| YouTube Channel

विडालक (viDAlaka)

 
शब्दसागरः
English
विडालक
n.
(-कं)
1. Yellow orpiment.
m.
(-कः)
1. Application of oint-
ment to the external part of the eye, especially to the eye-lids, of
which the lashes have fallen off or been ulcerated.
2. A cat.
E.
कन्
added to the last.
Yates
English
विडालक (कं) 1.
n.
Yellow orpiment
outward application of ointment
to the eyelids
a cat.
Wilson
English
विडालक
n.
(-कं)
1 Yellow orpiment.
m.
(-कः)
1 Application of ointment to the external part of the eye, especially to the
eye-lids, of which the lashes have fallen off or been ulcerated.
2 A cat.
E.
कन् added to the last.
Monier Williams 1872
English
विडालक, अस्, m. a cat
application of ointment
to the exterior of the eye (especially to the eyelids
when the lashes have fallen off or are ulcerated)
(अम्), n. yellow orpiment.
Benfey
English
विडालक 1. विडाल + क,
I.
m.
1. A
cat.
2. Application of ointment to
the external part of the eye.
II.
n.
Yellow orpiment.
Apte Hindi
Hindi
विडालकः
पुं*
- विडाल + कन्
बिलाव
विडालकः
पुं*
- विडाल + कन्
आँख के बाहरी भाग पर मल्हम लगाना
L R Vaidya
English
viqAlaka {% m. %} The same as बिडालक q.v.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ १०५७
सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम्
विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् १०५८
आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम्
वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला १०५९
करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका
नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका १०६०
-wordlist-
गन्धाश्मन् (पुं), शुल्वारि (पुं), पामारि (पुं), कुष्ठारि (पुं), गन्धिक (पुं), गन्धक (पुं), सौगन्धिक (पुं), शुकपुच्छ (पुं), हरिताल (क्ली), पिञ्जर (क्ली), विडालक (क्ली), विस्रगन्धि (क्ली), खर्जूर (क्ली), वंशपत्रक (क्ली), आल (क्ली), पीतन (क्ली), ताल (क्ली), गोदन्त (क्ली), नटमण्डन (क्ली), वङ्गारि (पुं), लोमहृत् (क्ली), मनोगुप्ता (स्त्री), मनःशिला (स्त्री), करवीरा (स्त्री), नागमाता (स्त्री), रोचनी (स्त्री), रसनेत्रिका (स्त्री), नेपाली (स्त्री), कुनटी (स्त्री), गोला (स्त्री), मनोह्वा (स्त्री), नागजिह्विका (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वि(बि)डालकं,
क्ली,
हरितालम् इति हेमचन्द्रः
वि(बि)डालकः,
पुं,
(विडाल एव स्वार्थे कन् ।)विडालः नेत्ररोगस्य औषधविशेषः यथा ।अथ विडालकविधिः ।“विडालको बहिर्लेपो नेत्रे पक्ष्मविवर्ज्जिते ।तस्य मात्रा परिज्ञेयो मुखालेपविधानवत्
”मुखालेपो यथा, --“अङ्गुलस्य चतुर्थांशो मुखालेपः कनिष्ठिकः ।मध्यमस्तु त्रिभागः स्यादुत्तमोऽर्द्धाङ्गुलो भवेत्
स्थितिकालोऽपि तस्योक्तो यावत् कल्को नशुष्यति ।तेनापि गुणहीनः स्यात्तथा दूषयति त्वचम्
”स यथा ।“यष्टिगैरिकसिन्धूत्थदार्व्वीतार्क्ष्यैः समांशकैः ।”जलपिष्टैर्बहिर्लेपः सर्व्वनेत्रामयापहः
”तार्क्ष्यं रसाञ्जनम् ।“रसाञ्जनेन वालेयः पथ्याविल्वदलैरपि ।वचाहरिद्राविश्वैर्व्वा तथा नागरगैरिकैः
”इति भावप्रकाशः