| YouTube Channel

विदेहः (videhaH)

 
Apte Hindi
Hindi
विदेहः
पुं*
- -
विदेह का ज़िला
विदेहः
पुं*
- -
"मगध के पूर्वोंतर में विद्यमान एक देश। इसकी राजधानी मिथिला थी जो अब मधुबनी के उतर में नैपाल में जनकपुर नाम से विख्यात है। प्राचीनकाल में विदेह के अन्तर्गत, नैपाल के एक भाग के अतिरिक्त वह सब स्थान जो अब सीतामढ़ी सीताकुंड अथवा तिरहुत के पुराने जिले का उतरी भाग और चम्पारन का उतर पश्चिमी भाग कहलाता है, इसमें सम्मिलित थे।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विदेहः,
पुं,
जनकान्वयभूमिपः (यथा, देवी-भागवते १६ ५२ ।“द्रष्ट्रुमिच्छाम्यहं भूपं विदेहं नृपसत्तमम् ।कथं तिष्ठदि संसारे पद्मपत्रमिवाम्भसि
”विगतो देहो यस्या ।) कायशून्ये, त्रि इतिमेदिनी ले, १४
(यथा, महाभारते ।३ १०७ २६
“छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नत्वगस्थिसन्धयः ।प्राणिनः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः
”)निमिराजस्य विदेहत्वकारणम् यथा, --“असमाप्ते ततो यज्ञे वशिष्ठश्चागमद्दिवः ।तं दृष्ट्वा कुपितः प्राह प्रत्याख्यातोऽस्मिपार्थिव ।यस्मात्तस्मात् शपेयं त्वां विदेहस्त्वं भविष्यसि
”इति वह्रिपुराणे सूर्य्यवंशसमाप्ताध्यायः