विद् (vid)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishविद् r. 2nd cl. (वेत्ति वेद)
1. To know.
2. To look upon, to take for, to
consider. With नि prefixed, To be sad or depressed. With सम्,
(संवित्ते) To meditate, to know, to gain holy knowledge by abstract.
meditation. r. 4th cl. (विद्यते) To be, to exist, to be present, to exist
actually. r. 7th cl. (विन्ते)
1. To consider, to reason.
2. To under-
stand.
3. To regard, to take for.
4. To discuss. r. 10th cl. (वेदयते)
1. To be sensible.
2. To know.
3. To declare, to describe or
explain
(in this sense नि is usually prefixed.)
4. To dwell, to
inhabit.
5. To be fixed or steady.
6. To suffer pain. With नि, or वि
and नि prefixed, To deliver, to impart or communicate. With प्रति,
To deliver, to give, (औ ऌ) औ विदॢ r. 6th cl. (विन्दति-ते)
1. To gain,
to get, to acquire or possess.
2. To find.
3. To experience.
4. To
marry. With अनु, To feel. With परि, To marry first.
Capeller Eng
English1 विद् वेत्ति (वेद), विदित॑ or वित्त (q.v. ) know,
understand, learn, perceive, experience, feel
think or be mindful of
(acc. or ), know how to (infin. )
believe, suppose, know or
recognize as, declare to be, take for, call, name (2 or &
इति). वेद॑यते, °ति make known, announce, report
inform of,
teach (2 )
take for, learn or know — to be (2 )
perceive,
notice, experience, feel. विविदिषति wish to know, inquire after
(acc. ). — अनु know thoroughly (lit. along). आ know well or exactly.
address, invite, announce, proclaim, prescribe, inform
offer,
present. नि cause to know, announce, report, communicate to (dat. ,
, or )
name, call (2 ), offer, present, surrender
(आत्मानम् refl.). विनि & संनि make known, announce, report,
offer, present, surrender. परि know very well. प्र know. make
known, announce, relate. प्रति understand, know. make known,
announce, tell
acquaint with (2 )
offer, entrust, commit. वि
discern, know. सम् know or understand (together)
consent, agree.
cause to know, inform, instruct
make known, communicate.
3 विद् विन्द॑ति विन्द॑°ते (वित्ते॑), वित्त॑ & विन्न
(q.v. ) find, meet with, get, obtain
visit, befall
have, possess
find
out for, procure (dat. )
look for, turn to (acc. )
(A. ) take to wife
(±भार्याम्), find a husband, marry
bring forth (±सुतम्). be
found, be there (impers. ), exist. विद्य॑ते (°ति) there is (esp.
न), य॑था विदे॑ as it is, as usual or as well as possible.
विवित्सति wish to find. वे॑विदत्, वे॑विदान be present. — अधि
supersede, supplant. अनु find (after), get, obtain, take hold of
भार्याम् take to wife. be found, exist. अभि find, find out, know.
आ get hold of, get at, acquire, incur, undergo. be, exist. निस्
divide from (abl. )
get rid of (gen. ), take off (acc. )
become
depressed or dispirited, get weary of or disgusted with (abl. , ,
). परि be married with the younger brother before the elder
has married. सम् find, get hold of, acquire, win. be found, be
there (esp. न), exist, belong to (gen. ). — Cf. अधिविन्न,
अ॑नुवित्त, निर्विण, परिवित्त, परिविन्न, विदान, संविदान॑.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishविद् [vid], I. 2 (वेत्ति or वेद, विवेद-विदांचकार, अवेदीत्, वेत्स्यति, वेत्तुम्, विदित
विविदिषति)
To know, understand, learn, find out, ascertain, discover
न चैतद्विमः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः 2.5
तं मोहान्धः कथमय- ममुं वेत्तु देवं पुराणम् 1.23
3.39
5.27
3.43
4.34
18.1.
To feel, experience
परायत्तः प्रीतेः कथमिव रसं वेत्ति पुरुषः 3.4.
To look upon, regard, consider, know or take to be
य एनं वेत्ति हन्तारम् 2. 19
विद्धि व्याधिव्यालग्रस्तं लोकं शोकहतं च समस्तम् Moha 5
2.17
1.33
6.3. (वेदयति-ते)
To make known, communicate, inform, apprise, tell.
To teach, expound
वेदार्थं स्वानवेदयत् Sk.
To feel, experience
येन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु 12.13. -II. 4 Ā. (विद्यते, वित्त)
To be, to exist
अपापानां कुले जाते मयि पापं न विद्यते 9.37
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः 2.16
(cf. the root (1) अस्).
To happen. -III. 6 (विन्दति-ते, वित्त)
To get, obtain, acquire, gain
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् 5. 4
3.192.
To find, discover, recognise
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् Subhāṣ.
8.19.
To feel, experience
14.56
5.21
11.24
18.45.
To marry
9.69. -IV.* 7 Ā. (विन्त्ते, वित्त or विन्न)
To know, understand.
To consider, regard, take for
न तृणेह्मीति लोको$यं विन्त्ते मां निष्पराक्रमम् 6.39.
To find, meet with.
To reason, reflect.
To examine, inquire into. 1 Ā. (वेदयते)
To tell, declare, announce, communicate.
To feel, experience.
To dwell. (The following verse illustrates the root in some of its conjugations: वेत्ति सर्वाणि शास्त्राणि गर्वस्तस्य न विद्यते . विन्त्ते धर्मं सदा सद्भिस्तेषु पूजां च विन्दति ॥ also: सत्तायां विद्यते ज्ञाने वेत्ति विन्त्ते विचारणे । विन्दते विन्दति प्राप्तौ श्यन्लुक् श्नम्शेष्विदं क्रमात् ॥) [cf. video
S. witan
vait].
विद् [vid], (At the end of ) Knowing, conversant with
वेदविद्
यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः 1.1.7
1.26.
The planet Mercury.
A learned man, wise man.
Knowledge.
Understanding, intellect.
Apte 1890
Englishविद् {vI.v} {c2c} P. (वेत्ति or वेद, विवेद
विदांचकार, अवेदीत्, वेत्स्यति, वेत्तुं, विदित
desid. विविदिषति) 1 To know, understand, learn, find out, ascertain, discover
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः Bg. 2. 5
त मोहांधः कथमयममुं वेत्तु देवं पुराणं Ve. 1. 23, 3. 39
Ś. 5. 27, R. 3. 43
Bg. 4. 34, 18. 1.
2 To feel, experience
Mu. 3. 4.
3 To look upon, regard, consider, know or take to be
य एनं वेत्ति हंतांर Bg. 2. 19
विद्धि व्याधिव्यालग्रस्तं लोक शोकहतं च समस्तं Moha M. 5
Bg. 2. 17
Ms. 1. 33
Ku. 6. 30.
Caus. (वेदयति-ते) 1 To make known, communicate, inform, apprise, tell.
2 To teach, expound
वेदार्थं स्वानवेदयत् Sk.
3 To feel, experience
Ms. 12. 13. {vII.v} {c4c} A. (विद्यते, वित्त) 1 To be, to exist
अपापानां कुले जाते मयि पापं न विद्यते Mk. 9. 37
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः Bg. 2. 16
(cf. the root 1 अस्).
2 To happen. {vIII.v} {c6c} U. (विंदति-ते, वित्त) 1 To get, obtain, acquire, gain
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विदंते फलं Bg. 5. 4
Y. 3. 192.
2 To find, discover, recognise
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विंदति मातरं Subhāṣ.
Ms. 8. 109.
3 To feel, experience
R. 14. 56
Bg. 5. 21, 11. 24, 18. 45.
4 To marry
Ms. 9. 69. {vIV.v} {c7c} A. (विंत्ते, वित्त or विन्न) 1 To know, understand.
2 To consider, regard, take for
न तृणेह्मीति लोकोयं विंत्ते मां निष्पराक्रमं Bk. 6. 39.
3 To find, meet with.
4 To reason, reflect.
5 To examine, inquire into. {vV.v} {c10c} A. (वेदयते) 1 To tell, declare, announce, communicate.
2 To feel, experience.
3 To dwell. (The following verse illustrates the root in some of its conjugations:
वेत्ति सर्वाणि शास्त्राणि गर्वस्तस्य न विद्यते । विंत्ते धर्मं सदा सद्भिस्तेषु पूजां च विंदति ॥
cf. also:
सत्तायां विद्यते ज्ञाने वेत्ति विंत्ते विचारणे । विंदते विंदति प्राप्तौ श्यन्लुक् श्नम्शेष्विदं क्रमात् ॥). [cf. L. video
A. S. witan
Goth. vait].
Monier Williams Cologne
English1. विद् 2. (Dhātup. xxiv, 56) वेत्ति
(विद्महे,
वेदति, °ते,
विद॑ति, °ते,
विन्दति, °ते,
विदां-करोतु, [cf. iii, 1, 41]
1. sg. अवेदम्, 2. sg. अवेत् or अवेस् [Pāṇ. viii, 2, 75]
3. अविदुस्, [cf. iii, 4, 109]
अविदन्,
pf. वे॑द [often substituted for वेत्ति iii, 4, 83], 3. विदु॑स् or विद्रे,
विवेद,
विदांचका॑र, [cf. iii, 1, 38
to also विदाम्-बभूव]
अवेदीत्, ib.
विदाम्-अक्रन्,
fut. वेदिता॑,
वेत्ता, fut. वेदिष्यति, °ते,
वेत्स्यति, °ते,
वे॑दितुम्, °तोस्,
वेत्तुम्,
विदित्वा॑, ),
to know, understand, perceive, learn, become or be acquainted with, be conscious of, have a correct notion of (with , in older, language also with
with to know how to), (विद्धि यथा, ‘know that’
विद्यात्, ‘one should know’, ‘it should be understood’
य एवम् वेद [in ], ‘who knows thus’, ‘who has this knowledge’)
to know or regard or consider as, take for, declare to be, call (esp. in 3. विदुस्, with two or with and with इति, e.g. तं स्थविरं विदुः, ‘they consider or call him aged’
राजर्षिर् इति मां विदुः, ‘they consider me a Rājarṣi’),
to mind, notice, observe, remember (with or ),
to experience, feel (acc. or ),
to wish to know, inquire about (acc. ),
:
वेद॑यते (rarely °ति
अवीविदत्
वेद्यते),
to make known, announce, report, tell,
to teach, explain,
to recognize or regard as, take for (two ),
to feel, experience,
:
of in विवेदयिषु, q.v.:
विविदिषति or विवित्सति, to wish to know or learn, inquire about (acc. ),
:
वेविद्यते, वेवेत्ति
विद् [cf. Gk. εἶδον for ἐϝιδον, οἶδα for ϝοιδα वेद
videre
věděti
witan, wait
wizzan, wissen
Angl.Sax. wât
wot.]
3. विद् (originally identical with √ 1. विद्) 6. Ā. (Dhātup. xxviii, 138) विन्द॑ति, °ते
(Ved. also वित्ते॑, विदे॑
विदान॑ or विदान [q.v.]
3. विन्दते विन्द्यात्, often विद्यात्
pf. विवे॑द [3. विविदुस् Subj. विविदत्], विविद्व॑स्, 3. विविद्रे, विद्रे॑,
विविद्व॑स्,
विविदिवस्, vii, 2, 68
अ॑विदत्, °दत, ib.
3. [Ved. Subj. विदा॑सि, °दा॑त्
विदे॑त्, देत,
sg. विदेष्ट, ii, 36, 3]
Ā. 1. sg. अवित्सि,
fut. वेत्ता, वेदिष्यति
वेत्स्यति, °ते,
विदे॑,
वेत्तुम्,
वे॑त्तवे,
°त्तवै [?] and °तोस्,
वित्त्वा॑,
-विद्य, ),
to find, discover, meet or fall in with, obtain, get, acquire, partake of, possess, (with दिशस्, to find out the quarters of the sky, )
to get or procure for (dat. ),
to seek out, look for, attend to,
to feel, experience,
to consider as, take for (two ),
to come upon, befall, seize, visit,
to contrive, accomplish, perform, effect, produce,
(Ā. mc. also ) to take to wife, marry (with or भार्याम्),
to find (a husband), marry (said of a woman),
to obtain (a son, with or सुतम्), :
or Ā. विद्य॑ते (ep. also °ति
विद्यमान [q.v.]
