| YouTube Channel

विधानं (vidhAnaM)

 
Apte 1890
English
विधानं 1 Arranging, disposing.
2 Performing, making, doing, executing
नेपथ्यविधानं Ś. 1
आज्ञा°, यज्ञ° &c.
3 Creation, creating
R. 6. 11, 7. 14
Ku. 7. 66.
4 Employment, use, application
प्रतिकारविधानं R. 8. 40.
5 Prescribing, enjoining, ordering.
6 A rule, precept, ordinance, sacred rule or precept, sacred injunction
Ms. 9. 148
Bg. 16. 24, 17. 24.
7 Mode, manner.
8 A means or expedient.
9 Performance of prescribed acts or rites.
10 A rite, ceremony.
11 Gaining, obtaining.
12 Affixing, prefixing (as terminations, suffixes &c.).
13 The food given to elephants (to make them intoxicated)
विधानसंपादितदानशोभितैः K. (where विधान means ‘rule’ also)
उत्क्षिप्तहस्ततलदत्तविधानपिंडस्नेहस्रुतिस्नपितबाहुरिभाधिराजं Śi. 5. 51.
14 Wealth.
15 Pain, agony, torment, distress.
16 An act of hostility.
Comp.
गः,
ज्ञः a wise or learned man.
युक्त a. in accordance with or conformable to sacred precept.
Hindi
Hindi
(N) विधान
व्यवस्था, निपटान, प्रदर्शन, बनाने, कर रहे हैं, को क्रियान्वित करने, निर्माण, बनाने, अध्यादेश, पवित्र नियम या नियम, पवित्र निषेधाज्ञा, मोड, तरीके, धन, दर्द, पीड़ा, पीड़ा, संकट,
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विधानं,
क्ली,
 (वि + धा + ल्युट् ।) विधिः । इतिजटाधरः ॥
(यथा, मनुः । ७ । १८१ ।“यदातु यानमातिष्ठेत् परराष्ट्रं प्रति प्रभुः ।तदानेन विधानेन यायादरिपुरं शनैः ॥
”)करणम् । इति नानार्थविधिशब्दटीकायांभरतः ॥
(यथा, रघुः । ७ । १४ ।“परस्परेण स्पृहणीयशोभंन चेदिदं द्बन्द्वमयोजयिष्यत् ।अस्मिन् द्वये रूपविधानयत्नःपत्युः प्रजानां वितथोऽभविष्यत् ॥
”)करिकवलः । इति हारावली । १९१ ॥
(वेदादि-शास्त्रम् । यथा, मनुः । १ । ३ ।“त्वमेको ह्यस्य सर्व्वस्य विधानस्य स्वयम्भुवः ।अचिन्त्यस्याप्रमेयस्य कार्य्यतत्त्वार्थवित् प्रभो ! ॥
”नाटकाङ्गविशेषः । यथा, साहित्यदर्पणे । ६ ।३४६ ।“सुखदुःखकृतो योऽर्थस्तद्बिधानमिति स्मृतम् ॥
”यथा, बालचरिते ।“उत्साहातिशयं वत्स तव बाल्यञ्च पश्यतः ।मम हर्षविषादाभ्यामाक्रान्तं युगपन्मनः ॥
”)