विज् (vij)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विज्(औ इर)औविजिर r. 3rd cl. (वेवेक्ति,  वेविक्ते)
	 1. To be distinct or separate, 
to differ.
	 2. To separate or divide,  especially by reason
 to judge, 
to distinguish,  to discriminate. (ओ,  ई, ) ओविजी r. 6th cl. (विजते,  or
usually with उद् prefixed उद्विजते) also r. 7th cl. (विनक्ति)
	 1. To fear, 
to be afraid.
	 2. To tremble with fear.
	 3. To shake or tremble.
	 4.
To be agitated or distressed. With उद्,  1. To fear.
	 2. To be dis-
gusted.
	 3. To be sorry.
	 4. To frighten. 

Capeller Eng

English

 1 विज् विज॑ते (°ति & वेजते),  pp.
   विग्न (विक्त) dart
up or back (intr.  ),  tremble,  flee from (abl. ). C.
  वेजयति dart (tr. ), 
frighten,  agitate
 strengthen,  increase. I.
  वे॑विज्यते start up at
(dat.  ),  flee from (abl. ). — उद् start up,  take a fright,  be afraid of
(abl. ,  gen.
  ,  or instr.
  )
 get tired of or disgusted with,  desist from
(abl. ). C.
  terrify,  frighten,  vex,  annoy,  harass.  समुद् start for
fear,  take fright.  प्र rush away. वि C.
  frighten.  सम् start up, 
run away,  fall asunder.  — Cf.  आविग्न,  उद्विग्न,  प्र॑विक्त,  विविग्न, 
संविग्न,  समाविग्न,  समुद्विग्न.

 2 वि॑ज् s.
  stake at game.

Yates

English

 विज् (औ,  इर,  लि) विवेक्ति 3.
a. To
be distinct or separate
 to dif-
fer
 to discriminate,  to judge.
(ओ इ श) विजत 6.
d. with उप
to fear,  tremble. Also (ओ इ ध)
विनक्ति 7.
a.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

विज् [vij],  I. 3 U.
  (वेवेक्ति,  वेविक्ते,  विक्त)

To separate,  divide.

To distinguish,  discern,  discriminate (usually with वि and allied to विच् with वि q. v. ) -II. 6 Ā.,  7 P.
  (विजते,  विनक्ति,  विग्न)

To shake,  tremble.

To be agitated,  tremble with fear.

To fear,  be afraid
 चक्रन्द विग्ना कुररीव भूयः R.*
  14.68.

To be distressed or afflicted. Caus.
   (वेजयति-ते) To terrify,  frighten. 

विज् [vij],  m.
  A bird
 a die (?).

Apte 1890

English

 विज् {vI.v} {c3c} U. (वेवेक्ति,  वेविक्ते,  विक्त) 1 To separate,  divide. 
2 To distinguish,  discern,  discriminate (usually with वि and allied to विच् with वि q. v.) {vII.v} {c6c} A.,  {c7c} P. (विजते,  विनाक्ति,  विग्न) 1 To shake,  tremble. 
2 To be agitated,  tremble with fear. 
3 To fear,  be afraid
 चक्रंद विग्ना कुररीव भूयः R. 14. 68. 
4 To be distressed or afflicted. 
Caus. (वेजयति-ते) To terrify,  frighten. 

 विज् m. A bird
 a die (?). 

Monier Williams Cologne

English

 1. विज् (cf.   √ विच्) cl.
  6. Ā. विज॑ते (mc.  also विजति and वेजते,  and accord.
  to Dhātup.
   xxix,  23 and xxv,  12 also cl.
  1. P.
  विनक्ति,  and cl.
  3. P.
  Ā. वेवेक्ति,  वेविक्ते
 pf.  विविजे,  3. pl.
  °ज्रे,  RV.
  
 aor.
  विक्थास्,  विक्त,  ib.
 अविजीत्,  अविजिष्ट Gr.
 
 fut. विजिता,  ib.
 विजिष्यति,  MBh.
  
 वेजिष्यति,  Śatr.
 
 inf.
   विजितुम् Gr.
 ), 
to move with a quick darting motion,  speed,  heave (said of waves),  ŚBr.
  
to start back,  recoil,  flee from (abl. ),  RV.
  
 AV.
   :
Caus.
  वेजयति (aor.  अवीविजत्),  to speed,  accelerate,  PañcavBr.
  
to increase (See वेजित)
to terrify (See id.) :
Desid.
  विविजिषति Gr.
 :
Intens.
  वेविज्य॑ते (p.  वे॑विजान),  to tremble at (dat. ),  start or flee from (abl. ),  RV.
  