अवेदि),
to be found, exist, be,
(esp. in later language) विद्यते, ‘there is, there exists’, often with न, ‘there is not’
with भोक्तुम्, ‘there is something to eat’
followed by a fut., ‘is it possible that?’, iii, 3, 146, Sch.
यथा-विदे॑, ‘as it happens’ i.e. ‘as usual’, ‘as well as possible’, i, 127, 4 :
वेदयति, to cause to find , :
विविदिषति or विवित्सति, °ते (cf. विवित्सित) :
वेविद्यते, वेवेत्ति, ib. (for वे॑विदत् and °दान See वि- and सं√ विद्).
Monier Williams 1872
Englishविद् 1. विद्, cl. 2. P. वेत्ति (ep. also A.
वित्ते, 3rd pl. A. विदते or विद्रते
a form
of the Perf., viz. वेद contracted from विवेद, is
often substituted for the Pres. वेत्ति
3rd pl. विदुस्,
contracted from विविदुस्, being also much used for
विदन्ति, वेत्थ for वेत्सि, &c.), Impf. अवेत् (Ist
sing. अवेदम्, 2nd sing. अवेत् or अवेस्, 3rd pl. अवि-
दुस् and according to Vopa-deva also अविदन्
3rd
pl. A. अविदत or अविद्रत), Pot. विद्यात्, Impv.
वेत्तु or विदां-करोतु (3rd pl. A. विदताम् or वि-
द्रताम्), विवेद (according to Vopa-deva also वि-
दाम्-बभूव), वेदिष्यति (sometimes वेत्स्यति),
अवेदीत्, वेदितुम् (originally ‘to see, ’ = Lat. video)
to perceive, understand, know, learn, ascertain, find
out, experience, feel
to consider, regard, look upon,
value, take for, name, call (especially in the 3rd pl.
विदुः of वेद above, used with a present significa-
tion, e. g. तं स्थविरं विदुः, they consider or
call him aged
राजर्षिर् इति मां विदुः, they
consider me a Rājarṣi)
to notice, take notice of
(with gen.
Ved.)
to convey, bestow, grant (Ved.)
cl. 6. P. A. विन्दति, -ते (in Ṛg-veda I. 7, 7. विन्-
धे = 1st sing. A. विन्दे, 3rd pl. ep. विन्दते), Pot.
विन्देत् (ep. विन्द्यात्, Ved. 1st sing. P. विदेयम्,
A. विदेय), विवेद (3rd sing. Ved. विविदत् = लब्-
ध-वान् in Ṛg-veda VII. 21, 6), विविदे (2nd sing.
विविदिषे, Ved. विवित्से
3rd pl. Ved. विद्रे = लब्-
ध-वन्तः, Ṛg-veda I. 87, 6), वेदिष्यति, -ते (or
according to others वेत्स्यति, -ते), अविदत्, अविदत,
वेदितुम् (or वेत्तुम्), to find, discover, meet with
to
obtain, gain, get, acquire, possess
to take in mar-
riage, choose a husband or wife, marry, (in this sense
generally A.)
to convey, cause to obtain, grant (Ved.,
in Ṛg-veda I. 86, 8. विदा = विद, which according
to Sāy. is for 2nd pl. Impv. = लम्भयत)
cl. 7.
A. (ep. also P.) विन्त्ते (विनत्ति), विविदे, वेत्स्यते,
अवित्त, वेत्तुम्, to perceive, understand, know
to
consider, regard, value, take for
to find, meet with,
obtain
to reason, reflect: Pass. or cl. 4. A. विद्यते,
विविदे, वेत्स्यते, Aor. अवेदि, to be known
to be
found or obtained
to happen
to be or exist:
Caus. वेदयति, -यते, -यितुम्, Aor. अवीविदत्, to
cause to know, make known, announce, report, in-
form of, apprise, tell, narrate, teach (sometimes with
loc. of person)
to cause to find or discover
to
know
to perceive, feel
to be perceived or felt (A.,
Manu XII. 13)
to dwell, inhabit (?): Desid. विवि-
दिषति, -ते, विवित्सति, -ते, to desire to know, strive
to know
to wish to find or discover: Intens. वेविद्-
यते, वेवेत्ति
[cf. Gr. ἴδ-ο-ν, εἶδ-ο-ν (i. e. ἔϝιδον),
εἴδ-ο-μαι, οἶδ-α (= वेद), εἶδ-ος. εἴδ-ωλο-ν, ἴνδαλμα,
ἀ-ειδ-ής, ἀ-ίδη-ς, ἄ-ῐστ-ο-ς, είδ-ώς, ἴδ-μην, ἴστωρ,
ἰστορ-έ-ω, ἴδ-ρι-ς, ἰνδ-άλλομαι, ὕδνης, ὕδω,
ὑδέω, ἀείδω: Lat. vid-eo, visu-s (Umbr. virs-e-
to), vis-o, vi-tru-m: Goth. vait, un-vit-i, ‘igno-
rance
’ vit-an, far-veit-l, vitôth, in-veitan, veit-
vods: Old Germ. wizan, gi-wizo, wîzago, wîza-
gôn: Angl. Sax. witan, wita, ge-wit, ge-wittig,
wisian, ge-wis, wite, ‘punishment
’ witnian, ‘to
punish:’ Slav. vid-e-ti, ‘to see
’ ved-e-ti, ‘to know:’
Lith. veid-a-s, vyzd-i-s, veizd-mi: Hib. fêth,
‘science, instruction
’ (perhaps) feidhim, ‘I mani-
fest, relate
’ feidir, ‘power
’ (perhaps also) aithnim,
aithnighim, ‘I know
’ aithne, ‘known
’ ‘know-
ledge
’ fios, ‘knowledge
’ fiosach, ‘knowing.’]
Macdonell
Englishविद् 1. VID, Ⅱ. P. véd, vid (V., C.), Ⅰ. veda 🞄(E., rare), pr. pf. véda, become acquianted 🞄with, find out, comprehend, know, 🞄know about, be conscious of, have a correct 🞄notion of (ac., V. also g.)
know how to 🞄(inf. )
know (ac.) or take to be (ac. or nm. 🞄+ iti)
note, observe, remember (V.)
regard, 🞄attach importance to (wealth)
perceive, notice 🞄(± pred. ac.)
experience, feel (ac., V. 🞄also g.)
think, suppose, regard as (2. ac.)
🞄wish to know, inquire about (rare)
vidyāt, 🞄one should know, it should be understood
🞄ya evaṃ veda, who knows thus, who has this 🞄knowledge (common in Br.): pp. viditá, 🞄ascertained, known, — as (nm. ): -m, ad. with 🞄the knowledge, of (g.)
vitta (very rare), 🞄known
famous
cs. vedáya, Ā. (P. rare) 🞄make known, communicate, announce, inform, 🞄tell (ord. mg.)
teach, expound (rare
🞄2. ac.)
know, — to be, regard as (2. ac.)
🞄feel, experience
des. vividiṣa, P. wish to 🞄know, inquire about (ac.). anu, know 🞄thoroughly. sam-anu, recall to mind. ā, 🞄know well or accurately (RV.)
cs. address. 🞄invite (V.)
make known, communicate, announce 🞄(± pred. ac.
ātmānam —, announce 🞄oneself, give oneʼs name)
prescribe (medically)
🞄inform any one (ac.)
offer anything to 🞄any one: pp. ā-vedita, announced. sam-ā, 🞄cs. make known, announce. ni, make known, 🞄speak to any one
cs. P. Ā. make known, 🞄communicate, announce, tell (to, d., g., lc.)
🞄denounce
state to be (pred. ac.)
announce 🞄any one (ātmānam, oneself)
call (2 ac.)
🞄(announce =) offer, deliver (ac.) to (d.)
give 🞄up, place (e. g. oneself) at any oneʼs disposal
🞄throw blame (doṣam) on (d.). vi-ni, cs. 🞄make known, report, announce
offer, hand 🞄over to. saṃ-ni, cs. make known, announce, 🞄report to be (pred. ac.). pari, 🞄know accurately (V.). pra, know: pr. pt. 🞄pra-vidvás, knowing (V.)
cs. make known, 🞄report. anu-pra, only pr. pt. 🞄anu-pra-vidvā́n, knowing exactly. prati, cs. make 🞄known, report, announce (to be, pred. ac.)
🞄announce any one
inform any one of (2 ac.)
🞄offer. vi, distinguish, know (RV.). sam, 🞄P. Ā. know, be aware of
agree to, approve 🞄of: pp. saṃvidita, ascertained, learnt, from 🞄(sakāśāt)
known
searched through
approved 🞄of by (g.): -m, ad. with the approval 🞄of (g.).
विद् 2. VID, Ⅵ. vindá, P. (V.), Ā. (V., 🞄C.), vidá (V.), Ⅱ. vid (V.), find, fall in 🞄with, acquire, gain (ord. mg.)
possess
procure 🞄(ac.) for (d.
V., rare)
seek out, look 🞄for
feel (rare)
regard as (2 ac.)
befall, 🞄come upon (V.)
(V.)
contrive, accomplish (V.)
🞄take to wife (± bhāryām, etc.
Ā.)
find a 🞄husband, marry (of a woman)
obtain as a 🞄son (± sutam)
Ā., or ps. vidyáte, be found, 🞄exist, be (rare in V.): 3 sg. there is, there 🞄exists (esp. with na)
yāthā vidé (V.), as it 🞄happens = as usual or as well as possible
🞄pr. pt. vidyamāna, existent
Ā. pr. pt. 🞄vid-āna, (or á
V.), existing, being, real
🞄usual, wanted
forming, making (ac.): pp. 🞄[Page283-1] 🞄vittá, obtained, acquired
seized by, filled 🞄with, covered with (—°)
married (woman)
🞄vinna, found
married (woman)
des. 🞄vi-vitsa, wish to find: only pp. i-ta
intv. pr. 🞄pt. vévidāna, being (RV.¹). adhi, (marry 🞄over the head of), supersede a wife (ac.) by 🞄a second (in. )
supersede the first wife (wives), 🞄become the rival of (ac., said of a new wife): 🞄pp. adhivinnā, wife superseded by a rival 🞄(also a-strī). anu, find out, obtain, gain 🞄possession of
find after any one (V., rare)
🞄take to wife (bhāryām, Ā.)
regard as (2 ac.)
🞄ps. exist: pp. ánuvitta, found out, existing. 🞄abhi, find out, know. ā, obtain, procure 🞄(RV.)
witness (RV.)
ps. exist (V.). nis, 🞄find out (RV.)
get rid of, cast aside (ac., g.
🞄Ā.)
ps. nirvidyate, (be outside anything), 🞄be disgusted with (in. , ab., rarely ac.): pp. 🞄nirviṇṇa, weary of, disgusted with (in. , ab., 🞄g., —°)
caring for nothing
despondent. 🞄pari, ps. parividyate yā or yayā, she who 🞄is married by a younger brother before the 🞄elder brother is married. prati, find in addition 🞄(Br.)
be opposite (ac.
Ā. Br.) become 🞄acquainted with
know something about 🞄(ac.). sam, Ā. find, obtain, acquire
be 🞄found together with (in. ): pr. pt. saṃ-vidāná, united or associated with, together 🞄with (in. )
harmonious.
Benfey
English1. विद् विद् (originally ‘To see’),
A. ii. 2, Par. (in epic poetry also Ātm. ,
Rām. 1, 57, 5).
1. To perceive, to feel,
Ragh. 14, 56.
2. To learn, MBh. 3,
16968.
3. To find out, MBh. 1, 6040.
4. To know, Man. 2, 126
imperat.
विदां करोतु, He may know, Pañc.
v. d. 23
ved. विदा (the final lengthened),
Chr. 292, 8 = Rigv. i. 86, 8. Ātm. ved.
