,  different
 cross
disagreeable
 inauspicious,  unfavourable
 (आ),  f. a
perverse woman
 a disloyal or unchaste wife.
—वि-
परीत-कर,  अस्,  ई,  अम्,  or विपरीत-कारिन्,  ई,  इणी, 
इ,  or विपरीत-कर्तृ,  ता,  त्री,  तृ,  acting in a con-
trary manner,  perverse,  contradictory.
—विपरीत-
क्रीडा,  f.,  N. of the 125th chapter of the Śārṅga-
dhara-paddhati.
—विपरीत-गति,  इस्,  इस्,  इ,  going
backwards,  going in a contrary or reverse direction
(इस्),  f. inverse or reverse motion.
—विपरीत-चेतस्, 
आस्,  आस्,  अस्,  contrary-minded,  having a perverted mind
or impaired mental faculties.
—विपरीत-ता,  f. or
विपरीत-त्व,  अम्,  n. contrariety,  inversion,  per-
verseness,  reverse or opposite state or condition
counterpart.
—विपरीत-पथ्या,  f. a sort of metre.
—विपरीत-बोध,  अस्,  आ,  अम्,  having a perverted
understanding or intellect.
—विपरीत-रत,  अम्,  n.
inverted sexual intercourse.
—विपरीत-लक्षणा,  f.
ironical description of an object by mentioning its
contrary properties.
—विपरीत-वृत्ति,  इस्,  इस्,  इ,  act-
ing or behaving in a contrary manner.
—विपरीता-
ख्यानकी (°त-आख्°),  f. a sort of metre.
—विपरी-
तायन (°त-अय्°),  अम्,  n. a contrary Ayana or
progress of the sun from solstice to solstice.
—विप-
रीतायन-गत,  अस्,  आ,  अम्,  (in astronomy) situated
in contrary Ayanas.

Macdonell

English

 विपरीत vi-pari‿ita,  pp. reversed,  inverted
 🞄contrary,  opposite,  reverse
 acting contrarily,  🞄cross
 divergent
 perverse,  adverse: -ka,  a.
  🞄reversed
 -kārin,  a.
  acting perversely
 -tā,  🞄f.  reverse,  opposite
 -mati,  a.
  having a wrong 🞄opinion
 -vat,  ad. perversely.

Hindi

उल्टे,  नियम के विपरीत,  गलत

Apte Hindi

Hindi

विपरीत
वि* - वि + परि + इ + क्त
"प्रतिवर्तित,  विपर्यस्त"

विपरीत
वि* - -
"प्रतिकूल विरोधी,  प्रतिवर्ती,  औंधा"

विपरीत
वि* - -
"अशुद्ध,  नियमविरुद्ध"

विपरीत
वि* - -
"मिथ्या,  असत्य"

विपरीत
वि* - -
"अननुकूल,  उलटा"

विपरीत
वि* - -
"व्यत्यस्त,  उलटे ढंग से अभिनय करने वाला"

विपरीत
वि* - -
"अरुचिकर,  अशुभ"

विपरीतः
पुं*
  - -
एक रतिबंध

L R Vaidya

English

 viparIta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Reversed,  inverted
adverse,  contrary
wrong,  incorrect
crossed
unfavourable,  disagreeable,  inauspicious.

 viparIta {% (II) m. %} A particular mode of coitus.

Bopp

Latin

 विपरीत v. इ c. परि praef. वि.

Abhyankara Grammar

English

विपरीत  (1) in the opposite or reverse way: cf. विपरीताच्चेति वक्तव्यम् । पारावारीणः M.Bh. on P.IV.2.93 Vart. 2
 (2) change of ऋ into इ,  seen sometimes in Vedic Literature when that ऋ is preceded or followed by a palatal letter
 e.g. श्रृङगे into शिङ्गे (Ṛk. Saṁh. V-2.9) बिभृयात् into बिभियात् (Ṛk.Saṁh. x.x.9) विचृत into विचित्त Ṛg. Veda II.27.16
 cf. अनन्तरे तद्विपरीतमाहुस्तालव्ये श्रृङगे बिभृयाद्विचृत्ताः R.Pr.XIV.17.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विपरीत,  विरुद्ध,  प्रतिकूल,  अन्यथा
adjective
 