 विज् [cf.   Germ.
   wîchen,  weichen
 Angl.Sax.  wîkan
 Eng.
  vigorous
 weak.]

 2. वि॑ज् m.
  or f.
  (prob.) a stake at play,  RV.
   (‘a bird’,  Sāy.
 )

Monier Williams 1872

English

 विज् 1. विज्,  cl. 7. P. विनक्ति,  विवेज,  वि-
जिष्यति,  अविजीत्,  cl. 6. A. (usually with
prep. उद्) विजते,  विविजे,  विजिष्यते,  अविजिष्ट,  वि-
जितुम्,  to shake,  tremble
 to be agitated
 to tremble
with fear
 to fear,  be afraid
 to be distressed or
afflicted
 cl. 3. P. A. (= rt. विच्,  with which,  as a verb
of the 3rd class in the sense ‘to separate,  discrimi-
nate, ’ it may be identified,  see rt. विच्) वेवेक्ति,  वे-
विक्ते,  &c.,  to separate,  divide
 to separate by the
reason,  distinguish,  discriminate,  judge
 to be sepa-
rate,  &c.: Pass. विज्यते,  Aor. अवेजि: Caus. वेज-
यति,  -यितुम्,  Aor. अवीविजत्,  to terrify,  frighten:
Desid. विविजिषति: Intens. वेविज्यते,  वेवेक्ति,  to
shake or tremble violently
 [cf. probably Gr. ἀΐσσω
Angl. Sax. wicelian,  wince.]

 2. विज्,  m.,  Ved.,  according to Sāy. on Ṛg-veda
1. 92,  10. विजः = पक्षिणः,  ‘birds, ’ but according
to modern scholars the meaning is rather ‘dice.’

Macdonell

English

 विज् VIJ,  Ⅵ. Ā. vijá,  (P. & Ⅰ. Ā. veja,  🞄metr.),  gush,  heave (wave
 Br.)
 recoil,  🞄flee,  from (ab.
 V.): pp. vigna (C.),  agitated,  🞄terrified
 cs. vejaya,  P. increase
 agitate,  🞄terrify
 intv. (RV.) vévijyate,  tremble at 🞄(d.)
 flee,  from (ab.): pr. pt. vévijāna.  🞄abhi,  upset (int.: 3. sg. aor. -vikta: RV.¹). 🞄ā,  pp. agitated,  afraid. ud,  shudder,  recoil 🞄(from),  be afraid,  of (in. ,  ab.,  g.)
 desist or 🞄refrain from,  (ab.,  rare)
 be disgusted with 🞄(ab.)
 grow weary of doing (pr. pt. nm. )
 🞄terrify (rare): pp. udvigna,  recoiling,  shuddering,  🞄terrified (at,  with,  in. ,  ab. g.,  —°)
 🞄agitated
 weary,  tired of (in. )
 weary of 🞄life
 cs. cause to quiver
 restore to consciousness
 🞄terrify,  frighten (ord. mg.)
 weary,  🞄afflict,  hurt. sam-ud,  be afraid of: pp. 🞄frightened. pra,  gush forth (waters
 RV.): 🞄pp. právikta,  trembling,  quaking. vi,  pp. 🞄[Page281-3] 🞄greatly terrified. sam,  agitated,  terrified
 🞄faltering (speech)
 cs. terrify (RV.).

 विज् víj,  stake at play (RV.).

Benfey

English

 1. विज् विज्,  ii. 7,  विनज्,  विञ्ज्,  Par.
 1. To tremble.
 2. To fear. Ptcple.
of the pf.  pass. विग्न,  Trembling,  Ragh.
14,  88. Caus. वेजय,  To terrify,  Ragh.
8,  39. -- With the prep. आ आ,  आविग्न, 
Terrified,  Arj. 6,  9. -- With उद् उद्,  i. 6, 
Ātm.  (in epic poetry also Par.,  MBh.
1,  5549
 and i. 1,  Ātm. ,  MBh. 3,  2322).
 1. To tremble,  to be agitated,  MBh. 3, 
2322.
 2. To suffer uneasiness,  Man.  2, 
161.
 3. To fear (with the abl. and
gen. ),  Man.  2,  162
 7,  103
 to abhor, 
Pañc. iii. d. 191
 to be reckless of (with
abl.),  Mālat. 51,  1.
 4. To terrify,  MBh.
2,  178. उद्विग्न, 
 1. Terrified,  Rām.  1, 
9,  12.
 2. Afflicted,  sorrowful,  Hit. 4, 
2,  M.M.
 Chr. 11,  14.
 3. Anxious.
 Comp.
 