To be known, Chr. 293, 6 = Rigv. i. 87, 6
(विद्रे, ved. 3. pl. of the the pres.).
5.
To consider, Man. 2, 156
Pañc. iii. d.
231
to value, Hit. iv. d. 52
to take
for, Bhag. 2, 19
also ii. 7, Bhaṭṭ. 6, 39.
6. To ascertain, Man. 7, 135.
B. i.
6, विन्द, Par. Ātm.
1. (To see =), to
find, Hit. i. d. 199, M.M.
also ii. 7,
MBh. 3, 15388.
2. To obtain, MBh. 3,
6016.
3. Ātm. (in epic poetry also
Par., MBh. 1, 4090), To take in mar-
riage, Man. 9, 69
to choose a bride-
groom, Man. 9, 90.
C. ii. 7, विनद्,
विन्द्, Ātm. (in epic poetry also Par.,
MBh. 3, 8123).
1. See
A. 5. 2. See
B. 1. 3. † To consider, to reason.
D.
i. 4, Ātm. (properly pass.).
1. To be
found, to happen, Man. 4, 49.
2. To
exist, Hit. i. d. 116, M.M.
Bhag. 4,
38. Ptcple. of the pres. विद्वंस्।
1.
Intelligent, wise, Hit. iii. d. 5.
2.
Learned, Man. 4, 91
Hit. pr. d. 12,
M.M.
1. A sage, Bhartṛ. 2, 96.
2. A scholar, Śāk. d. 2.
अ-,
sbst. ignorant, an ignorant man, Man.
4, 191
a fool, Man. 2, 214.
वेद-, 1.
skilled in the Vedas, Chr. 12, 2. 2.
a Brāhmaṇa learned in the Vedas. शस्-
त्र-, skilled in arms. विद्यमान,
1. existing, Pañc. 139, 4
being pre-
served, Pañc. i. d. 402. 2. real, actual.
3. being in one's possession.
अ-,
1. non-existing, not being alive, Man.
2, 248. 2. not present, absent. 3. not be-
ing in one's possession, Man. 11, 116.
Ptcple. of the pf. pass.
I. विदित।
1.
Known (with gen. ), Vikr. 63, 9.
2. Pro-
mised.
3. Informed.
4. Represented.
5.
Who or what knows. A learned man,
a sage. Information, representation.
अ-, unknown. not
knowing, Chr. 5, 6 (loc. °ते पितुः, with-
out the knowledge of my father).
II.
वित्त।
1. Known.
2. Notorious.
3.
Famous, Daśak. in Chr. 179, 20
Lass.
26, 18.
4. Investigated, discussed,
judged.
5. Acquired, gained.
1.
Wealth, property, Johns. Sel. 3, 15
Pañc. 6, 7
iv. d. 30
money, Pañc.
237, 1.
2. Substance, power, Pañc. i.
d. 25 (but cf. Böhtl. Ind. Spr. 1544)
thing.
III. विन्न।
1. Known.
2. Dis-
cussed, judged.
3. Obtained, gained.
4.
Married.
5. Placed, fixed. ptcple.
of the fut. pass. अ-वेद्य,
1. Not to
be known, unascertainable, secret.
2.
Not to be married, Man. 10, 24. A
calf. Desider. विविदिष, To desire, to
strive to know, Bhāg. P. 2, 9, 40
Vedān-
tas. in Chr. 203, 1. Caus., and i. 10, Par.
Ātm. वेदय।
1. To teach, MBh. 3, 14048.
2. To report, Man. 11, 31.
3. To
know, MBh. 2, 175.
4. Ātm. To be
perceived, to be sensible, Man. 12, 13.
5.
† To dwell, to inhabit. anomal.
ptcple. of the pres. Ātm. अ-वेदयान,
One who is not able to show, Man.
8, 32. -- With the prep. अधि अधि, i.
6, To supersede (a wife), by taking in
marriage another, Man. 9, 80. अधि-
विन्न, ना, A superseded wife, 9, 83.
-- With अनु अनु, i. 6,
1. To find
again, Pañc. ii. d. 134.
2. To find
out, to believe. Git. 4, 2.
3. Ātm. To
take in marriage, MBh. 1, 5114. -- With
अभि अभि, i. 6,
1. To obtain, MBh.
3, 1933.
2. To follow, MBh. 3, 13698.
-- With आ आ, Caus.
1. To report,
Rām. 1, 20, 5.
2. To present, Vikr.
82, 18
Sāv. 3, 6. -- With समा सम्-आ,
Caus. To report, MBh. 2, 14. -- With
नि नि, Caus.
1. To make known,
to report, MBh. 3, 1689.
2. To betray,
MBh. 3, 11322.
3. To pass one's self
off as, Śāk. 13, 21.
4. To present, Man.
2, 51.
5. To offer as sacrifice, Pañc.
174, 16.
6. To know, Pañc. 228, 4
(perhaps it is to be changed to
निविदित). निवेद्य, An oblation,
Rājat. 5, 52. absol. अ-निवेद्य,
Without having reported it, Daśak. in
Chr. 189, 19. Anomal. infin. निवेदितुम्,
MBh. 2, 1723 (but Śāk. 60, 18, read
निवेदयितुम्). -- With विनि वि-नि,
Caus. To report, Rām. 1, 1, 72. -- With
संनि सम्-नि, Caus. To report, MBh.
1, 3224. -- With निस् निस्, i. 4, Ātm.
1. To be disgusted, Böhtl. Ind. Spr.
528
with one's self, MBh. 3, 14792.
2.
To resign, Bhāg. P. 1, 4, 12. निर्विण्ण,
1. Disgusted with (gen. ), Pañc. 51,
25
137, 1 (instr.), Śāk. 20, 2 (Prākṛ.).
2. Despondent. Hit. i. d. 133, M.M.
3. Emaciate with grief, decayed.
4.
Abused, degraded.
5. Humble.
6.
Known. -- With परि परि, i. 6, pass.
To marry before one's elder brother,
Man. 3, 172. परिविण्ण, An unmarried
elder brother whose junior is married.
-- With प्रति प्रति, ii. 7, To obtain,
MBh. 3, 8420. Caus.
1. To make
known, to report, Rām. 2, 45, 15.
2.
To deliver, Rām. 1, 2, 9. -- With संप्रति
सम्-प्रति, Caus. To report, to tell,
MBh. 1, 3627. -- With सम् सम्, ii.
2, Ātm.
1. To know, to meditate, Bhaṭṭ.
8, 17.
2. To teach, MBh. 1, 2114. सं-
विदित,
1. Known.
2. Agreed, promised.
Agreement, concurrence, Mālav. 45,
17. स्व-संवेद्य,
1. To be known
only by one's self, Daśak. in Chr. 182,
14.
2. To be understood by them-
selves, Rājat. 5, 366. Caus. To per-
ceive, Bhaṭṭ. 17, 63. -- Cf. Lat. videre,
vitrum
Goth. vitan
A.S. wítan
Goth.
veitvods (= विद्वत्, विद्वंस्)
A.S.
wíta, gnarus, ge-wit, ge-wittig
O.H.G.
weizian, To show
A.S. wisian, ge
-wis
Goth. vitôth, in-veitan
A.S.
witan, imputare, wite, poena, witnian,
punire
O.H.G. wīzago, propheta,
wīzagôn
A.S. wítegian
ἴδον, εἶδον
(i. e. ἔϝιδον), ἴνδαλμα, ἀειδής, ἀϊδής, ἄϊστος, οἶδα
(= वेद), εἰδώς (= विद्वान्
[स्]), ἴδμων, ἴστωρ, ἱστορέω, ὕδνης, ὕδω, ὑδέω, ἀείδω
(cf. the Zend. use).
2. विद् विद्, Who or what
knows
latter part of comp. nouns,
अश्व-, sbst. Conversant with the
qualities of horses, epithet of Nala,
Nal. 1, 1.
कृत्स्न-, All-knowing,
Bhartṛ. 3, 29.
क्षेत्र-,
I. Con-
versant with any object, Kumāras. 3,
50.
II. The soul, Bhāg. P. 4, 22, 37.
--
चित्रकर्मविद्, i. e. चित्र-कर्-
मन्-, skilled in painting, Hit. ii.
d. 109. ज्योतिर्विद्, i. e.
ज्योतिस्-, sbst.
knowing the stars, an astrologer,
Yājñ. 1, 332.
तद्-, knowing
that, Vikr. d. 40.
धर्म-, 1. ac-
quainted with the law, Man. 2, 61. 2.
virtuous, ib. 2, 245.
सर्व-धर्म-,
one who knows the whole of duty,
Man. 8, 63.
वेद-, conversant
with the Vedas, Chr. 13, 11.
Hindi
Hindiप्राप्त करने के लिए
Apte Hindi
Hindiविद्
"अदा* पर* , , , इच्छा* " - -
"जानना, समझना, सीखना, मालूम करना, निश्चय करना, खोजना"
विद्
"अदा* पर* , , , इच्छा* " - -
"महसूस करना, अनुभव करना"
विद्
"अदा* पर* , , , इच्छा* " - -
"मुंह ताकना, सम्मान करना, मानना, जाना, समझना"
विद्
"अदा* पर*, प्रेर* , " - -
"जतलाना, सूचना देना, सूचित करना, अवगत कराना बाताना "
विद्
"अदा* पर*, प्रेर* , " - -
"अध्यापन करना, व्याख्या करना"
विद्
"अदा* पर*, प्रेर* , " - -
"महसूस करना, अनुभव करना"
विद्
"दिवा* आ* , " - -
"होना, विद्यमान होना"
विद्
"तुदा* उभ* , , " - -
"हासिल करना, प्राप्त करना, अवाप्त करना, उपलब्ध करना"
विद्
"तुदा* उभ* , , " - -
"मालूम करना, खोजना, पहचानना"
विद्
"तुदा* उभ* , , " - -
"महसूस करना, अनुभव करना"
विद्
"तुदा* उभ* , , " - -
विवाह करना
विद्
"रुधा* आ* , , " - -
"जानना, समझना"
विद्
"रुधा* आ* , , " - -
"मानना, लिहाज करना, समझना"
विद्
"रुधा* आ* , , " - -
"मालूम करना, भेंट होना"
विद्
"रुधा* आ* , , " - -
"तर्क करना, विमर्श करना"
विद्
"रुधा* आ* , , " - -
"परीक्षण करना, पूछताछ करना"
विद्
चुरा* आ* - -
"कहना, प्रकथन करना, घोषणा करना, समाचार देना"
विद्
चुरा* आ* - -
"महसूस करना, अनुभव करना"
विद्
चुरा* आ* - -
रहना
विद्
वि* - विद् + क्विप्
"जानने वाला, जानकार, वेदविद् आदि"
विद्
- -
बुधग्रह
विद्
- -
"विद्वान् पुरुष, बुद्धिमान मनुष्य"
विद्
- -
ज्ञान
विद्
- -
"समझ, बुद्धि"
L R Vaidya
Englishvid {% (I) vt. 2P (pp. विदित
pres. वेत्ति, वेद
desid. विविदिषति) %} 1. To know, to learn, to find out, to be aware of, यो न वेत्त्यभिवादस्य विप्रः प्रत्यभिवादनम् M.ii.126, अथ तु वेत्सि शुचिव्रतमात्मनः Sak.v., Na.xxii.55, Bt.xiv.49
2. to look upon, to regard as, to take for, to consider, अविनाशि तु तद्विद्धि Bg.ii.17, एतस्मान्मां कुशलिनमभिज्ञानदानाद्विदित्वा Megh.ii.49.With सम्-, (Atm.) 1. to recognize
2. to know, to be aware of.
vid {% (II) vi. 4A (pres. विद्यते) %} To be, to exist, नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः Bg.ii.16. (The root is used in many of the senses of अस् II q.v.)
vid {% (III) vt. 6U (pp. वित्त
pres. विंदति-ते) %} 1. To discover, to find, विन्दन्ति मार्गं नखरंध्रमुक्तैर्मुक्ताफलैः केसरिणां किराताः K.S.i.6
2. to get, to obtain, to acquire, एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् Bg.v.4
3. to experience, R.xiv.56
4. to marry, to take in marriage.With अनु-, to experience, to feel, विन्दति चंदनमिन्दुकिरणमनुविंदति खेदमधीरम् Git.G.iv.
vid {% (IV) vt. 7A (pp. वित्त or विन्न
pres. विंते) %} 1. To know, to understand
2. to regard, to take for, न नृणेह्यीति लोकोयं विंत्ते मां निष्पराक्रमम् Bt.vi.39
3. to investigate, to discuss.
vid {% (V) vt. or vi. 10A (pres. वेदयते) %} 1. To announce, to make known, to tell, to narrate
2. to feel, to experience
3. to dwell, to live.
vid {% Caus. (वेदयति-ते) %} to make known, to inform, to expound, e.g. वेदार्थं स्वानवेदयत्.With आ-, 1. to tell, to communicate, K.S.vi.21, R.xii.55
2. to show, to exhibit, आवेदयति नितांतं क्षेत्रियरोगं सखि हृदंतः K.Pr.x.With नि-, 1. to communicate, to tell, to narrate, (with a dat.)