यः प्रकृत्या प्रवृत्या स्थित्या वा अन्यपक्षम् अनुसरति।
 "मया कथितात् कर्मणः विपरीतं कर्म करोति सः।"

Synonyms:
  विपरीत,  प्रतिकूल,  वाम
adjective
 
यद् अनुकूलं नास्ति।
 "विपरीता परिस्थतिः दृष्ट्वा सः बहिः गतः।"

Synonyms:
  विपरीत,  विलोम,  प्रतीकूल,  अपष्ठूर,  वाम,  प्रसव्य,  प्रतीलोम,  अपष्ठू,  सव्य,  विलोमक,  अपसव्य,  प्रतीप,  व्यपोढ,  विपर्यय
adjective
 
क्रममान्यतादिभिः दृष्ट्या अन्यथात्वम्।
 "तयोः मतप्रवाहाः विपरीताः तथापि उभौ अपि सुहृदौ।"

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विपरीत
विपरीत,  पराचीन,  अपाचीन,  पराङ्मुख
विपरीतं पराचीनमपाचीनं पराङ्मुखम् ।
verse 4.1.1.757
page 0087

Tamil

விபரீத : விபரீதமான,  மாறான,  பொய்யான,  எதிர்மறையான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विपरीतः,  त्रि,  (वि + परि + इ + क्तः ।) विप-र्य्ययः । उल्टा इति भाषा ॥
 तत्पर्य्यायः ।प्रतिसव्यः २ प्रतिकूलः २ अपसव्यः ४ अपष्टुः५ विलोमकः ६ । इति जटाधरः ॥
 प्रसव्यम्७ पराचीनम् ८ प्रतीपम् ९ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 (यथाच शङ्करदिग्विजये ।“मत्तो जातः कलञ्जाशी विपरीतानि भाषसे ।सत्यं ब्रवीषि पितृवत् त्वत्तो जातः कलञ्जभुक् ॥
”मुमूर्षुः । यथा,  रामायणे । ६ । १७ । १५ ।“स च न प्रतिजग्राह रावणः कालचोदितः ।उच्यमानं हितं वाक्यं विपरीत इवौषधम् ॥
”)षोडशरतिबन्धान्तर्गतदशभबन्धः । यथा,  --“पादमेकमूरौ कृत्वा द्वितीयं कटिसंस्थितम् ।नारीषु रमते कामी विपरीतस्तु बन्धकः ॥
”इति रतिपञ्जरी ॥
अपिच ।“पादमेकमूरौ कृत्वा द्वितीयं स्कन्धसंस्थितम् ।कामिन्याः कामयेत् कामी बन्धः स्याद्विपरी-तकः ॥
”इति स्मरदीपिका ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विपरीत त्रि०
  वि + परि + इण--क्त । १ प्रतिकूले जटा० । २ त्यक्त-क्रमे च ३ कामुक्यां स्त्री ४ नारीणां पुरुषायितरसणे नं “म-हाकालेन च समं विपरीतरतातुराम्” कर्पूरस्तवः । “पाद-मेकमूरौ कृत्वा द्वितीयं कटिसंस्थितम । नारीपु रमतेकामी विपरीतस्तु बन्धक” रतिम० उक्ते ५ रतिबन्धभेदे ।संज्ञायां कम् । “पादमेकमूरा कत्वा द्वितीयं स्कन्धसंस्थि-तम् । कामिनीं कामयेत् कामी बन्धः स्यात् विपरीतकः”स्मरदीपिकोक्ते रतिमन्धभेदे ।

Capeller

German

 विपरीत (s. 2. इ) umgekehrt (bes. vom
Coitus)
°कारिन् u. verfahrend
°रत n.
 
umgekehrte Wollust (Weib oben).

Burnouf

French

 विपरीत विपरीत a. (परि
 pp. de इ) inverse, 
opposé,  contraire,  placé à l'opposite. -- S. f.
  femme de mauvaises
mœurs.
विपरीतता f.
  situation opposée,  inverse.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.