| YouTube Channel

विधानम् (vidhAnam)

 
Apte
English
विधानम् [vidhānam], 1 Arranging, disposing
अपरं किं तु कृत्वैवं विधानं संविधास्यति
Rām.*
 7.2.31.
Performing, making, doing, executing
नेपथ्यविधानम्
Ś.*
 1
आज्ञा˚, यज्ञ˚
&c.
एवं कृत्वा विधानं स संनिवेश्य वसुं तदा
Rām.*
 7.54.13.
Creation, creating
तस्मिन् विधानातिशये विधातुः कन्यामये नेत्र- शतैकलक्ष्ये
R.*
 6.11
7.14
Ku.*
 7.66
निधानं धर्माणां किमपि च विधानं नवमुदाम् G. L.* 18.
Employment, use, application
प्रतिकारविधानम्
R.*
 8.4.
Prescribing, enjoining, ordering.
A rule, precept, ordinance, sacred rule or precept, sacred injunction
तन्न्याय- त्वाद् विधानस्य MS.* 1.3.16 (cf. विधीयते अनेनेति विधानं शब्दः SB. on
ibid.
 )
Ms.*
 9.148
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि
Bg.*
 16.24
17.24.
Mode, manner.
A means or expedient
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै- र्नेयं वृता ते वरसंप्रदाने
Rām.*
 2.37.36.
Performance of prescribed acts or rites.
A rite, ceremony.
Gaining, obtaining.
Affixing, prefixing (as terminations, suffixes
&c.
 ).
The food given to elephants (to make them intoxicated)
विधानसंपादितदान- शोभितैः (where विधान means 'rule' also)
उत्क्षिप्तहस्ततल- दत्तविधानपिण्डस्नेहस्रुतिस्नपितबाहुरिभाधिराजम्
Śi.*
 5.51.
Wealth.
Pain, agony, torment, distress.
An act of hostility.
An act, doing
आशङ्कमानो नृपते- र्विधानम्
Mb.
 * 3.113.15.
An effort, attempt (यत्न)
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति
Rām.*
 1.8.19.
Remedy (चिकित्सा)
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते
Mb.
 * 12. 16.12.
Prevention (प्रतिकार)
विधानं तत्र भगवन् कर्तुमर्हसि युक्तितः
Mb.
 * 5.177.8.
Granting
क्रतुभ्रेषस्त्वत्तः क्रतुफल- विधानव्यसनिनः Śiva-mahimna 21.
The Veda
त्वमेको ह्यस्य सर्वस्य विधानस्य स्वयंभुवः
Ms.*
 1.3.
The fate, destiny (दैव)
अहमद्योपयोक्ष्यामि विधानं पश्य यादृशम्
Mb.
 * 3. 179.15.
A statement of the Vedas
तस्य शब्दं गुणं विद्यान्मूर्तिशास्त्रविधानवित्
Mb.
 * 12.252.3.
(In drama) Conflict of different feelings.
Worship.
Comp.
 -गः, -ज्ञः a wise or learned man. -युक्त
a.
 in accordance with or conformable to sacred precept. -सप्तमी the 7th day in the light half of माघ.
Apte Hindi
Hindi
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"क्रम से रखना, व्यवस्था करना"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"अनुष्ठान, निर्माण, करण"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"सृष्टि, रचना"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"नियोजन, उपयोग, प्रयोग"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"नियत करना, विहित करना, आदेश देना"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"नियम, उपदेश, अध्यादेश, धार्मिक नियम या विधि, निषेध"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"ढंग, रीति"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
साधन या तरकीब
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
हाथियों का आहार (जो उन्हें मदोन्मत्त करने के लिए दिया जाता है)
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
धन दौलत
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
"पीड़ा, वेदना, सन्ताप, दुःख"
विधानम्
नपुं*
 - वि + धा + ल्युट्
शत्रुता का कार्य
विधानम्
नपुं*
 - विधा+ल्युट्
"प्रयत्न, प्रयास"
विधानम्
नपुं*
 - विधा+ल्युट्
उपचार
विधानम्
नपुं*
 - विधा+ल्युट्
"भाग्य, नियति"
विधानम्
नपुं*
 - विधा+ल्युट्
विधि
विधानम्
नपुं*
 - विधा+ल्युट्
विभिन्न रसों का संघर्ष
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विधिः, विधानम्, रीतिः, पद्धतिः
noun
कार्यसञ्चालनस्य प्रणालिः।
"इह संसारे सर्वं नियतेः विधिम् अनुसृत्य एव प्रचलति।"
Synonyms:
 अनुष्ठानम्, आचरणम्, विधानम्, करणम्, सम्पादनम्, निष्पत्तिः, सिद्धिः, निर्वाहः, निर्वहणम्
noun
सुयोग्यरीत्या कार्यस्य समापनम्।
"अस्य कार्यस्य अनुष्ठानं सम्यकतया जातम्।"
Synonyms:
 संस्थापनम्, स्थापना, सिद्धिः, प्रतिष्ठापनम्, निर्माणम्, विधानम्, रचना, घटना, घटनम्, स्थिरीकरणम्
noun
संस्थादीनां सम्यक् स्थापनम्।
"आङ्ग्लशासकेभ्यः भारतदेशम् उन्मोक्तुं नैकेषां क्रान्तिकारीसंस्थानां संस्थापनम् अभवत्।"
Synonyms:
 शासनम्, विधानम्, विधिः, आदेशः, अनुशासनम्, सूत्रम्
noun
मानवानाम् आचारव्यवहाराय राज्ञा शासनेन वा विहिता नियमावलिः यस्याः आचरणं सर्वेषां कृते आवश्यकम् अस्ति तथा च यस्याः अनाचरणाद् मानवः दण्डनीयः भवति।
"शासनात् विपरीतं कार्यं संकटाय निमन्त्रणम्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: विधानम्
Root: विधानम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ use
⇒ law
⇒ fate
⇒ rule
⇒ work
⇒ means
⇒ method
⇒ fodder
⇒ manner
⇒ conduct
⇒ creator
⇒ precept
⇒ statute
⇒ formula
⇒ destiny
⇒ creation
⇒ business
⇒ ceremony
⇒ ordinance
⇒ behaviour
⇒ direction
⇒ worshipper
⇒ injunction
⇒ employment
⇒ application
⇒ performance
⇒ contrivance
⇒ mode of life
⇒ expedient for
⇒ accomplishment
⇒ sacred precept
⇒ physician time
⇒ any act or action
⇒ program [computer]
⇒ one who does homage
⇒ manner or way of acting
⇒ grammatical rule or precept
⇒ food for elephants or horses
⇒ any prescribed act or rite or ceremony
Shloka(s):
3|3|100|1 ► विधिर्विधाने दैवेऽपि प्रणिधिः प्रार्थने चरे। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|100|1 ⇢ विधिः (विधि) (पुं) ⇒ use, law, fate, rule, work, means, method, fodder, manner, conduct, creator, precept, statute, formula, destiny, creation, business, ceremony, ordinance, behaviour, direction, worshipper, injunction, employment, application, performance, contrivance, mode of life, expedient for, accomplishment, sacred precept, physician time, any act or action, program [computer], one who does homage, manner or way of acting, grammatical rule or precept, food for elephants or horses, any prescribed act or rite or ceremony
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया