विद्याधर (vidyAdhara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विद्याधर m.
  (-रः) A demigod of a particular order or class,  a spirit of
the air.
 E.
  विद्या a magical pill,  as above,  and धर who has or holds.

Capeller Eng

English

 विद्याधर m.
  a class of genii (lit.   keeper of
knowledge)
 °चक्रवर्तिन् m.
  king of the Vidyādharas. 

Yates

English

 विद्या-धर (रः) 1.
m.
  A demigod
spirit of the air.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   विद्याधर  vidyAdhara  adj.
   possessed of science or spells  
   विद्याधर  vidyAdhara  m.
   kind of supernatural being   
   विद्याधर  vidyAdhara  m.
   kind of metre  
   विद्याधर  vidyAdhara  m.
   kind of measure   
   विद्याधर  vidyAdhara  m.
   fairy     
            

Wilson

English

 विद्याधर
m.
  (-रः) A demigod of a particular order or class,  a
spirit of the air.
E.
  विद्या a magical pill,  as above,  and धर who has or holds.

Monier Williams Cologne

English

 विद्या—धर mfn.
   possessed of science or spells,  L.
 

 विद्या—धर m.
  a kind of supernatural being (dwelling in the Himālaya,  attending upon Śiva,  and possessed of magical power),  fairy (-त्व n.
 ),  Hariv.
 
 Kāv.
  &c.
  

 विद्या—धर m.
  (also -कवि,  °राचार्य) N.
  of various scholars,  Kir.
 ,  Sch.
 Vās.
 ,  Introd.
 Cat.
 

 a kind of metre,  Col.
 

 (in music) a kind of measure,  Saṃgīt.
 

 विद्या—धर f(आ and ई). N.
  of a Surāṅganā,  Siṃhās.

Macdonell

English

 विद्याधर vidyā-dhara,  a.
  possessed of science 🞄or spells
 m.
  kind of (aerial) genius dwelling 🞄in the Himālaya,  attendant on Śiva,  and 🞄possessed of magical power,  fairy
 N. of 🞄various scholars: -cakravartin,  m.
  supreme 🞄lord of the fairies
 -tva,  n.
  condition of a 🞄fairy
 -mahā-cakravartin,  m.
  paramount lord 🞄of all fairies
 -adhīśa,  m.
  id.: -tā,  f.
  abst. ɴ.

Benfey

English

 विद्याधर विद्या-धर, 
 I. m.
  A kind
of demigod,  Kathās. 1,  13.
 II. f.
  री,  A
female demigod of this kind,  Hit. 63,  16.

Apte Hindi

Hindi

विद्याधरः
पुं*
  विद्या-धरः -
"एक देवयोनि विशेष,  अर्धदेवता"

L R Vaidya

English

 vidyA-Dara {% m. (fem. ˚री) %} a particular kind of demigods,  R.ii.60.

Bopp

Latin

 विद्याधर m. (e praec. et धर) nomen Geniorum ordinis.
Lass. 50. 10.
 v. sq.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 चारित्रवर्धन,  called also विद्याधर or साहित्यविद्याधर
son of Rāmacandra Bhiṣaj:
		Śiśuhitaiṣiṇī Kumārasambhavaṭīkā. Kh. 65.
		Naiṣadhīyaṭīkā. B. 2,  90. Report X. LXIII. BA. 8.
		Śiśuhitaiṣiṇī Raghuvaṃśaṭīkā,  written by desire
of the Sādhu Araḍakvamalla.
		Rāghavapāṇḍavīyaṭīkā. Kh. 85.
		Śiśupālavadhaṭīkā.

 विद्याधर or साहित्यविद्याधर See Cāritravardhana.

 विद्याधर guru of Ānanda (Mādhavānalākhyāna). Oxf.
157^b.

 विद्याधर son of Gadādhara,  father of Ratnadhara,  grand-
father of Jagaddhara (Mālatīmādhavaṭīkā). Oxf. 136^a.

 विद्याधर some jurist. Quoted in Dānamayūkha.

 विद्याधर
		Dāyanirṇaya.
		Hemādriprayoga.

 विद्याधर
		Śrautādhānapaddhati.

 विद्याधर son of Lulla,  poet. Sbhv.

 विद्याधर son of Śuṣkaṭasukhavarman,  poet. Sbhv.

 विद्याधर son of Nārāyaṇa,  grandson of Harihara,  wrote
under king Vīrabhadra of Rājakoṭa:
		Grahavidyādhara,  in 1639.
		Pañcāṅgavidyādharī,  in 1644.

 विद्याधर son of Jagaddhara,  grandson of Mūrtiśarman:
		Mantraratnāvalī tantr.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vidyādhara (= Pali vijjādhara
 in Skt. seems to be used only of the supernatural beings so called),  magician,  practitioner of magic: Mmk 〔56.23〕 (here used of the master of holy Buddhist magic with the use of paṭas)
 〔58.11〕.

