| YouTube Channel

विज्ञानम् (vijJAnam)

 
Apte
English
विज्ञानम् [vijñānam], 1 Knowledge, wisdom, intelligence, understanding
यज्जीव्यते क्षणमपि प्रथितं मनुष्यैर्विज्ञानशौर्यविभवार्यगुणैः समेतम् । तन्नाम जीवितमिह ...
Pt.*
 1.24
5.3
विज्ञानमयः कोशः 'the sheath of intelligence' (the first of the five sheaths of the soul).
Discrimination, discernment.
Skill, proficiency
प्रयोगविज्ञानम्
Ś.*
 1.2.
Worldly or profane knowledge, knowledge derived from worldly experience (opp. ज्ञान which is 'knowledge of Brahma or Supreme Spirit')
ज्ञानं ते$हं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः
Bg.*
 7.2
3.41
6.8
(the whole of the 7th Adhyāya of Bg. explains ज्ञान and विज्ञान).
Business, employment.
Music.
Knowledge of the fourteen lores.
The organ of knowledge
पञ्चविज्ञानचेतने (शरीरे)
Mb.
 * 12.187. 12.
Knowledge beyond the cognisance of the senses (अतीन्द्रियविषय)
विज्ञानं हि महद्भ्रष्टम्
Rām.*
 3.71.3.
Information
लब्धविज्ञानम्
Mb.
 * 12.44.5.
Comp.
 -ईश्वर
N.
 of the author of the Mitākṣarā, a commentary on Yājñavalkya's Smṛiti. -पादः
N.
 of Vyāsa. -मातृकः an epithet of Buddha. -योगः means of arriving at correct knowledge (प्रमाण)
केन विज्ञानयोगेन मतिश्चित्तं समास्थिता
Mb.
 * 14.21.11. -वादः the theory of knowledge, the doctrine taught by Buddha. -स्कन्धः one of the five स्कन्धs postulated in the Buddhistic philosophy (रूपवेदना- विज्ञानसंज्ञासंस्काराः क्षणिकविज्ञानस्कन्धे स्मृतिरनुपपन्ना ŚB. on MS.* 1.1.5.
Apte Hindi
Hindi
विज्ञानम्
नपुं*
 - वि + ज्ञा + ल्युट्
"ज्ञान, बुद्धिमत्ता, प्रज्ञा, समझ"
विज्ञानम्
नपुं*
 - -
"विवेचन, अन्तर पहचानना"
विज्ञानम्
नपुं*
 - -
"कुशलता, प्रवीणता"
विज्ञानम्
नपुं*
 - -
"सांसारिक या लौकिक ज्ञान, सांसारिक अनुभच से प्राप्त ज्ञान"
विज्ञानम्
नपुं*
 - -
"व्यवसाय, नियोजन"
विज्ञानम्
नपुं*
 - -
संगीत
विज्ञानम्
नपुं*
 - विज्ञा+ल्युट्
ज्ञान का अंग या बुद्धि
विज्ञानम्
नपुं*
 - विज्ञा+ल्युट्
इन्द्रियातीत ज्ञान
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विज्ञानम्
noun
तत् ज्ञानशाखा यस्याम् रसायनशास्त्रं प्राणीशास्त्रं गणितशास्त्रम् इत्यादीनां विद्याशाखायाः अध्ययनं क्रियते।
"मम पुत्री विज्ञानस्य ग्रन्थं पठति।"
Synonyms:
 शास्त्रम्, विज्ञानम्, विद्या, कलिन्दिका, कडन्दिका
noun
जडपदार्थानां लौकिकविषयाणाञ्च ज्ञाततत्त्वानां विवेचनस्य एका स्वतन्त्रा विद्याशाखा।
"रामः राजनीतेः शास्त्रम् अधीते।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, विज्ञानम्, अभिज्ञानम्, बोधः, दोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदनःसंवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्, वेत्तृत्वम्, विपश्यम्
noun
वस्तूनाम् अन्तःकरणे भासः।
"कन्याकुमारीनगरे आत्मचिन्तनमग्नेन विवेकानन्देन स्वामिना आत्मनः ज्ञानं प्राप्तम्।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, अभिज्ञानम्, विज्ञानम्, बोधः, बोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदः, संवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्
noun
मनसा वस्त्वादीनां प्रतीतिः।
"तस्मै संस्कृतस्य सम्यक् ज्ञानम् अस्ति।"