2. to announce, कथमिदानीमात्मानं निवेदयामि कथं वात्मापहारं करोमि Sak.i.
3. to present, to make an offering, M.ii.51
4. to commit to the care of, to put in the hands of.With प्रति-, to inform.
Bopp
Latin1. विद् 2. P. interdum A. वेद्मि, वेद (v. gr. 356.) praet.
multif. अवेदिषम्, fut. aux. वेदिष्यामि, etiam वे-
त्स्यामि (MAH. 3. 1651.), part. pass. विदित. Ut vide-
tur, primitive videre (v. बुध् et cf. lat. video, gr. εἴδω
etc.) inde.
1) percipere, sentire. RAGH. 14. 56.: सा लु-
प्तसञ्ज्ञा न विवेद दुःखम्.
2) cognoscere, compe-
rire. MAH. 3. 16968.: तस्मान् ना "ख्यामि ते गुह्यङ्
काले वेत्स्यति तद् भवान्
2. 1768.: तेन सङ्गम्य
वेत्स्यामि कार्यस्या ऽस्य विनिश्चयम्
H. 4. 58.: शी-
ग्रङ् गच्छामो न नो विद्यात् सुयोधनः
BH. 18. 23.:
सन्न्यासस्य…तत्त्वम् इच्छामि वेदितुम्.
3) scire.
MAN. 8. 80.: यद् द्वयोर् अनयोर् वित्थ कार्ये ऽस्मिन्
चेष्टितम् मिथः । तद् ब्रूत
BR. 2. 22.: इति धर्मविदो
विदुः
SA. 6. 36.: एवम् एतद् यथा वेत्थ
R. Schl. I.
57. 5.: इति विद्महे. Cum accus., subintellecto verbo
subst., in constructionibus quae lat. infin. cum acc. re-
spondent (cf. ज्ञा p. 142.). MAH. 1. 8395.: न विद्महे हृ-
तम् मातः श्येनेना "खुम्
SA. 5. 11.: विद्धि मान् त्वं
शुभे यमम्. Cum infin. R. Schl. II. 12. 104.: न वेत्ति
रामः परुषाणि भाषितुम्.
4) nosse, notionem habere,
dignoscere, cognoscere. N. 6. 8.: यो वेद धर्मान् अखि-
लान्
19. 30.: यान् नलो वेद विद्याम्
5. 13.: कथं
हि देवान् जानीयाङ् कथं विद्यान् नलम्
R. Schl.
I. 74. 14.: सर्वे ना ऽवेदिषुर् दिशः.
5) putare, arbi-
trari. BH. 2. 19.: य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चै ऽनम् मन्यते
हतम्. Caus. P. A.
1) facere ut quis sciat, certiorem
facere, nuntiare, indicare. MAN. 8. 176.: यः साधयन्तञ्
छन्देन वेदयेद् धनिकन् नृपे
12. 31.: न ब्राह्मणो
वेदयेत किञ्चिद् राजनि.
2) A. वेदये percipio, sentio
(facio ut sciam). MAN. 12. 13.: येन वेदयते सर्वं सु-
खन् दुःखञ्च
R. Schl. II. 64. 67.: वेदये नच संयुक्तान्
शब्दस्पर्शरसान् अहम्. (Lat. video, gr. ἸΔ, εἶδον, εἴδομαι
οἶδα
= वेद scio
boruss. vet. waidimai sci-
mus, waiditi scitis, scite, widdai vidit
lith. wéizdmi vi-
deo = वेद्मि
wéida-s facies
slav. vjemj scio (pro
vjedmj), vjedjatj sciunt = विदन्ति (v. gr. comp. 436.),
vid-je-ti videre
goth. vait scio, scit = वेद id., gr.
οἶδα, οἶδε, v. gr. comp. 491.
wita observo, praet. wit-
ai-da = Caus. vel cl. 10. वेदयामि, omisso gunae incre-
mento, v. gr. comp. 109. 6.
hib. fêth «science, know-
ledge, instruction»
cambro-brit. gwyz id. (v. Pictet p.
59.)
fortasse feidhim «I manifest, relate» = Caus. वे-
दयामि, nisi pertinet ad वद् q. v.
feidir «power, habi-
lity»
fortasse aithnim «I know», aithnighim id.
aithne
«known», subst. f. «knowledge, acquaintance», abjectâ
cons. initiali sicut in athair pater, v. पितृ
fortasse fios
«knowledge, art, science, understanding, vision, message»,
mutato d vel t in s, fiosach «knowing, expert».
c. आ Caus. certiorem facere, nuntiare. N. 17. 45.
c. आ praef. सम् Caus. id. MAH. 2. 14.
c. नि Caus. id. c. acc. vel gen. vel dat. pers. SU. 3. 8. SA.
3. 7. IN. 5. 17. N. 3. 5.
c. नि praef. वि Caus. id. R. Schl. I. 1. 72.
c. नि praef. सम् Caus. id. MAH. 1. 3224.
c. प्रति Caus. id. N. 21. 1. 25. 5.
c. प्रति praef. सम् Caus. id. MAH. 1. 3627.
2. विद् 6. P. A. विन्दामि, विन्दे (gr. 335.), Part. pass.
विदित, वित्त, विन्न. Invenire, adipisci. N. 3. 4.:
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति
6. 6.: देवानाम्
मानुषम् मध्ये यत् सा पतिम् अविन्दत
10. 12.:
विन्देता ऽपि सुखङ् क्वचित्. In matrimonium acci-
pere. MAN. 9. 69.: ताम् अनेन विधानेन निजो विन्दे-
त देवरः (schol. परिणयेत्)
MAH. 1. 7192. -- Pass.
inveniri, esse, existere, exstare. (secundum grammaticos
विद् cl. 4. A. सत्तायाम् K. भावे V.) BR. 2. 2.: न हि
सन्तापकालो ऽयम् वैद्यस्य तव विद्यते
N. 9. 29.:
नच भार्यासमङ् किञ्चिद् विद्यते
13. 40. 26. 5. DR.
7. 17. BH. 3. 17. -- विदित impetratus, possessus. DR.
4. 12. वित्त n. divitiae. N. 26. 4. BH. 10. 23.
c. अधि vivente uxore aliam ducere uxorem. MAN. 9. 80.:
मद्यपा…व्याधिता वा ऽधिवेत्तव्या (schol. तस्यां स-
त्याम् अन्यो विवाहः कार्यः). अधिविन्ना femina, cu-
jus maritus aliam duxit uxorem, Wils. «a superseded
wife».
c. अनु
1) invenire, adipisci. RIGV. 6. 5.: अविन्द उस्रि-
या अनु «reperisti vaccas». In matrimonium accipere.
MAH. 1. 5114.: शारद्वतीन् ततो भार्याङ् कृपीन् द्रोणो
ऽन्वविन्दत.
2) existimare, putare. GITAGOV. 4. 2.:
इन्दुकिरणम् अनुविन्दति खेदम् अधीरम्.
c. अभि invenire, adipisci. MAH. 3. 1933.
c. आ Caus. tradere. SA. 3. 6.: तस्या ऽर्घम् आसनञ्चै ऽव
गाञ्चा "वेद्य.
c. नि Caus. id. SA. 1. 27.: शेषाः पूर्वन् निवेद्यच
MAN.
11. 116.: सर्वस्वं वेदविद्भ्यो निवेदयेत्.
c. परि
1) nubere viro, cujus frater major non maritus est.
MAN. 3. 172.: ययाच परिविद्यते.
2) uxorem ducere,
fratre majore non marito, unde nomen agentis परिवेत्तृ.
MAN. 3. 171. -- परिवित्त frater major, cujus frater mi-
nor uxorem duxit.
c. प्रति adipisci, accipere. MAH. 3. 8420.: विश्वावसोस् तु
तनयाद् गीतन् नृत्यञ्च सामच…प्रत्यविन्दत्. Caus.
tradere. R. Schl. I. 2. 9.: वल्कलन् तस्मै गुरवे प्रत्यवे-
दयत्.
3. विद् 7. A. existimare, putare, habere, censere. BHATT.
6. 39.: लोको ऽयम् मां विन्ते निष्पराक्रमम्.
2) inve-
nire, adipisci (v. 2. विद्). MAH. 3. 15388.: न सुखं वि-
न्दते जनाः. Etiam P. MAH. 3. 8123.: विन्द्याद् बहु-
सुवर्णकम्
8153.: गोसहस्रफलं विन्द्यात्.
c. प्रति P. obtinere, accipere. MAH. 3. 8420.
Lanman
English√1vid (vétti
véda [790a]
ávedīt
vediṣyáti, -te
vetsyáti, -te
viditá
véditum, véttum
viditvā́
-vídya
vedáyati
).
—1. know
understand
perceive
ya evaṃ veda, who knoweth thus,
who hath this knowledge, frequent formula
in the Brāhmanas, 97^3
vidyāt, one should
know, it should be known or understood
—2. recognize as
nalam māṃ viddhi,
recognize me as N., know that I am N.
—3. notice
be mindful of, 75^13
bethink
one's self, 946, 10
—4. believe
assume
consider a person (acc.) to be…(acc.),
43^19
--ppl. vidvā́ṃs, see s. v.
[with véda, vidmá, cf. οἶδα, ἴδμεν, AS.
ic wāt, wē witon, ‘I know, we know’
Eng.
I wot, gerund to wit, noun wit, ‘understanding’:
cf. also εἶδον, *ἐϝιδον, ‘saw’
Lat. vidēre, ‘see’
AS. wītan, ‘see’
whence wīt-ga, ‘seer, soothsayer, wizard’
(Icelandie vit-ki, ‘wizard’), wicca, ‘wizard, ’
wicce, ‘witch, ’ Eng. witch, masc. and fem.:
véda is an old preterito-present, ‘have
seen or perceived, ’ and so, ‘know’--see
√2vid: the forms of the other tense-systems
are comparatively modern.]
+ anu, know along, i. e. from one end to
the other, know thoroughly.
+ ni, caus. cause to know
do to wit
announce
communicate.
√2vid (vindáti, -te [758]
vivéda, vividé
ávidat, ávidata
vetsyáti, -te
vittá
véttum
vittvā́
-vídya).
—1. find,
4^12, etc.
get, 74^13
obtain (children),
1005. 9
—2. get hold of, 80^7
—3. pass.
vidyáte: is found
later, equiv. to there is,
there exists
ppl. vídāna [619^3], found,
73^20
--ppl. vitta, see s. v.
[orig. ident. w. √1vid, of which this is
only another aspect, namely that of ‘seeing
esp. an object looked for, i. e. of
finding’: see 1vid.]
+ anu, find.