Lanman

English

 vidyā-dhara,  a. keeping or possessed of
knowledge or the magic art
 as m. a Vidyādhara, 
 one of a class of genii,  who are
attendants on Śiva,  and reputed to be
magicians.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 विद्याधर °receptable of wisdom,  Vās. 14,  3.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sngags
१) धारणी २) मन्त्र ३) मन्त्रपद ४) विद्याधर

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

यक्ष
यक्ष,  राक्षस,  गन्धर्व,  सिद्ध,  किन्नर,  गुह्यक,  विद्याधर,  अप्सरस्,  भूत,  पिशाच,  देवयोनि
यक्षराक्षसगन्धर्वसिद्धकिन्नरगुह्यकाः ।
विद्याधराप्सरोभूतपिशाचा देवयोनयः ॥ ८७ ॥
verse 1.1.1.87
page 0011

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: विद्याधरः
Root: विद्याधर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ देवयोनिभेदः
Meaning(s):
⇒ Name of a lower deity
Shloka(s):
1|3|4|1 ► विद्याधरास्तु द्युचराः खेचराः सत्ययौवनाः। (स्वर्गकाण्डः/यक्षाद्यध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|3|4|1 ⇢ विद्याधरः (विद्याधर) (पुं) ⇒ Name of a lower deity ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ द्युचरः (द्युचर) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ खेचरः (खेचर) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
➠ 1|3|4|1 ⇢ सत्ययौवनः (सत्ययौवन) (पुं) ⇒ Epithet of Vidyadhara ⇒ देवयोनिभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवयोनिः
जातिः ➡ देवयोनिः
    

Mahabharata

English

Vidyādhara,  pl. (ºāḥ),  a class of supernatural beings: I,  †2122,  8316 (ºgaṇāḥ)
 III,  172 (ºottamāḥ),  5036,  9930 (ºānucaritaṃ,  sc. Himavantaṃ),  11027 (ºsamākīrṇān,  sc. deśān),  11562 (ºānucaritaṃ,  sc. Gandhamādanaṃ),  11646 (ºgaṇāḥ)
 VII,  3642 (º-mahoragāḥ),  5746 (ºgaṇāḥ),  †7292
 IX,  2139,  2511,  2706
 XII,  10220,  12622 (ºgaṇaiḥ)
 XIII,  958,  996
 XVIII,  216 (nānāº).

पुराणम्

English

विद्याधरस् / VIDYĀDHARA(S). A group of semi-gods. vidyādharas,  Apsarases (celestial maids),  Yakṣas,  Rākṣasas,  Gandharvas,  kinnaras and so on are semigods. Of these kinnaras are lute-players,  and vidyādharas wear garlands,  and all these groups live in the sky. (agni purāṇa,  Chapter 51). It is mentioned in mahābhārata,  Ādi Parva,  Chapter 56,  Stanza 8,  that when attracted by spells and incantations,  indra went to the sarpasatra (serpent sacrifice) of janamejaya,  the vidyādharas walked behind him (indra).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विद्याधरः,  पुं,
   देवयोनिविशेषः । इत्यमरः ॥
 विद्यांमन्त्रादिकं धरति पचादित्वादः । पुष्पदन्तादिःकामरूपी खेचरः । इति भरतः ॥
 (यथा, रघुः । २ । ६० ।“तस्मिन् क्षणे पालयितुः प्रजाना-मुत्पश्यतः सिंहनिपातमुग्रम् ।अवाङ्मखस्योपरि पुष्पवृष्टिःपपात विद्याधरहस्तमुक्ता ॥
”)तस्योत्पत्त्यादिर्यथा,  --“नैकैर्यक्षगणैर्व्याप्तं त्रैलोक्यमप्सरोगणैः ।तेषामुत्पादितान्योन्यं महागन्धर्व्वनायकाः ॥
उत्पादिताः पुनस्तैर्ये विक्रान्ता युद्धदुर्म्मदाः ।विद्याधरेश्वरास्ते तु खेचराः कामचारिणः ॥
हिरण्यरोमा कपिलः सुलोमा माधवस्तथा ।इन्द्रकेतुश्च पिङ्गाङ्गो नादश्चैव महाबलः ॥
गण इत्येवमादिस्तु द्वे चान्ये वै सुलोचने ।शिवा च मुमनाश्चैव ताभ्यामपि च विश्रवाः ॥
पुनश्चोत्पादयामास विद्या सौमनसं गणम् ।एतैर्व्याप्तो ह्ययं लोको विद्याधरगणैस्त्रिभिः ॥
एभ्योऽनेकानि जातानि ह्यवरान्तरचारिणाम् ।लोकेऽस्मिन् गणशस्तानि मन्त्रविद्याविचारि-णाम् ।विद्याधरास्तथान्येऽपि विद्याबलसमन्विताः ॥
”इति वह्रिपुराणे काश्यपीयवंशः ॥
 * ॥
षोडशरतिबन्धान्तर्गतचरमबन्धः । तस्य लक्षणंयथा,  रतिमञ्जर्य्याम् ।“नार्य्या ऊरुयुगं धृत्वा कराभ्यां ताडयेत्पुनः ।कामयेन्निर्भरं कामी बन्धो विद्याधरो मतः ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विद्याधर पु०
  विद्यां मन्त्रादिकं धरति धृ--अच् । १ देवयोनि-भेदे अमरः । २ विद्याधारके त्रि०
  ।

Capeller

German

 विद्याधर m.
  Art Genien (eig. Wissensträger.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.