विनयः (vinayaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiविनयः
- -
"निर्देश, अनुशासन, अनुदेश (अपने कर्तव्यक्षेत्र में) नैतिक प्रशिक्षण"
विनयः
- -
"औचित्य, शिष्टाचार, सुशीलता "
विनयः
- -
"शिष्ट आचरण, सज्जनोचित व्यवहार, सच्चरित्र, अच्छा चलन"
विनयः
- -
"शालीनता, विनम्रता"
विनयः
- -
"श्रद्धा, शिष्टता, सौजन्य"
विनयः
- -
सदाचरण
विनयः
- -
"खींच लेना, दूर करना, हटाना"
विनयः
- -
जितेन्द्रिय (जिसने अपनीं इन्द्रियो को वश में कर लिया है)
विनयः
- -
"व्यापारी, सौदागर"
विनयः
- वि+नी+अप्
दण्ड
विनयः
- वि+नी+अप्
कार्यालय
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritविनयः, त्रि, बणिक् । क्षिप्तः । निभृतः । विजिते-न्द्रियः । इत्यजयपालः ॥
(विशेषेण नयतीति ।नी + अच् । विशेषेण प्रापकः । पृथक्कर्त्ता ।यथा, ऋग्वेदे । २ । २४ । ९ ।“स संनयः स विनयः पुरोहितःसमुष्टुतः सयुधि ब्रह्मणस्पतिः ॥
”“विनयः संगतानां विविधं नेता पृथक्कर्त्ता सएव ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
)
विनयः, (वि + नी + अच् ।) शिक्षा । (यथा, रघुः । १ । २४ ।“प्रजानां विनयाधानाद्रक्षणाद्भरणादपि ।स पिता पितरस्तासां केवलं जन्महेतवः ॥
”)प्रणतिः । इति मेदिनी । ये, १०५ ॥
* ॥
(यथा, “जितेन्द्रियत्वं विनयस्य कारणंगुणप्रकर्षो विनयादवाप्यते ।गुणप्रकर्षेण जनोऽनुरज्यतेजनानुरागप्रभवा हि सम्पदः ॥
”इत्युद्भटः ॥
)अथ विनयप्रशंसा ।“वृद्धांश्च नित्यं सेवेत विप्रान् वेदविदः शुचीन् ।तेभ्यो हि शिक्षेत् विनयं विनीतात्मा हिनित्यशः ॥
समग्रां वशगां कुर्य्यात् पृथिवीन्नात्र संशयः ।बहवोऽविनयाद्भ्रष्टा राजानः सपरिच्छदाः ।वनस्थाश्चैव राज्यानि विनयात् प्रतिपेदिरे ॥
”इति मत्स्यपुराणे १८९ अध्यायः ॥
* ॥
(विशिष्टो नयः ।) दण्डः । यथा । “यत्तु ।‘पूर्व्वमाक्षारयेद्यस्तु नियतं स्यात् स दोष-भाक् ।पश्चाद्यः सोऽप्यसत्कारी पूर्व्वे तु विनयोगुरुः ॥
’इति नारदवचनम् ॥
तत्पूर्व्वापेक्षया परस्याधिकवाक्पारुष्योत्पा-दकस्यापि स्वल्पदण्डविधायकम् । युगपत्संप्रव-र्त्तने अधिकदण्डाभावमाह स एव ।‘पारुष्ये साहसे चैव युगपत्संवर्त्तयोः ।विशेषश्चेन्न लभ्येत विनयः स्यात् समस्तयोः ॥
’विनयो दण्डः ।” इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.