Kridanta Forms
Sanskritविद् (वि꣡दँ꣡ ज्ञाने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = वेदनम्
अनीयर् = वेदनीयः - वेदनीया
ण्वुल् = वेदकः - वेदिका
तुमुँन् = वेदितुम्
तव्य = वेदितव्यः - वेदितव्या
तृच् = वेदिता - वेदित्री
क्त्वा = विदित्वा
ल्यप् = प्रविद्य
क्तवतुँ = विदितवान् - विदितवती
क्त = विदितः - विदिता
शतृँ = विदन् - विदती
विद् (वि॒दँ॒ सत्तायाम् - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = वेदनम्
अनीयर् = वेदनीयः - वेदनीया
ण्वुल् = वेदकः - वेदिका
तुमुँन् = वेत्तुम्
तव्य = वेत्तव्यः - वेत्तव्या
तृच् = वेत्ता - वेत्त्री
क्त्वा = वित्त्वा
ल्यप् = प्रविद्य
क्तवतुँ = विन्नवान् - विन्नवती
क्त = विन्नः - विन्ना
शानच् = विद्यमानः - विद्यमाना
विद् (वि꣡दॢँ꣡॑ लाभे - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = वेदनम्
अनीयर् = वेदनीयः - वेदनीया
ण्वुल् = वेदकः - वेदिका
तुमुँन् = वेत्तुम्
तव्य = वेत्तव्यः - वेत्तव्या
तृच् = वेत्ता - वेत्त्री
क्त्वा = वित्त्वा
ल्यप् = प्रविद्य
क्तवतुँ = विन्नवान् - विन्नवती
क्त = विन्नः / वित्तः - विन्ना / वित्ता
शतृँ = विन्दन् - विन्दन्ती / विन्दती
शानच् = विन्दमानः - विन्दमाना
विद् (वि॒दँ॒ विचारणे - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् = वेदनम्
अनीयर् = वेदनीयः - वेदनीया
ण्वुल् = वेदकः - वेदिका
तुमुँन् = वेत्तुम्
तव्य = वेत्तव्यः - वेत्तव्या
तृच् = वेत्ता - वेत्त्री
क्त्वा = वित्त्वा
ल्यप् = प्रविद्य
क्तवतुँ = वित्तवान् / विन्नवान् - वित्तवती / विन्नवती
क्त = वित्तः / विन्नः - वित्ता / विन्ना
शानच् = विन्दानः - विन्दाना
विद् (वि꣡दँ॒ चेतनाख्याननिवासेषु - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वेदनम्
अनीयर् = वेदनीयः - वेदनीया
ण्वुल् = वेदकः - वेदिका
तुमुँन् = वेदयितुम्
तव्य = वेदयितव्यः - वेदयितव्या
तृच् = वेदयिता - वेदयित्री
क्त्वा = वेदयित्वा
ल्यप् = प्रवेद्य
क्तवतुँ = वेदितवान् - वेदितवती
क्त = वेदितः - वेदिता
शानच् = वेदयमानः - वेदयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit विद्
विद
ज्ञाने
अदादिः
सकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
वेत्ति
विद्
विद
सत्तायाम्
दिवादिः
अकर्मकः
अनिट्
आत्मनेपदी
विद्यते
विद्
विद
विचारणे
रुधादिः
सकर्मकः
अनिट्
आत्मनेपदी
विन्ते
विद्
विद
चेतन-आख्यान-निवासेषु
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
आत्मनेपदी
वेदयते
आकुस्मीयः
विद्
विद्लृ
लाभे
तुदादिः
सकर्मकः
अनिट्
उभयपदी
विन्दति-ते
मुचादिः
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit वृत्, अस्, विद्, स्था
कस्याम् अपि अवस्थायां स्थित्यात्मकः व्यापारः।
"अत्र बहुधा एतादृशी एव वायुस्थितिः वर्तते।"
लभ्, आप्, प्राप्, अवाप्, उपलभ्, अधिगम्, विद्
प्रापणानुकूलः व्यापारः।
"इदं कार्यं कृत्वा अहम् अत्यन्तम् आनन्दं लभे।"
ज्ञा, विद्, अवे, परिज्ञा
वस्तुनः पुरुषस्य वा पूर्वं बुद्धिविषयभूतानुकूलः व्यापारः।
"अहं वर्षाणां दशभ्यः प्रभृति तं जानामि।"
ज्ञा, विद्, बुध्
ज्ञानस्य क्रिया
"जानन्नपि हि मेधावी जडवल्लोक आचरेत् [मनु 2.110]"
वृत्, विद्, स्था, उपस्था
मार्गे अवस्थानानुकूलः व्यापारः।
"राजनान्दग्रामात् दुर्गे गच्छति शिवनाथनदी वर्तते।"
ज्ञा, अवे, विद्, अवगम्, बुध्, परिज्ञा, प्रबुध्
कस्यचन स्वभावगुणानां बोधानुकूलः व्यापारः।
"अहं तम् न अजानाम्।"
लभ्, आप्, प्राप्, उपलभ्, अधिगम्, विद्, आसादय, समासादय
स्थानविशेषे विद्यमानानुकूलः व्यापारः।
"एषा वनस्पतिः हिमालये एव लभते।"
अस्, भू, विद्, वृत्
पदार्थस्य स्वरूपेण अवस्थानानुकूलः व्यापारः।
"रमा कोष्ठे अस्ति।"
अवगम्, बुध्, अवबुध्, विद्, ज्ञा, ग्रह्, परिग्रह्, उपलभ्, ऊह्, विभावय, अवधारय
कञ्चन विषयं बुद्धौ धारणानुकूलः व्यापारः।
"अवबोधनान्तरमपि सः इदं कूटं न अवागमत्।"
ज्ञा, विद्, बुध्, अवगम्, अव इ, अभि ज्ञा, अनुविद्, अभिसंविद्, अवबुध्, आविद्, प्रज्ञा
बोधनानुकूलः व्यापारः।
"न हि सर्वः सर्वं जानाति।"
जीव्, प्राण्, वृत्, विद्
प्राणधारणव्यापारः।
"सः अतिकृच्छ्रायाम् अवस्थायां जीवति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanmkhas pa
१) कुशल २) कृताविन् ३) कृतिन् ४) कोविद ५) कौशल ६) कौशल्य ७) कौशिक ८) चतुर ९) दक्ष १०) निपुण ११) निष्ठित १२) पटु १३) पण्डित १४) पण्डितत्व १५) पाण्डित्य १६) पेशल १७) प्रतीत १८) प्रवीण १९) प्राज्ञ २०) बुद्ध २१) बुद्धिमत् २२) बुध २३) मनीषिन् २४) मेधाविन् २५) विचक्षण २६) विज्ञ २७) विद् २८) विदु २९) विद्वस् ३०) व्यक्त ३१) सत् ३२) सुकर्मार ३३) सूरि
mkhyen
१) कल्प २) जानन्त ३) जानाति ४) ° ज्ञ ५) ° ज्ञता ६) ° ज्ञत्व ७) ज्ञातुम् ८) ज्ञान ९) दृष्ट १०) विजानति ११) विद् १२) वित्ति १३) संविद्
Tamil
Tamilவித்3 : சொல்ல, அனுபவிக்க, கற்பிக்க, விவரிக்க, காண்பிக்க, வெளிப்படுத்த, நன்கு தெரியும்படிச் செய்ய.
Capeller
German1. विद्, वेत्ति (auch Perf. वे॑द mit Praes.-
Bed. wissen, erkennen, begreifen,
wahrnehmen, erfahren, empfinden,
denken an (Acc. 0. Gen. ), verstehen
für, nennen (2 Acc.). p. p. विदित॑ erkannt
(auch वित्त), bekannt als (Nom. )
impers., auch adv. mit Wissen von
(Gen. ). Caus. वेद॑यते (°ति) mitteilen,
melden, anzeigen
jemd. etw. erklären,
lehren (2 Acc.), erkennen als, halten
für (2 Acc.). Desid. विविदिषति wissen
wollen, sich erkundigen nach (Acc.).
आ genau kennen, wissen. Caus. an-
kündigen, melden, anzeigen (j.)
p. p.
आवेदित angemeldet, angezeigt. नि
(bes. Caus.) kundthun, mitteilen, anzeigen,
berichten (mit Dat., Gen. 0. Loc.
der Pers. u. Acc. der S. darbringen,
überantworten
nennen (2 Acc.). प्र
kennen, wissen, प्रति merken, erkennen
Caus. verkünden, melden, jemd. etw.
(2 Acc.) mitteilen. सम् (zusammen)
wissen, kennen, p. p. संविदित erkannt,
bekannt
adv im Einverständnis
mit (Gen. ).
3. विद्, विन्द॑ति, °ते (विते॑) finden, treffen,
erreichen, erfassen, heimsuchen
be-
wirken, erweben, jemd. (Dat.) etw.
verschaffen, verleihen
gewinnen, be-
sitzen, außuchen, sich zuwenden, heiraten
(von Mann u. Weib). Pass. विद्य॑ते
(°ति) gefunden werden, vorhanden
sein. विद्यमान vorhanden, befindlich
विदान u. विदान॑ gefunden, erfunden
als (Nom. ), bestehend, wirklich, ge-
wöhnlich. p.. वित्त॑ erhalten, erworben
विन्न gefunden
आ verheriratet (Wei).
अधि zurücksetzen (eig. überheiraten,
vom Manne u. der neuen Frau ges.)
p. p. अधिविन्ना eine (durch eine neue
Heirat) zurückgesetzte Frau. अनु auf-
finden, habhaft werden (Acc.)
p. p. अ॑नुवित्त
aufgefunden, vorhanden. आ antreffen,
geraten in, erlangen. निस् herausfinden.
Pass. überdrüssig werden
p. p.
निर्विण्ण einer Sache überdrüssig, satt
(Abl., Instr., Gen. Loc. o. —°)
verdrießlich.
परि früher (d. i. vor dem
ältern Bruder) heiraten. सम् finden,
habhaft werden
संविदान॑ vereint, ein-
trächtig. Pass. sich finden, da sein.
Grassman
German1. √vid, finden [Cu. 〔282〕]. Es ist diese Wurzel mit 2. vid (erkennen) ursprünglich eins. Die Grundbedeutung ist „finden“, aus welcher sich die des Erkennens als des geistigen Findens entwickelte. Der Begriff des Erblickens, Sehens, den die verwandten Sprachen entwickeln, schliesst sich zunächst an 1. vid an, da das Finden des Vermissten in einem Erblicken des bisher nicht gesehenen besteht. Beide Wurzeln sind formell geschieden, obwol einzelne Formen, wie das Part. vidāna und das Verbale víd, beiden angehören und andere Formen wie vitse, avedi Zweifel übrig lassen. Im RV. zeigt unsere Wurzel (1. vid) folgende Begriffsentwickelung. Das Finden selbst erscheint mehr als absichtliches (nachdem man gesucht), oder als zufälliges
daran knūpft sich einerseits der Begriff „erreichen, erlangen“, andererseits der Begriff „treffen, betreffen“, oder, wenn das Object erst durch die Thätigkeit, oder während derselben entsteht, einestheils „erfinden, zu Stande bringen“, andererseits „erfahren, erleben“
ferner mit hinzutretendem (oder hinzuzudenkendem) Dativ „etwas für jemand finden oder erlangen d. h. es ihm verschaffen, schenken“, und „jemand für etwas finden d. h. ihn als dazu geeignet herausfinden oder auswählen“. Also 1〉 finden [A.] im eigentlichen Sinne
insbesondere 2〉 suchend (ichán) finden [A.]
3〉 Verborgenes [A.] auffinden
4〉 finden, erreichen Ort, Ende [A.]
5〉 Weg [A.] finden
6〉 einen so oder so handelnden oder gesinnten [A.] finden
7〉 finden, aus Licht bringen [A.]
8〉 erreichen, erlangen [A.]
daher 9〉 bildlich: einen Kranken [A.] erwerben, gewinnen d. h. bewirken, dass er am Leben bleibe oder gesund werde
10〉 jemand [A.] treffen, betreffen, ihm zustossen (Gefahr, Furcht, Durst)
11〉 feindlich treffen [A.] (mit Geschoss oder Verwundung)
12〉 erfinden [A.], ersinnen
13〉 zu Stande bringen, bewerkstelligen
14〉 erfahren, theilhaftig werden [A.]
