विदूषक (vidUSaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विदूषक mfn.
   (-कः-षिका-कं)
	 1. Facetious,  witty,  a wag,  a jester.
	 2. Cen-
sorious,  detracting,  a detractor or abuser of other people.
	 m.
  (-कः)
1. An actor,  especially an interlocutor with the audience between
the acts or scenes,  a jester,  a buffoon. 
	 2. (In dramatic language, )
The humble and jocose companion of the principal character.
	 3.
A catamite.
	 f.
  (-की) Corrupting,  contaminating.
 E.
  वि before,  दूष्
to be or make bad,  aff.
   क्वुन् ।

Capeller Eng

English

 विदूषक a.
  defiling
 m.
  jester,  buffoon,  the
confidential friend of the hero (d. )

Yates

English

 वि-दूषक (कः-षिका-कं)
a. Facetious, 
censorious.
m.
  An actor,  a buf-
foon
 a catamite.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   विदूषक  vidUSaka m.
   joker

 
   विदूषक   vidUSaka   m.
   clown   
   विदूषक  vidUSaka  adj.
   witty   
   विदूषक  vidUSaka  adj.
   defiling  
   विदूषक  vidUSaka  adj.
   disgracing   
   विदूषक  vidUSaka  adj.
   facetious  
   विदूषक  vidUSaka  m.
   catamite   
   विदूषक  vidUSaka  m.
   joker  
   विदूषक  vidUSaka  m.
   wag   
   विदूषक  vidUSaka  m.
   jovial companion and confidential friend of the hero of a play  
   विदूषक  vidUSaka  m.
   libertine   
   विदूषक  vidUSaka  m.
   buffoon  
   विदूषक  vidUSaka  m.
   jester   
   विदूषक  vidUSaka  m.
   jockey     
            

 
   विदूषक  vidUSaka adj.
   defiling    
   दूष  dUSa adj.
   defiling     
   दूषयत्  dUSayat adj.
   defiling    
   पांसन  pAMsana adj.
   defiling     
   पांसुल  pAMsula adj.
   defiling    
   प्रदूषक  pradUSaka adj.
   defiling     
   प्रदूषण  pradUSaNa adj.
   defiling    
   मलिनीकर  malinIkara adj.
   defiling     
   विदूषण  vidUSaNa adj.
   defiling    
   सन्दूषण  sandUSaNa adj.
   defiling     
   सन्दूषणकर  sandUSaNakara adj.
   defiling    
   मेध्य  medhya adj.
   not defiling     
   पङ्क्तिदूष  paGktidUSa adj.
   defiling society   
   पङ्क्तिदूषक  paGktidUSaka adj.
   defiling society    
   पङ्क्तिदूषण  paGktidUSaNa adj.
   defiling society   
   समस्पर्श  samasparza adj.
   equally defiling     

Wilson

English

 विदूषक
mfn.
   (-कः-षिका-कं)
1 Facetious,  witty,  a wag,  a jester.
2 Censorious,  detracting,  a detractor or abuser of other people.
m.
  (-कः)
1 An actor,  especially an interlocutor with the audience between the acts or
scenes,  a jester,  a buffoon. 
2 (In dramatic language, ) The humble and jocose companion of the principal
character.
3 A catamite.
E.
  वि before दूष to be or make bad,  aff.
   क्कुन्.

Apte

English

विदूषक [vidūṣaka],  a.
  (-की f.
 )

Defiling,  polluting,  contaminating,  corrupting.

Detracting,  abusing. 

Witty,  humorous,  jocular.

कः A jester,  buffon. 

Particularly,  the humorous companion and confidential friend of the hero in a play,  who excites mirth by his quaint dress,  speeches,  gestures,  appearances &c.
 ,  and by allowing himself to be made the butt fo ridicule by almost every body
 the S. D. thus defines him: कुसुमवसन्ताद्यभिधः कर्मवपुर्वेशभाषाद्यैः । हास्यकरः कलहरतिर्विदूषकः स्यात् स्वकर्मज्ञः ॥ 79
 cf.
   also शृङ्गारस्य सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः । भक्ता नर्मसु निपुणाः कुपितवधूमानभञ्जनाः शुद्धाः ॥ ibid.
 

A libertine,  lecher.

A critic
 an opponent
 प्राशंसि संसद्गुरुणापि चार्वी चार्वाकता सर्वविदूषकेण N.*
  1.57.

