| YouTube Channel

विद्याधरः (vidyAdharaH)

 
Apte Hindi
Hindi
विद्याधरः
पुं*
 विद्या-धरः -
"एक देवयोनि विशेष, अर्धदेवता"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विद्याधरः, खचरः
noun
देवयोनिविशेषः।
"विद्याधराः यक्षादयः देवता सन्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: विद्याधरः
Root: विद्याधर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ देवयोनिभेदः
Meaning(s):
⇒ Name of a lower deity
Shloka(s):
1|3|4|1 ► विद्याधरास्तु द्युचराः खेचराः सत्ययौवनाः। (स्वर्गकाण्डः/यक्षाद्यध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|3|4|1 ⇢ विद्याधरः (विद्याधर) (पुं) ⇒ Name of a lower deity ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ द्युचरः (द्युचर) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ खेचरः (खेचर) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ सत्ययौवनः (सत्ययौवन) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवयोनिः
जातिः ➡ देवयोनिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विद्याधरः,
पुं,
 देवयोनिविशेषः । इत्यमरः ॥
विद्यांमन्त्रादिकं धरति पचादित्वादः । पुष्पदन्तादिःकामरूपी खेचरः । इति भरतः ॥
(यथा, रघुः । २ । ६० ।“तस्मिन् क्षणे पालयितुः प्रजाना-मुत्पश्यतः सिंहनिपातमुग्रम् ।अवाङ्मखस्योपरि पुष्पवृष्टिःपपात विद्याधरहस्तमुक्ता ॥
”)तस्योत्पत्त्यादिर्यथा, --“नैकैर्यक्षगणैर्व्याप्तं त्रैलोक्यमप्सरोगणैः ।तेषामुत्पादितान्योन्यं महागन्धर्व्वनायकाः ॥
उत्पादिताः पुनस्तैर्ये विक्रान्ता युद्धदुर्म्मदाः ।विद्याधरेश्वरास्ते तु खेचराः कामचारिणः ॥
हिरण्यरोमा कपिलः सुलोमा माधवस्तथा ।इन्द्रकेतुश्च पिङ्गाङ्गो नादश्चैव महाबलः ॥
गण इत्येवमादिस्तु द्वे चान्ये वै सुलोचने ।शिवा च मुमनाश्चैव ताभ्यामपि च विश्रवाः ॥
पुनश्चोत्पादयामास विद्या सौमनसं गणम् ।एतैर्व्याप्तो ह्ययं लोको विद्याधरगणैस्त्रिभिः ॥
एभ्योऽनेकानि जातानि ह्यवरान्तरचारिणाम् ।लोकेऽस्मिन् गणशस्तानि मन्त्रविद्याविचारि-णाम् ।विद्याधरास्तथान्येऽपि विद्याबलसमन्विताः ॥
”इति वह्रिपुराणे काश्यपीयवंशः ॥
* ॥
षोडशरतिबन्धान्तर्गतचरमबन्धः । तस्य लक्षणंयथा, रतिमञ्जर्य्याम् ।“नार्य्या ऊरुयुगं धृत्वा कराभ्यां ताडयेत्पुनः ।कामयेन्निर्भरं कामी बन्धो विद्याधरो मतः ॥
”