15〉 etwas [A.] für jemand [D.] [L. {665, 27}] finden d. h. es ihm verschaffen, spenden
16〉 etwas [A., G.] verschaffen, spenden
17〉 spenden ohne Object
18〉 jemandem [D.] etwas [A.] heil [A.] schaffen, d. h. bewirken, dass es heil sei
19〉 jemand [A.] herausfinden, auswählen zu [D.]
geeignet finden zu [D.]
20〉 me., sich vermählen ohne Obj.
21〉 me., Gut erwerben ohne Obj.
Part. II. vittá das erworbene Gut
22〉 me., pass. gefunden werden, sich finden, vorhanden sein, sich zeigen
23〉 me., erfunden werden als, sich einfinden oder zeigen als [N.]
24〉 me., eine Eigenschaft [A., G.] besitzen
25〉 me., einen Raum [A., G.] inne haben, einnehmen
26〉 me., zu einer Schaar [G.] gehören
27〉 yáthā vidé, wie es sich (bei jemand) findet, wie er gewohnt ist oder 28〉 wie es sein muss, wie sich gebührt. Intens. in der Bedeutung 22. [Page1271]
Mit ánu 1〉 Verborgenes [A.] auffinden
2〉 erlangen [A.]
3〉 me. erfunden werden als, sich zeigen als [N.].
ā́ 1〉 erlangen, erreichen [A.], so auch Intens.
2〉 in Mangel (śū́nam) gerathen (s. śūna)
3〉 passivisch: jemandem [D.] zu Theil werden.
nís 1〉 herausfinden [A.]
2〉 sich einer Sache od. Person [G.] entschlagen.
prá 1〉 finden [A.]
2〉 den Weg finden zu [D.]
3〉 Int. erlangen [A.].
ví Intens. erreichen, erlangen [A.].
sám 1〉 me. ganz für sich gewinnen, ganz erlangen [A.]
2〉 me. vereint sein
3〉 me. vereint sein mit [I.]. — Intens. in Bed. 3.
Stamm I. vindá:
-ā́mi 4〉 rā́dhasas ántam {666, 11}. — 19〉 anyám rā́dhase {644, 12}.
-āmi 13〉 kitavásya bhógam {860, 3}.
-asi 6〉 śátrum {167, 1}. — prá 2〉 sómapītaye {912, 2}.
-áti 10〉 mā́m bhayám {779, 21}.
-ati 5〉 srutím {858, 7}. — 10〉 tvā bhī́s {146, 1}{972, 1} (mit Pluti).
-anti 4〉 padám {105, 1}.
-as 15〉 gātúm mánuṣe {930, 8}.
-an 2〉 vatsám {72, 2}. — 7〉 mātúr nā́ma {297, 16}.
-a 13〉 bhedásya rándhim {534, 18}. — 15〉 bráhmaṇe gātúm {529, 3}.
-áse 8〉 vásu {204, 11}.
-ase 19〉 revántam sakhiā́ya {641, 14}.
-áte 8〉 vásu {492, 16}. — sam 1〉 pátim {971, 1}.
-ate 6〉 nidātā́ram {681, 5}
marḍitā́ram {860, 3}
{943, 1}. _{943, 2}. — 8〉 vásu {495, 4}
{548, 21}
{643, 3}
{977, 4}
ánnam {943, 6}. — 21〉 {647, 17} (ṛté yudhás).
Impf. ávinda:
-as 7〉 ketúm {448, 5}. — ánu 1〉 usríyās {6, 5}.
-at 3〉 rā́jānam {23, 14}
nidhím {130, 3}
nígūḍhās {934, 11}. — 7〉 jyótis {268, 4}. — 15〉 brahmáṇe gā́s {101, 5}
manúṣe gā́s {383, 3}
jyótis mánave {869, 8}. — 16〉 gā́s apás súar {368, 4}. — anu 1〉 śámbaram {203, 11}.
-atam 15〉 ékam jyótis bahúbhyas {93, 4}.
-an 3〉 darśatám {235, 3}
dhā́ma gúhā yád {1007, 2}. — 8〉 gā́s {62, 2}.
-ethām 13〉 〰 ápacitim vádhatrais {324, 4}.
avinda:
-as 8〉 gā́s {705, 17}. — 15〉 kṣitíbhyas avánīs {502, 3}. — ánu 1〉 gūḍhé dyā́vāpṛthivī́ {705, 16}.
-at 1〉 gā́s {399, 7}. — 2〉 imám {872, 3}. — 3〉 gūḍhám sū́ryam {394, 6}
sásnim {965, 6}. — 7〉 uṣā́m, súar, agním {894, 9}. — 12〉 imā́m dhíyam {893, 1}. — 16〉 gā́s, áśvān {103, 5}. — ánu 2〉 jāyā́m {935, 5}.
-an 3〉 gúhā cátantam {872, 2}. — 5〉 pathíām ṛtásya {265, 5}. — 7〉 rā́m {937, 7}. — 13〉 yájus {1007, 3}. — ánu 1〉 īm siṃhám ná {243, 4}
ghṛtám {354, 4}
sū́ryam {394, 9}
gūḍhám jyótis {592, 4}
tā́m (vā́cam) {897, 3}
gúhā hitám {365, 6}. — nís 1〉 satás bandhúm ásati 〰 {955, 4}.
-anta sám 1〉 bhójanam {83, 4}. [Page1272]
Stamm II. vidá:
-ánti 1〉 īm {67, 4} (Aufr. falsch vindánti).
-ā́si [Co. I.] 15〉 jyótis nas {747, 1}.
-āthas 15〉 gādhám tárate {932, 9}.
-ātha 6〉 ná tám 〰 yás imā́ jajā́na {908, 7}.
-am [Co. II.] 15〉 mánave gātúm {875, 9}. — ā́ 2〉 {218, 17}.
-ás 7〉 gávaām ūrvám {384, 4}. — 15〉 nas gādhám {939, 10}.
-as 7〉 súar {771, 4}. — 15〉 gātúm nas {173, 13}. — 16〉 krátum {42, 7}
mṛḍīkám {297, 3}
vásu {823, 2}.
-át 1〉 agním {72, 4}
rugṇám ádres {265, 6}
sīm (gā́s) {678, 6}
naṣṭám {688, 6}. — 3〉 (várāṃsi) {317, 8} (góhe)
gúhā yád {887, 13}. — 7〉 yám (agním) {361, 6}
amṛ́tāni nā́ma {949, 4}
gā́s {210, 3}
{894, 11}
kā́viā {847, 5}. — 8〉 paúṃsiam {902, 2}
pratimā́nam {964, 3}. — 10〉 tā́n ámas {702, 14}. — 11〉 vitrásya márma {61, 6}
{386, 5}. — 15〉 tánayāya dhāsím {62, 3}
gātúm tánayāya {96, 4}
súar mánave {869, 4}
kṣáyāya gātúm 〰 nas asmé {925, 8}.
-at 1〉 tám {398, 8}. — 2〉 tád (śíras) {84, 14}. — 7〉 támasi jyótis {100, 8}
citradṛ́śīkam árṇas {488, 5}. — 8〉 gā́s {399, 8}. — 10〉 jaritā́ram bhayám {189, 4}
tvā abhibhā́ {233, 1}. — 11〉 tvā ástā {233, 2}
mā́m tsárus {566, 1}
párasvantam hatám {912, 18}. — 16〉 várivas {780, 9}.
-atam 15〉 gātúm árcate {151, 2}.
-án 17〉 devā́sas {648, 1}.
-an 11〉 (dámpatī) {911, 32} (paripanthínas).
-ā́s 13〉 prámatim devéṣu {71, 7}. — 15〉 devéṣu nas dúvas {36, 14}
cérave bhágam {670, 7}
gādhám tucé {489, 9}
rayím asmábhyam {755, 4}
{775, 11}. — 16〉 rayím {731, 6}
íṣas {752, 4}. — 17〉 {399, 1}.
-ā́t 16〉 ū́rjam, íṣam {213, 4} (SV. vidét).
-ánta 16〉 jyótis {297, 14}.
Impf. ávida:
-am 9〉 tuā {987, 5}.
-at 8〉 dákṣam {485, 7}. — 16〉 rátnam {53, 1}.
-āma 8〉 devā́n {668, 3} (gelangen zu, erreichen).
-an 7〉 mádhu {920, 3}.
avida:
-am 18〉 sárvam te cákṣus sárvam ā́yus ca te‿ 〰 {987, 5} (vidam zu lesen ?).
-as 15〉 prajā́bhyas manīṣā́m {437, 10}.
-at 2〉 vavrim {831, 5}
sasám ná pakvám 〰 śucántam {905, 3}. — 8〉 puruhūtā́ (aśvínā) dūtás ná stómas {504, 1} (erreichen)
sómam {700, 1}. — 10〉 jaritā́ram tṛ́ṣṇā {605, 4}. — 14〉 víśvasya vā́cam {92, 9}. — prá dhenúm cárantīm {291, 1}.
-āma 1〉 bildlich te mánas hṛ́dayam ca {836, 13}. — 3〉 yajñásya jihvā́m gúhiām {879, 3}.
-an 1〉 padā́ níhitā {72, 6}. — 7〉 mádhu {920, 4}.
Stamm III. vid:
-ddhí 15〉 asmā́n mahás rāyé {887, 22}.
-dé [1. s. Co.] ā́ 2〉 mā́ sákhyus śū́nam 〰 {665, 36}.
-tse 24〉 mahitvám {830, 4}
tā́ni (nā́ma) {880, 4}. — 25〉 paramásya (rájasas) {615, 1}.
-dé-de 13〉 vagnúm yám 〰 {726, 6}. — 23〉 〰 yád āsu saṃdadís {811, 7}
sá sanitā́ 〰 {100, 10}
mātā́ mahás mahī́ sā́ [Page1273] {507, 3} índras vṛtrahántamas {702, 32}. — 24〉 mahitvám {556, 5}
tád cétanam {671, 9}
dákṣasas {633, 1}. — 27〉 {127, 4}
{132, 2}
{156, 3}
{633, 14}. _{633, 29}
{798, 32}
{818, 2}. — 28〉 {678, 4}
{1018, 1}.
-e ánu 3〉 índras gavéṣaṇas {132, 3}. — nís 2〉 ádha svapnásya 〰 ábhuñjatas ca revátas {120, 12}.
-ré [3. p.] 26〉 té (marútas) … 〰 mā́rutasya dhā́m(a)nas {87, 6}.
Perf. vivid, vivéd:
-éditha 15〉 jyótīṃṣi āyáve {635, 5}.
-éda [3. s.] 11〉 vṛtrásya márma {266, 4}.
-eda 1〉 pitúr ū́dhar {235, 9}
gā́s {799, 8}. — 3〉 mádhu gūḍhám {273, 6}
gúhā raghuṣyád {301, 9}
gúhiam nā́ma gónām {799, 3}. — 7〉 sū́ryam {273, 5}
uṣásam {893, 5}. — 15〉 nas gātúm {840, 2}.
-idáthus 7〉 sū́ryam súar {513, 1}.
-idus 1〉 mandrásya rūpám {780, 6}. — 7〉 áhar súar {71, 2}
urú jyótis {606, 4}.
-idat [Co.] 4〉 ántam {537, 6} (yudhā́ te).
-ide [1. s.] 6〉 marḍitáram {314, 13}.
-idé [3. s. me.] 22〉 nahí vas śátrus {39, 4}.
-ide [3. s.] 8〉 híraṇyam {206, 9}
śrávas {322, 5}. — 8〉 passivisch śrávas {957, 3}. — 20〉 sómas, gandharvás {911, 40}. — 22〉 mitádrus {523, 1}.
-itse [2. s.] 6〉 śátrum {32, 4}
{880, 2}.
-idre [3. p.] 22〉 ráṇās {468, 1}.