Apte 1890

English

 विदूषक a. (की f.) 1 Defiling,  polluting,  contaminating,  corrupting. 
2 Detracting,  abusing. 
3 Witty,  humorous,  jocular. 
कः 1 A jester,  buffoon. 
2 Particularly,  the humorous companion and confidential friend of the hero in a play,  who excites mirth by his quaint dress,  speeches,  gestures,  appearances &c.,  and by allowing himself to be made the butt of ridicule by almost every body
 the S. D. thus defines him: 
कुसुमवसंताद्यभिधः कर्मवपुर्वेशभाषाद्यैः । हास्यकरः कलहरतिर्विदूषकः स्यात्स्वकर्मज्ञः ॥ 79. 
3 A libertine,  lecher. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-दूषक mfn.
   defiling,  disgracing,  BhP.
  

 facetious,  witty,  W.
 

 वि-दूषक m.
  a jester,  wag,  buffoon (esp.   in dram. ) the jocose companion and confidential friend of the hero of a play (he acts the same confidential part towards the king or hero,  that her female companions do towards the heroine
 his business is to excite mirth in person and attire,  and to make himself the universal butt
 a curious regulation requires him to be a Brāhman,  or higher in caste than the king himself
 cf.
   IW.
   474),  Hariv.
 
 Kāv.
 
 Sāh.
  &c.
  

 a libertine,  catamite,  L.
 

 N.
  of a Brāhman,  Kathās.
 

Monier Williams 1872

English

 वि-दूषक,  अस्,  ई,  अम्,  corrupting,  defiling,  cor-
ruptive,  contaminating,  a defiler
 censorious,  detract-
ing,  a detractor,  abuser
 jocular,  facetious,  witty
(अस्),  m. a jester,  joker,  wag,  buffoon
 (in the
drama) the jocose companion and confidential friend
of the principal character or hero of the play,  (this
character acts the same confidential part towards the
king or prince,  who is the hero of the piece,  that her
female companions do towards the heroine
 he is
also the personage whose business is to excite mirth
by being ridiculous in person and attire,  and by allow-
ing himself to become the universal butt of others
a curious regulation requires him to be a Brāhman, 
that is,  of a caste higher than that of the king him-
self
 see Śakuntalā,  Act 2)
 a libertine,  catamite.

Macdonell

English

 विदूषक vi-dūṣa-ka,  a.
  [fr. cs. of √ duṣ] 🞄detracting
 m.
  jester,  buffoon: sp. humourous 🞄companion of the hero in a play exciting 🞄mirth by buffoonery of all kinds
 N. of a 🞄Brāhman. 

Benfey

English

 विदूषक विदूषक,  i. e. वि-दुष्,  Caus., 
+ अह, 
 I. adj.
 
 1. Censorious,  detract-
ing.
 2. Facetious,  witty.
 II. m.
 
 1.
A jester,  a buffoon. 
 2. (In dramatic
language),  The jocose companion of the
principal person,  Vikr. 15,  1.
 3. A
catamite,  Daśak. in Chr. 180,  13.

Apte Hindi

Hindi

विदूषक
वि* - विदूषयति स्वं परं वा-वि + दूष् + णिच् + ण्वुल्
"दूषित करने वाला,  मलिन करने वाला,  छूत फैलाने वाला,  भ्रष्ट करने वाला"

विदूषक
वि* - -
"बदनाम करने वाला,  गाली-गलौज बकने वाला"

विदूषक
वि* - -
"रसिक,  मसखरा,  ठिठोलिया"

विदूषकः
पुं*
  - -
"हंसोड़,  भांड,  परिहासक"

विदूषकः
पुं*
  - -
"विशेषतः नाटक में नायक का दिल्लगीबाज साथी और अन्तरंग मित्र जो अपनी अनोखी वेशभूषा,  बातचीत,  हावभाव,  मुखमुद्रा आदि से तथा अपने आपको परिहास का पात्र बना कर उल्लास में वृद्धि कसता है"

विदूषकः
पुं*
  - -
"स्वेच्छाचारी,  लंपट"

L R Vaidya

English

 vidUzaka {% (I) a. (f. की) %} 1. Corrupting,  contaminating
 2. facetious,  witty.

 vidUzaka {% (II) m. %} 1. A jester,  a joker
 2. a libertine
 3. the jocose companion of the hero in a play
 (he is thus defined- कुसुमवसंताद्यभिधः कर्मवपुर्वेशभाषाद्यैः । हास्यकरः कलहरतिर्विदूषकः स्यात्स्वकर्मज्ञः S.D.iii.).

