विडाल (viDAla)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishविडाल [viḍāla] विडालक [viḍālaka], विडालक See बिडाल, बिडालक.
Monier Williams 1872
Englishविडाल विडाल, अस्, m. (also written बिडाल,
in Uṇādi-s. I. 117. said to be fr. rt. विड्, ‘to cry out
’
according to others perhaps fr. विश् + आल, ‘having
habitation with man’), a cat
the eye-ball
(ई), f. a
female cat
N. of a plant (= विदारी, q. v.).
—विडाल-
पद, अस्, m. a measure of weight (the same as the
Karṣa or weight of sixteen Māṣas).
—विडाल-प-
दक, अम्, n. the measure of a Karṣa.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiविडालः
- विड् + कालन्
"बिस्ता, बिलाब"
विडालः
- विड् + कालन्
आँख का डेला
अभिधानरत्नमाला
Sanskritओतु
ओतु, विडाल, मार्जार, वृषदंश
ओतुर्विडालो मार्जारो वृषदंशश्च कथ्यते ।
verse 2.1.1.236
page 0029
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवि(बि)डालः, (विड आक्रोशे + “तमिविशि-विडीति ।” उणा० १ । ११७ । इति कालन् ।)नेत्रपिण्डः । इति मेदिनी । ले, १३३ ॥
नेत्रौषध-विशेषः । इति भावप्रकाशः ॥
स्वनामख्यात-पशुः । विल्ली इति हिन्दीभाषा । तत्पर्य्यायः ।ओतुः २ मार्ज्जारः ३ वृषदंशकः ४ आखुमुक्५ । इत्यमरः ॥
विरालः ६ विलालः ७ । इतितट्टीका ॥
दीप्ताक्षः ८ नक्तञ्चरी ९ जाहकः १०विडारकः ११ । इति शब्दरत्नावली ॥
त्रिशङ्कुः१२ जिह्वापः १३ मेनादः १४ सूचकः १५ ।इति जटाधरः ॥
भूषिकारातिः १६ शालावृकः१७ मायावी १८ दीप्तलोचनः १९ । इति राज-निर्घण्टः ॥
(यथा, मनुः । ११ । १६० ।“विडालकाकाखूच्छिष्टं जग्ध्वा श्वनकुलस्य च ।केशकीटावपन्नञ्च पिबेद्ब्रह्मसुवर्च्चलाम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritविडाल पुंस्त्री विड--कालन् । स्वनामख्याते १ पशुभेदे अमरःस्त्रियां ङीष् । २ नेत्रपिण्डे मेदि० ३ नयनौषधभेदे चभावप्र० ४ विदार्य्यां स्त्री राजनि० ङीष् । संज्ञायां कन् ।हरिताले । स्वार्थे क । विडाले पशौ स्त्री० ।संज्ञायां कन् । नेत्रौषधभेदे तद्विधिः भावप्र० उक्तो यथा“विडालको वहिर्लेपो नेत्रे पक्ष्मविवर्जिते । तस्यमात्रा परिज्ञेया मुखालेपविधानवत्” । मुखालेपस्तु“अङ्गुलस्य चतुर्थांशो मुखालेपः कनिष्ठकः । मध्यमस्तुत्रिभागः स्यादुत्तमोऽर्द्धाङ्गुलो भवेत्” । स्थितिकालोऽपितस्योक्तो यावत् कल्को न शुष्यति । तेनापि गुणहीनःस्यात्तथा दूषयति त्वचम्” । स च “यष्टीगैरिकसिन्धूत्थ-दार्वीतार्क्ष्यैः समांशकैः । जलपिष्टैर्वहिर्लेपः सर्वनेत्रामयापहः” । तार्क्ष्यं रसाञ्जनम् । “रसाञ्जनेन वा लेपःपथ्याबिल्वदलैरपि । वचाहरिद्राविश्वैर्वा तथा ना-गरगैरिकैः” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.