अन्-,  adj.
  not afflicted,  Bhag. 2, 
56. Ptcple. of the fut.,  pass. उद्वे-
जनीय।
 1. To be feared,  Pañc. iii. d.
142
 fearful,  horrible. Caus. To terrify, 
MBh. 1,  8427. उद्वेजित, 
 1. Terrified, 
Pañc. 209,  23.
 2. Grieved,  pained, 
Pañc. 222,  7.
 3. Caused to loathe, 
Daśak. in Chr. 181,  16
 185,  5. -- With
निरुद् निस्-उद्,  निरुद्विग्न,  Fearless
(rather उद्विग्न with निस्),  Rām.  6,  16, 
81. -- With पर्युद् परि-उद्,  To suffer, 
Rām.  2,  66,  9. -- With समुद् सम्-उद्, 
समुद्विग्न,  Terrified,  anxious,  Lass.
50,  16. -- With वि वि,  विविग्न,  Agi-
tated,  stirred,  Rājat. 5,  339. -- With सम्
सम्,  संविग्न,  Very frightened,  MBh.
3,  2561. -- Cf.  probably ἀΐσσω
 A.S. wi-
celian,  vacillare,  wince,  A winch.

 † 2. विज् विज्,  ii. 3,  वेविज्,  Par. Ātm. 
To be separate,  to separate
 cf.  विच्, 
at the end.

 3. विज् विज् (m. ),  A die,  for playing
with,  Chr. 295,  10 = Rigv. i. 92,  10.

Apte Hindi

Hindi

विज्
"जुहो* उभ* , , " - -
"वियुक्त करना,  विभक्त करना"

विज्
"जुहो* उभ* , , " - -
"भेद करना,  अन्तर पहचानना,  विवेचन करना"

विज्
"तुदा* आ*,  रुधा* पर* , , " - -
"हिलना,  कांपना"

विज्
"तुदा* आ*,  रुधा* पर* , , " - -
"बिक्षुब्ध होना,  भय से कांपना"

विज्
"तुदा* आ*,  रुधा* पर* , , " - -
"डरना,  भयभीत होना"

विज्
"तुदा* आ*,  रुधा* पर* , , " - -
"दुखी होना,  कष्टग्रस्त होना"

विज्
"तुदा* आ*,  रुधा* पर*,  प्रेर* , " - -
"त्रास देना,  डराना,  "

L R Vaidya

English

 vij {% vt. 3U (pp. विक्त
 pres. वेवेक्ति,  वेविक्ते) %} To separate,  to distinguish,  to discern. (generally with वि.)

 vij {% vi. 6A,  7P (pp. विग्न
 pres. विजते,  विनक्ति) %} 1. To shake,  to tremble
to tremble with fear
to be afraid
to be distressed.With उद्-,  1. to be afraid of,  to fear,  (with an abl. or gen.),  यस्मानोद्विकते लोको लोकान्नेद्विजते च यः Bg.xii.15
to be disgusted,  (with an abl.),  e.g. उद्विनक्ति तु संसारादसारात् (मनः)
to be distressed,  to be sorry,  न प्रहृष्येत्प्रियं प्राफ्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् Bg.v.19
to afflict,  to frighten.