Bopp

Latin

 विदूषक m. (r. दुष् in formâ Caus. - v. gr. 524. - suff. अक)
persona dramatis jocosa. UR. 13. 2. Lass. 87. 6.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वैहासिक,  विदूषक,  हासन,  परिहासवेदिन्
adjective
 
यः जनान् स्वकर्मणा स्ववचनैः वा हासयति।
 "आवुत्तः अतीव वैहासिकः अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वासन्तिकः केलिकिलो वैहासिको विदूषकः ।
प्रहासी प्रीतिदश्चाथ षिड्गः पल्लवको विटः ॥ ३३१ ॥
-wordlist-
 
वासन्तिक (पुं),  केलिकिल (पुं),  वैहासिक (पुं),  विदूषक (पुं),  प्रहासिन् (पुं),  प्रीतिद (पुं),  षिड्ग (पुं),  पल्लवक (पुं),  विट (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विदूषकः,  त्रि,  (विदूषयति आत्मानमिति । वि +दूष + णिच् + ण्वुल् ।) कामुकः । तत्पर्य्यायः ।षिड्गः २ व्यलीकः ३ षट्प्रज्ञः ४ काभकेलिः५ पीठकेलिः ६ पीठमर्द्दः ७ भविलः ८ छिदुरः९ विटः १० । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 चाटुवटुः११ वासन्तिकः १२ केलिकिलः १३ वैहासिकः१४ प्रहासी १५ प्रीतिदः १६ । इति हेम-चन्द्रः ॥
 परनिन्दाकरः । इति मेदिनी । के,  २१४ ॥
तत्पर्य्यायः । खलः २ रञ्जकः ३ अभीकः ४ क्रूरः५ सूचकः ६ कण्टकः ७ नागः ८ मलिनास्यः९ परद्वेषी १० । इति शब्दमाला ॥
 चतुर्धा-नायकान्तर्गतनायकविशेषः । तस्य लक्षणंयथा । अङ्गादिवैकृत्यैर्हास्यकारी विदूषकः ।अस्योदाहरणं यथा,  --“आनीय नीरजमुखीं शयनोपकण्ठ-मुत्कण्ठतोऽस्मि कुचकञ्चुकमोचनाय ।अत्रान्तरे मुहुरकारि विदूषकेणप्रातस्तनस्तरुणकुक्कुटकण्ठनादः ॥
”इति रसमञ्जरी ॥
(अयन्तु शृङ्गारसहायः । यथा,  साहित्यदर्पणे ।३ । ७७ ।“शृङ्गारस्य सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः ।भक्ता नर्म्मसु निपुणाः कुपितबघूमानभञ्जनाःशुद्धाः ॥
”दूषणकारके,  त्रि । यथा,  भागवते । ५ । ६ । १० ।“येनह वाव कलौ मनुजापसदा देवमाया-विमोहिताः **** ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुष-लोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विदूषक पु०
  विदूषयति वि + द्रष--णिच्--ण्वुल् । १ शृङ्गाररस-सहायभदे २ परनिन्दके त्रि०
  मेदि० ।“शृङ्गारस्य सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः । भक्तानर्मसु निपुणाः कुपितिबधूमानभञ्जनाः शुद्धाः । कुसुम-वसन्ताद्यभिधाः कर्मवपुर्वेशभाषाद्यैः । हास्यकरः,  कल-हरतिर्विदूषकः स्यात् स्वकर्मज्ञः” सा० द० ३ व० ।

Capeller

German

 विदूषक schlecht machend,  verunglimpfend
(auch
°षण)
 m.
  lustige Person (d.).

Burnouf

French

 विदूषक विदूषक a. (दुष्
 sfx. अक) facétieux
		 moqueur,  détracteur. -- S. m.
  le personnage comique d'un drame.
L'intendant des menus plaisirs.
		 Un libertin. 

Stchoupak

French

 वि-दूषक-
 ag. qui déshonore (ifc.) 
 m.
  compagnon burlesque du héros, 
sorte de bouffon (personnage de comédie) 
 n.
  d'un Brâhmane.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.