-idré ā 3〉 vām {288, 4} (satyavā́cas).
-idrire 8〉 gātúm {212, 5}.
Aor. avits:
-si [1. s. me.] ā́ 1〉 pitṝ́n {841, 3}
óṣadhīs {923, 7} (asmaí ariṣṭátātaye).
Aor. aved:
-di [3. s. pass.] 22〉 súmahān 〰 hótā {524, 2}
kanī́nas ṛtupā́s {925, 10}.
véd:
-di [3. s. pass.] 22〉 súar yád 〰 sudṛ́śīkam arkaís {312, 4}.
Stamm des Pass. vidyá:
-áte 22〉 yátrā matís 〰 {398, 9}.
-ate 22〉 ná marḍitā́ 〰 anyás ebhias {890, 2}.
Stamm des Intens. vevid:
-dāma prá 3〉 te sumatím {540, 6}.
Part. vindámāna [von Stamm I.]:
-as 8〉 vásūni {289, 20}.
vídāna [von Stamm III.]:
-as 15〉 turváśe yádau ahnavāyiám {665, 27}. — 22〉 ná tvā́vān asti devátā {165, 9}
yás (índras) {462, 2}. — 23〉 hótā hotṛṣádane {200, 1}
pathikṛ́t {462, 12}
vīrás girvaṇasyús {937, 1}.
-ās [m.] 15〉 passivisch: índrāya sómās {270, 2}.
-e [du. f.] 22〉 uṣā́sānáktā purudhā́ {122, 2}. — 25〉 svám lókam {839, 2}.
vidāná:
-ás sam 3〉 uṣásā {560, 4}
pitṛ́bhis {668, 13}
{840, 4}
{995, 4}
bráhmaṇā {988, 1}. [Page1274]
-ā́sas [m.] 16〉 rā́dhiasya vásvas {903, 6}.
-ā́s [m.] 17〉 (?)(sómās) 〰 asya śákmabhis {719, 8}.
-ā́ [N. s. f.] 22〉 śubhrā́ ná tanúas 〰 {434, 5}.
-é [du. f.] sam 2〉 ā́rtnī {516, 4}. — 3〉 samānéna krátunā {288, 6}.
-ā́sas [N. p. f.] 16〉 passiv. niḥṣídhas {169, 2} (martiatrā́). — sam 3〉 apā́m náptrā {856, 14}.
-ā́s [dass.] sam 3〉 adhvaryúbhis {856, 13}.
-áās [dass.] sam 2〉 tā́s sárvās (óṣadhīs) {923, 14}.
Part. des Perf. vividvás, vividús:
-ā́n 3〉 padám ápagūḍham {301, 3}. — 16〉 kṣétram {265, 15}.
-úṣas [G.] wol 12〉 (vácas) {639, 12}.
Part. des Intens. vévidat.
-at vi índrasya sakhyám {798, 9}
rájasī {780, 3}.
vévidāna:
-as sám 3〉 vāyúnā {373, 5}.
-ās [m.] 22〉 samithé {288, 4} (náras). — ā́ 1〉 ródasī {72, 4}.
Part. II. vittá, vgl. pitṛ-vittá:
-ám [N.] 21〉 eṣām {396, 9}.
-é [L.] 21〉 〰 ramasva {860, 13}.
vitta vgl. sána-vitta:
-as ánu 1〉 pánthās {314, 1}.
Part. III. véditṛ:
-ā 16〉 vásu {712, 11}.
Verbale víd als Infin.:
-idé 8〉 vásu {849, 2}.
-íde ā 1〉 śáṃsam {939, 3}.
Ferner enthalten mit der Bedeutung „verschaffend, schenkend, besitzend“ in aśva-, kratu-, gātu-, go-, draviṇo-, varivo-, viśva-, suar-víd, und mit der Bedeutung „erlangend, besitzend“ in gātu-, rayi-, suar-víd
vergl. Comp. védīyas, Superl. védiṣṭha.
2. √vid, erkennen [vgl. 1. vid], ursprünglich „geistig finden, d. h. erkennen, begreifen“, daher im Perfekt „erkannt, begriffen haben = kennen, wissen“. — A〉 in den Stammformen (Praes., Imperf.) 1〉 kennen lernen [A.]
2〉 erkennen, begreifen ohne Obj.
3〉 achten, merken auf [G.], bisweilen ({705, 10}. _{705, 12}) ohne ausdrücklich zugefügten Gen.
3a〉 achtsam sein
4〉 jemandem [D.] etwas [G.] anerkennen, zugestehen, bezeugen
5〉 jemand [G.] erkennen, kennen lernen als [G.]
6〉 erfahren, theilhaft werden [G., A., I.]. — B〉 im Perfekt ausser den in perfektischem Sinne hervortretenden Bedeutungen 3—6
7〉 kennen [A., G.]
8〉 wissen [A., G.]
9〉 wissen zu [Inf.]
10〉 wissen mit einem davon abhängigen Fragesatze ({288, 5}) oder Relativsatze, dessen Verb aber (wennʼs nicht ausgelassen ist) im Ind. steht, wobei auch 11〉 der Satz noch durch ein neutrales Demonstrativ im Gen. hervorgehoben werden kann, z. B. {975, 2} yátrā samudrás … ví aúnat … tásya veda „wo das Meer hervorquoll, das weiss er“, oder 12〉 das Subjekt des Nebensatzes als Objekt [A., G.] in den Hauptsatz gezogen werden kann
13〉 jemand [A.] kennen als [A.]
14〉 sich [Page1275] verstehen auf ein Werk [A.] [G. {879, 1}]
15〉 sich verstehen auf einer Sache [A.], d. h. mit ihrer Behandlung vertraut sein
16〉 mit einer Oertlichkeit [G. A.] vertraut sein, sich darin aufhalten
17〉 mit einer Sache [G. A.] vertraut sein = sie besitzen, oder 18〉 sie gerne darreichen
19〉 wissend, kundig sein ohne Obj. Das med. kommt nur einmal ({572, 2}) und zwar mit entschieden reflexiver Begriffswendung vor
an allen übrigen Stellen gehört es zu 1. vid (obwol der Begriffsübergang oft fast unmerklich ist).
Mit ánu 1〉 erforschen, erkennen [A.]
2〉 kennen, ganz kennen [A.]
3〉 pass. bekannt sein als [N.].
antár genau kennen [A.].
-ā́ 1〉 sich gut verstehen auf [A.]
2〉 kundig sein
3〉 Caus. einladen [A.] zu [D.], auch 4〉 ohne Dat.
ní anweisen, in ni-víd.
nís von einer Sache [G.] nichts wissen wollen, sich ihr entziehen.
pári vollständig (allseitig) kennen [A.].
prá 1〉 kennen [A.]
namentlich 2〉 den Weg [A.] kennen
3〉 Bescheid wissen, kundig sein.
ánu prá den Weg [A.] kennen.
úpa prá dass.
práti Caus. jemandem [D.] etwas [A.] ankündigen, anbieten.
ví, ā́ ví 1〉 unterscheidend kennen [A.]
2〉 genau wissen.
sám erkennen, erfahren in saṃ-víd.
Stamm vid, stark véd:
-et (indikativisch gedacht) 15〉 māyā́s {879, 9}.
-édati [Co.] 4〉 te bhū́res dattásya {665, 42}.
-edathas 4〉 me asyá {646, 11}.
-edas 1〉 ābhū́ṣantīs {43, 9}.
-édat 2〉 ávidvān {384, 3}. — 3〉 kuvíd asya (mantrásya) {226, 2}
kuvíd aṅgá 〰 {705, 10}. _{705, 12} (erg. girā́m, dhiyás).
-idyā́m 6〉 ávasas {218, 5}.
-idiā́t 1〉 sūryā́m {911, 34}.
-idyāt 4〉 (me asya) {23, 24}.
-idiā́tam 3〉 sanīnā́m {625, 37}.
-idyā́ma 5〉 tásya te ákūparasya {393, 2}
etā́vatas te {1019, 9}. — 6〉 te sumatīnáam {4, 3}
{915, 17}
vṛjánam {165, 15}
{169, 8}
ávasā {177, 5}
{466, 9}
te rā́dhasas {644, 8}.
-idyus 4〉 me asya {23, 24}.
-iddhí (-iddhī́ {547, 4}
Prāt. 〔445〕) 3〉 nas {211, 1}
tásya {273, 1}. — 4〉 tásya nas {223, 2}
asyá nas {547, 4}.
-iddhi 3〉 tásya {668, 8}
{853, 24}
{911, 21}.
-ittā́t [2. s. Iv.] 3〉 havíṣas {414, 6}.
-ittám 4〉 me asya {105, 1}—_{105, 18} (rodasī).
-ittam 3〉 tásya {588, 2}.
Impf. avid, aved:
-edam ánu 1〉 devā́nām jánimāni {323, 1}.
Perf. (ohne Redupl.) vid, véd:
-éda [1. s.] 7〉 asya níbhṛtam {205, 10}.
-eda [dass.] 7〉 tám {853, 3}
{934, 4}. — 17〉 bhrātṛtvám {934, 10}. — Zu ergänzen in {366, 3} (ná‿ahám pátim).
-éttha (-etthā) 7〉 devā́nām nā́māni {359, 10}
ádhvanas pathás ca {457, 3}. — 15〉 parivṛ́jam {644, 24}.
-ettha 10〉 yáti té {841, 13}. [Page1276]
-éda (-édā) [3. s.] 4〉 nau asyá {836, 5}. — 6〉 bhayásya {861, 14}. — 7〉 vīnā́m padám, nāvás {25, 7}. māsás _{25, 8}. vā́tasya vartaním _{25, 9}
padám vés {164, 7}. pitáram _{164, 22}
vásudhitim {304, 2}
vidáthāni {492, 2}
eṣām janū́ṃṣi {572, 2}
nā́māni {661, 5}
{995, 2}
bhṛmám {670, 12}
bhúvanāni {908, 3}
rūpā́ṇi {995, 3}
me {366, 3}. — 8〉 tád {164, 39}
víśvasya {483, 3}. — 10〉 yátas ābabhū́va {955, 7}. — anu 2〉 pitáram {164, 18}. — pári ā́hutim {31, 5}
{442, 9}. — pra 2〉 sukṛtásya pánthām {897, 6}.
-eda [dass.] 3〉 asyá {937, 3}
suṣṭutīnáam {852, 3}. — 7〉 yajñám {245, 1}
jánimā {265, 8}
{456, 13}
{666, 12}
bhúvanāni {289, 10}
jā́nam eṣaam {407, 1}
tám {914, 8}
tanúas tisrás {933, 6}
divás pratimā́nam, sávanā {937, 5}
asyá {164, 32}
nidhīnáam {649, 6}
bhū́manas {786, 7}
prathamásya áhnas {836, 6}. — 8〉 tád {105, 9}
{170, 1}
víśvam {837, 1}
púnar yatás [G.] {937, 7}. — 9〉 ānámam {304, 3}. — 10〉 kā́ … eti {288, 5}
kútas ā́jātā {955, 6}. — 11〉 {975, 2} (s. o.)
yátas prajajñé índras asya 〰 {899, 10}. — 12〉 eṣaam yátrā mádanti {415, 14}
píbantam kád váyas dadhe {653, 7}. — 14〉 ávasām asya {319, 3}. — 18〉 vásūnaam, ávasas {770, 2}. — ánu 2〉 ā́śās 〰 sárvās {843, 5}. — ā́ 1〉 chándasām yógam {940, 9}. — ví 1〉 naú {914, 17}. — 2〉 {185, 1}
{838, 5} (kás 〰).
-idáthus 15〉 tā́ni {182, 4}.
