| YouTube Channel

विदूषकः (vidUSakaH)

 
Hindi
Hindi
जोकर (पु), जोकर
Apte Hindi
Hindi
विदूषकः
पुं*
- -
"हंसोड़, भांड, परिहासक"
विदूषकः
पुं*
- -
"विशेषतः नाटक में नायक का दिल्लगीबाज साथी और अन्तरंग मित्र जो अपनी अनोखी वेशभूषा, बातचीत, हावभाव, मुखमुद्रा आदि से तथा अपने आपको परिहास का पात्र बना कर उल्लास में वृद्धि कसता है"
विदूषकः
पुं*
- -
"स्वेच्छाचारी, लंपट"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
विदूषकः, वैहासिकः, प्रहासी, चाटुवटुः, वासन्तिकः, केलिकिलः
noun
नाटकादीषु वर्तमानं नायकस्य मित्रं यः जनान् हासयति।
"विदूषकस्य प्रवेशेन रङ्गमञ्चस्य शोभां वर्धते।"
Synonyms:
विदूषकः, वैहासिकः, परिहासयिता, प्रहासी, भण्डः
noun
यः अभिनयेन अङ्गादिवैकृत्येन वा जनेषु हास्यम् उत्पादयति।
"अस्य क्रीडाचक्रस्य विदूषकः अतीव हास्यकारी।"
Tamil
Tamil
விதூ3ஷக: : பரிகாசம் செய்பவன், சிரிக்கச்செய்பவன், கதாநாயகனின் முக்கிய தோழன், கோமாளி, விதூஷகன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विदूषकः, त्रि, (विदूषयति आत्मानमिति वि +दूष + णिच् + ण्वुल् ।) कामुकः तत्पर्य्यायः ।षिड्गः व्यलीकः षट्प्रज्ञः काभकेलिः५ पीठकेलिः पीठमर्द्दः भविलः छिदुरः९ विटः १० इति त्रिकाण्डशेषः
चाटुवटुः११ वासन्तिकः १२ केलिकिलः १३ वैहासिकः१४ प्रहासी १५ प्रीतिदः १६ इति हेम-चन्द्रः
परनिन्दाकरः इति मेदिनी के, २१४
तत्पर्य्यायः खलः रञ्जकः अभीकः क्रूरः५ सूचकः कण्टकः नागः मलिनास्यः९ परद्वेषी १० इति शब्दमाला
चतुर्धा-नायकान्तर्गतनायकविशेषः तस्य लक्षणंयथा अङ्गादिवैकृत्यैर्हास्यकारी विदूषकः ।अस्योदाहरणं यथा, --“आनीय नीरजमुखीं शयनोपकण्ठ-मुत्कण्ठतोऽस्मि कुचकञ्चुकमोचनाय ।अत्रान्तरे मुहुरकारि विदूषकेणप्रातस्तनस्तरुणकुक्कुटकण्ठनादः
”इति रसमञ्जरी
(अयन्तु शृङ्गारसहायः यथा, साहित्यदर्पणे ।३ ७७ ।“शृङ्गारस्य सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः ।भक्ता नर्म्मसु निपुणाः कुपितबघूमानभञ्जनाःशुद्धाः
”दूषणकारके, त्रि यथा, भागवते १० ।“येनह वाव कलौ मनुजापसदा देवमाया-विमोहिताः **** ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुष-लोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति
”)