Bopp

Latin

 1. विज् 7. P. 6. A. विनजामि विजे (omittitur Guna in utro-
que futuro et praet. mltf.) tremere,  trepidare metu, 
timere. विग्न agitatus,  perturbatus,  perterrites. RAGH.
14. 88.: चक्रन्द विग्ना कुररी ऽव. -- Intens. RIGV. 18.
14.: इन्द्रमन्यवे वेविज्यते भिया. -- Caus. perterrere.
RAGH. 8. 39.: तुमुलेना "र्तरवेण वेजिताः । विहगाः…
चुक्रुशुः. (Cf. वीज्.)
c. आ आविग्न i. q. विग्न. A. 6. 9.
c. उत् 6. A. interdum P.
1) tremere,  trepidare metu,  ti-
mere. C. ablat. N. 13. 54.: नरेभ्यश्च नो ऽद्विजसि
 MAN.
2. 162.: सम्मानाद् ब्राह्मणो नित्यम् उद्विजेत विषाद्
इव
 BH. 12. 15.: यस्मान् नो ऽद्विजते लोको लोकान्
नो ऽद्विजतेच यः,  MAH. 1. 5549.: नित्यम् उद्यतद-
ण्डाद् धि भृशम् उद्विजते जनः
 2. 2211. 3. 14660. Etiam
cum gen. MAN. 7. 103.: नित्यम् उद्यतदण्डस्य कृत्स्नम्
उद्विजते जगत्
 MAH. 1. 2922.: तेजसस् तपसश्चै ऽव
कोपस्यच…त्वम् उद्विजसे यस्य नो ऽद्विजेयम् अहङ्
कथम्. -- उद्वेजनीय timendus,  terribilis. MAH. 1. 6731.:
सक्तो मानुषमांसेषु…उद्वेजनीयो भूतानाम्.
2) moe-
rere. BHAG. 5. 20.: न प्रहृष्येत् प्रियम् प्राप्य नो ऽद्वि-
जेत् प्राप्यचा ऽप्रियम्.
3) Trans. terrere. MAH. 2. 178.:
कच्चिन् नो ऽग्रेण दण्डेन भृशम् उद्विजसे प्रजाः. -- उ-
द्विग्न i. q. विग्न. BH. 2. 56.: दुःखेष्व् अनुद्वेग्नमनाः.
 -- Caus. terrere. MAH. 1. 8427.
c. उत् praef. परि दुःखम् पर्युद्विजे dolorem patior. R.
Schl. II. 66. 9.: दुःखं वने पर्युद्विजिष्यते.
c. उत् praef. सम् समुद्विग्न i. q. विग्न,  उद्विग्न. A. 7.
28.
c. सम् संविग्न id.

 2. विज् 3. P. A. i. q. विच्.

Lanman

English

 √vij (vijáte
 vivijé
 ávikta [834c]
 vijiṣyáti
vigná). move with a quick darting
motion,  ἀίσσειν
 (like Eng. start) move
suddenly from fear. [cf. AS. wīc-an, 
‘give way’
 Eng. weak,  ‘yielding,  soft, 
feeble.’]
+ ud,  start up
 be affrighted
 udvigna, 
terrified.

Kridanta Forms

Sanskrit

विज् (वि॒जिँ॑र् पृथग्भावे - जुहोत्यादिः - अनिट्)
ल्युट् =  वेजनम्
अनीयर् =  वेजनीयः - वेजनीया
ण्वुल् =  वेजकः - वेजिका
तुमुँन् =  वेक्तुम्
तव्य =  वेक्तव्यः - वेक्तव्या
तृच् =  वेक्ता - वेक्त्री
क्त्वा =  विक्त्वा
ल्यप् =  प्रविज्य
क्तवतुँ =  विक्तवान् - विक्तवती
क्त =  विक्तः - विक्ता
शतृँ =  वेविजत् / वेविजद् - वेविजती
शानच् =  वेविजानः - वेविजाना

विज् (ओँ꣡वि꣡जीँ॒ भयचलनयोः - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् =  वेजनम्
अनीयर् =  वेजनीयः - वेजनीया
ण्वुल् =  वेजकः - वेजिका
तुमुँन् =  विजितुम्
तव्य =  विजितव्यः - विजितव्या
तृच् =  विजिता - विजित्री
क्त्वा =  विजित्वा
ल्यप् =  प्रविज्य
क्तवतुँ =  विग्नवान् - विग्नवती
क्त =  विग्नः - विग्ना
शानच् =  विजमानः - विजमाना

विज् (ओँ꣡वि꣡जीँ꣡ भयचलनयोः - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् =  वेजनम्
अनीयर् =  वेजनीयः - वेजनीया
ण्वुल् =  वेजकः - वेजिका
तुमुँन् =  वेजितुम्
तव्य =  वेजितव्यः - वेजितव्या
तृच् =  वेजिता - वेजित्री
क्त्वा =  वेजित्वा / विजित्वा
ल्यप् =  प्रविज्य
क्तवतुँ =  विग्नवान् - विग्नवती
क्त =  विग्नः - विग्ना
शतृँ =  विञ्जन् - विञ्जती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  विज्
मूलधातुः:
   विजिर्
धात्वर्थः:
  पृथग्भावे
गणः:
  जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  वेवेक्ति

धातुः:
  विज्
मूलधातुः:
   ओविजी
धात्वर्थः:
  भय-चलनयोः
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  उद्विजते
अनुबन्धादिविशेषः:
  प्रायेण उत्-पूर्वः, ईदित्, ओदित् च

धातुः:
  विज्
मूलधातुः:
   ओविजी
धात्वर्थः:
  भय-चलनयोः
गणः:
  रुधादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  विनक्ति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ईदित्-ओदित् च

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [विज् + वि °aussondern,  H XIII,  66 [विविनज्मि K.,  Druckfehler für विविनच्मि?]