-idmá (-idmā́) 6〉 mit perfektischer Bedeutung párīṇasas {641, 7} (purā́)
te ávasas {684, 16} (purā́)
sakhitvám {641, 8} (purā́ in V. _{641, 7})
te prámatim {849, 7} (jāmivát). — 7〉 śúṣmam marútām {640, 3}
asya sumatím {622, 21}
{1020, 5}
asya bhójanam {849, 6}
útsam u. s. w. {871, 2}
{910, 5}
mahimánas maghavattvásya {468, 3}. — 8〉 yád {439, 8}
{965, 5}. — 10〉 te yáthā mánas {170, 3}
yás tvā́dattas {701, 18}. — 13〉 tvā vṛ́ṣantamam {10, 10}
tvā purūvásum {81, 8}
tvā vásupatim {270, 9}
tvā dhanamjayám {276, 6}
{665, 13}
tuā mahā́ntam {462, 6}
tvā sāsahím {670, 3}
tvā tuvikūrmím {690, 2}. — prá 1〉 yā́n {841, 13}.
-idma 7〉 rájasī {615, 1}
yaśástaram {622, 22}. — 8〉 11〉 tásya {866, 11} (yád kṣéti). — 11〉 tásya ‥ yátas ‥ dā́ti {402, 5}
yásmin ‥ saṃcáranti ‥ asya {838, 8}.
-idá (-idā́) [2. p.] 7〉 svédasya, kā́masya {86, 8}. — 10〉 yé vas évās {395, 13}. — 14〉 aghā́nām apā́kṛtim {667, 2}. — 19〉 yáthā 〰 {409, 2}.
-idús 3〉 arkám {940, 1}. — 4〉 te tásya {11, 6}. _{11, 7}. — 7〉 vīrásya paúṃsiā {166, 7}
janítram {550, 2}
te vīríasya {131, 4}. — 8〉 tád {164, 23}. _{164, 39}
asya {289, 18}. — 14〉 adhvarám {672, 6} (arkā́s). — 15〉 paripā́nam {398, 11}
sómam {911, 3}. — 16〉 mahás rájasas {19, 3}
devásya sádas {782, 2} (ā́pas). — 19〉 yáthā {413, 7}
{676, 2}.
-idus 3〉 sā́m(a)nas {214, 16}. — 7〉 me janúṣam {139, 9}
te ómātrām {876, 5}
dué te cakré {911, 16}. — 8〉 víśvam {263, 15}. — ánu 2〉 sómasya venā́m {34, 2}
tā́n {549, 7}. — 19〉 {934, 10}.
-re [3. p.] 7〉 nákis hí eṣām janū́ṃṣi veda, té aṅgá 〰 mithás janítram {572, 2}. [Page1277]
Stamm des Caus. vedaya:
-āmasi ā́ 3〉 tā́n vas pītáye {332, 2}. — 4〉 tā́n vas {332, 7}
śraddhā́m {977, 1}.
Part. Perf. vidvás, vidús (vgl. á-vidvas):
-vā́n 3〉 nas suvitásya {517, 24}. — 7〉 devā́nām jánma mártān ca {70, 6}
vratā́ {196, 4}
bhúvanāni {338, 3}
antárikṣam {355, 11}
vīríā {383, 13}
pathás {400, 1}
prayā́ṇam ásurasya {403, 2}
paramám asya {827, 3}
ṛtū́n {828, 1}
tā́m {853, 11}
pathás devayā́nān {924, 11}
saubhagatvásya {94, 16}
bhadrásya {220, 1}
devā́nām jánmanas {793, 2}. — 8〉 víśvasya {986, 2}. — 14〉 vayúnāni {152, 6}
{189, 1}
{239, 6}
{456, 10}
{516, 14}
{616, 5}
{948, 2}
ṛtásya dī́dhitim {265, 1}
dūtíāni {303, 8}
ápāṃsi náriāṇi {537, 4}
náriāṇi {312, 6}
várpāṃsi {485, 14}
praśā́sanam {681, 1}
yajñásya {879, 1}. — 15〉 pítriāṇi ā́yudhāni {834, 8}. — 17〉 kā́viāni {235, 17}. _{235, 18}
vīríāṇi {259, 2}
púru {701, 9}. — 19〉 von Göttern: {24, 13}
{103, 3}
{145, 5}
{190, 7}
{196, 8}
{197, 7}. _{197, 8}
{248, 2}
{251, 3}
{263, 16}
{269, 4}. _{269, 8}
{278, 2}
{281, 2}
{286, 7}
{297, 4}
{298, 11}
{304, 4}
{326, 17}
{356, 8}
{357, 9}
{358, 5}
{462, 11}
{488, 8}
{523, 1}
{544, 1}
{672, 3}
{782, 10}
{785, 8}
{789, 4}
{808, 2}
{828, 3}. _{828, 4}
{831, 5}
{843, 3}
{854, 5}
{858, 6}
{878, 4}
{893, 3}
{896, 10}
{928, 7}
{936, 9}
{965, 1}
von Menschen: {120, 5}
{164, 6}
{289, 14}
{384, 3}
{603, 4} (vípras)
{538, 5} (wissentlich)
{974, 3} (vípras). — antar ádhvanas devayā́nān {72, 7}. — ā 2〉 {315, 10}. — pra 3〉 mártas {147, 5}
(vásiṣṭhas) {549, 12}
prá 3〉 {120, 5}(?). — ánu pra pánthām {828, 7}. — upá prá devā́nām pā́thas {896, 9}. — ví 1〉 ubháyān {189, 7}. — ā́ ví 1〉 jánmāni {526, 2}.
-uā́n 3〉 ketásya {962, 6}. — 7〉 apagohám kanī́nām {206, 7}. — 19〉 bṛ́haspátis {190, 7}.
-vā́ṃsam 19〉 {164, 4}.
-úṣā 19〉 {156, 1}
{398, 10}
{495, 1}.
-úṣe 19〉 von Göttern: {221, 2}
{299, 16}
{483, 1}
von Menschen: {117, 10}
{315, 10}.
-vā́ṃsā 19〉 von Göttern: {116, 11}
{120, 3}
{440, 4}.
-vā́ṃsau 19〉 (aśvínau) {120, 2}.
-vā́ṃsas 7〉 bhójanā {332, 8}
padā́ {879, 10}. — 19〉 {215, 6}.
-úṣas [A. p.] 19〉 (devā́s) {248, 2}.
-úṣām 19〉 (devā́nām) {828, 4}.
-úṣī [N. s. f.] 19〉 (urváśī) {921, 11}.
-úṣī [N. du. f.] 19〉 uṣā́sānáktā {395, 7}.
-úṣṭaras 19〉 (agnís) {31, 14}
{303, 8}
{532, 9}
{684, 2}.
-úṣṭaram 19〉 (agním) {456, 10}.
-úṣṭarā [du.] 19〉 daívyā hótārā {194, 7}
{896, 7}.
-úṣṭarebhias [D.] 19〉 marúdbhias {661, 1}.
Part. Caus. vedáyat:
-an prati yajñám devébhyas {162, 4}.
Verbale víd
für sich im folgenden
ferner enthalten in Zusammensetzung a〉 mit Präpositionen ni-, pra-, saṃ-víd
b〉 mit Nomen „verstehend“ śrutavíd
„kundig“ ahar-, kṣetra-, kratu-, nabho-, prakala-, nītha-, viśva-, saci-, hotrā-víd
„sich darauf verstehend“ vayunā-, vaco-, hotrā-víd.
víd, f., das Wissen [von 2. vid], Instr. mit Wissen, wissentlich.
-idā́ {31, 18} śáktī vā yád te cakrimā́ 〰 vā.
1. vid,
Stamm vindá:
*-at 1〉 amṛ́tam {485, 23}
Stamm vidá:
-as 15〉 nas śrávas {732, 3}
-ás 15〉 in {939, 10} ist á‿u zu lesen
-át 1〉 ūrvám {72, 8}
15〉 gātúm bráhmaṇe {808, 10}
Part. vídāna:
-as 23〉 ahám ugrás {165, 10}
vidāná:
-ás 7〉 {747, 4}?
-ā́sas 16〉 jánmanas {330, 2}
-ā́s [m.] 13〉 asya yójanam {719, 1}.
2. vid,
Stamm vid:
-idyā́ma 6〉 bhújas {848, 13}
Perf. vid:
-éda [3. s.] 7〉 jánimāni {238, 10}
-eda 6〉 {139, 7}(?)
7〉 apīcíam {659, 6}
19〉 {145, 1}
-idmá 13〉 {666, 2}
{873, 1}
-idús 4〉 {338, 7}
9〉 yótave {638, 5}
-idus 7〉 padā́ni {164, 45}
Part. vidvás:
-vā́n 14〉 ā́rtvijyā {94, 6}
19〉 {90, 1}
-úṣṭaras 19〉 {105, 13}. _{105, 14}
{207, 4}
{457, 9}.
Burnouf
Frenchविद् विद्। वेद्मि 2 et qqf. विन्दे 7
impf. 2p.
अवेस् ou अवेत्, 3p. pl. अविदुस्
imp. 2p. विद्धि et
वेद, 3p. वेत्तु
p. विवेद [वेद avec le sens du
présent,
οἶδα
] f1. वेदितास्मि
f2. वेदिष्यामि et
वेत्स्यामि
a1. अवेदिषम्
gér. विदित्वा
pp.
विदित। Savoir
यद् वित्थ तद् ब्रूत dites ce que vous savez
एतद् इच्छामि वेदितुम् je désire savoir cela
पितरं
विद्धि दशरथम् sache que le père est Daśaratha.
Se rendre
compte, apprendre: काले तद् वेत्स्यति il l'apprendra avec le
temps.
Juger, reconnaître, distinguer: दिशस् les points de
l'horizon, मनुष्यं देवेषु un homme au milieu des dieux.
Penser, croire: य एनं वेत्ति हन्तारम् celui qui le croit
meurtrier.
Avoir conscience de, ressentir, दुःखम् de la
douleur.
Lat. video
gr.
εἴδω, οἶδα
goth. vait
lith. veizdmi
etc.
*विद् विद्। विन्दामि, विन्दे 6
etc. a2. अविदम्
ppf. विविदिवस् et विविद्वस्
pp. विदित, वित्त, विण्ण।
Trouver, rencontrer, सुखं दुःखं वा le plaisir ou la douleur
obtenir, कर्मणाम् फलम् la récompense de ses actions.
Au
moy. obtenir en mariage, prendre pour mari, pour femme, ac. -- Au ps.
विद्ये
p. विविदे
f1. वेत्स्ये
a1. अवित्सि। Se
trouver, exister: न ज्ञानेन सदृशम् पवित्रम् इह विद्यते
il n'y a pas ici-bas d'eau lustrale pareille à la science.
Germ.
finden.
Stchoupak
French१ विद्-
वेत्ति (विदन्ति) विदति -ते (विन्दति -ते)
(वेदते)
वेद विदुः (en valeur de prés.) {%viveda
avedīt
%}
{%vediṣyati -te vetṣyati -te
vidyate vedayate %} (-ति) (वेद्यते)
{%vividiṣati vivitsati
%} वेदीत- वेदितुम् वेत्तुम् विदित्वा -- savoir,
connaître, comprendre, apprendre, percevoir, prendre connaissance, avoir idée
de (acc. gén. )
reconnaître
savoir que telle chose est telle, considérer
comme, prendre pour, déclarer tel (2 acc.)
se renseigner sur (acc.)
éprouver
caus. faire connaître ou savoir, informer, communiquer, apprendre
qqch. à qq'un (2 acc.), montrer, expliquer
considérer comme, déclarer tel
(2 acc.)
éprouver, ressentir
dés. vouloir connaître ou apprendre.
२ विद्-
(à l'origine identique avec 1) विन्दति -ते (3{^e^} pers.
qqf. विन्दते)
{%viveda vividuḥ
avidat avedīt
vestyati -te
%}
विद्यते (-ति) {%vedayati vivitsati
vitta- vinna- vettum °vidya %} --
trouver, découvrir, acquérir, procurer (à qq'un, dat.), chercher à se
procurer
éprouver
prendre pour (2 acc.)
ord. moy. prendre (femme), épouser
(dit aussi qqf. de la femme)
obtenir, not. un fils (avec ou sans सुतम्)
pass. se trouver, exister (विद्यते il य् a
avec inf. , il y a à)
caus.
faire trouver.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.