Vedic Reference

English

 Vij. See 2. Akṣa.

Capeller

German

 1. विज्,  विज॑ते (°ति u. वेजते auf- o.
zurückfahren. ,  wanken,  weichen vor
(Abl.). p. p. विग्न aufgeregt,  bestürzt.
Caus. वेजयति schnellen,  aufregen. 
आ u. समा,  p. p. आविग्न u. समाविग्न
= विग्न. उद् außchnellen,  schaudern, 
sich scheuen vor (Abl.,  Gen.  0. Instr.), 
abstehen von (Abl.) müde werden zu
(Partic.). p. p. उद्विग्न bestürzt,  erschroken
vor (Abl.,  Gen. ,  Instr. o. —°)
ermüdet,  überdrüssig (Instr.),  blasiert.
Caus. erschrecken,  quälen
 p. p. überdrüssig
an (Instr. o. —°)।* प्र,  p. p. प्र॑विक्त
erschüttert,  zitterend. सम् erschrecken, 
entfliehen
 p. p. संविग्न aufgeregt, 
bestürzt.

 2. वि॑ज् Spieleinsatz.

Grassman

German

 √vij [hierher ags. vīcan,  altn. vīka,  weichen,  so dass die in Ku. Zeitschr. 〔12, 138〕 zugelassene,  höchst auffallende Abweichung von dem Lautverschiebungsgesetze verschwindet],  1〉 erschreckt zurückweichen vor [Ab.]
 2〉 Int.,  jemandes Zorne [D.] weichen,  ausweichen
 3〉 Int.,  erschreckt weichen oder fliehen vor [Ab.].
Mit abhí umkippen
 2〉 erregt sein in abhivegá.
prá 1〉 weichen,  nachgeben,  Einsturz drohen
 2〉 zerstreut,  erschreckt sein
 3〉 in Eile vorstürzen.
sám 1〉 entfliehen vor [Ab.]
 2〉 Caus. in Schrecken setzen [A.].
(Stamm vijá):
-ánte sam 1〉 śyenā́t patatríṇas AV. 5, 21, 6.
Imp. avija:
-e [1. s. me.] 1〉 gaurás ná kṣeptós 〰 {877, 6}.
Perf. vivij:
-jre [3. p. me.] prá 3〉 etā́s (ā́pas) 〰 javéna {937, 9}.
Aor. vij:
-kthās [3. s. me.] sám 1〉 mā́ 〰 VS. 〔1, 23〕.
-kta [3. s.] abhí mā́‿ ukhā́ bhrā́janti 〰 jághris {162, 15}.
Stamm I. des Intens. vévij (siehe Part.).
Stamm II. des Intens. vevijyá:
-áte 2〉 táva manyáve {80, 14} (tváṣṭā bhiyā́).
Aor. des Caus. vīvija:
-as sám 2〉 mā́ nas soma 〰 {688, 8} (neben ví bībhiṣathās).
Part. des Int. vévijāna [von Stamm I.]:
-as 3〉 átas {322, 5} (vís)
 kṛśā́nos ástur {789, 2} (śyenás).
Part. II. vikta:
-e [L.] prá 1〉 bhū́mā rejante ádhvani 〰 {491, 5}.
-ās [A. p. f.] prá 2〉 kṛṣṭī́s {601, 3}.
Verbale víj siehe das folgende.

 víj [von vij],  flüchtig,  scheint Bezeichnung der Würfel.
-íjas [A. p.] śvaghnī́‿iva kṛtnús 〰 āminānā́ {92, 10}
 sá‿u aryás puṣṭī́s 〰 iva‿ā́ mināti {203, 5}.

Burnouf

French

 *विज् विज्। विनज्मि 7,  विजे 6
 p. विवेज
etc. pp. विग्न। Trembler
		 avoir peur.

 *विज् विज्। वेवेज्मि,  वेविजे 3,  mms. que
विच्।

Stchoupak

French

 विज्-
 (विजति) {%-te vajate 
 vivije 
 vijiṣyati vejiṣyati 
 vejayati %}
{%-te 
 rigna- %} -- caus. accélérer,  intensifier 
 inquiéter,  alarmer 
 cf. 
उद्° सं°,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.