| YouTube Channel

विजयः (vijayaH)

 
Apte
English
विजयः [vijayḥ], 1 Overcoming, vanquishing, defeating.
Conquest, victory, triumph
दिग्विजयादारभ्य 'conquest of the world'
प्रभवति न तदा परो विजेतुं भवति जितेन्द्रियता यदात्मरक्षा
Ki.*
 1.35
R.*
 12.44
Ku.*
 3.19
अस्याधिज्ये धनुषि विजयम्
Ś.*
 2.16.
A chariot of the gods, celestial chariot.
N.
 of Arjuna
Mb.
 (4.44.14) thus explains the name: अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥.
An epithet of Yama.
N.
 of the first year of Jupiter's cycle.
N.
 of an attendant of Viṣṇu.
Motion, march
L.
 D. B.
N.
 of a particular मुहूर्त
युक्ते मुहूर्ते विजये
Rām.*
 1.73.9.
The third month.
A kind of military array.
A kind of measure. -यम् A royal tent.
Comp.
 -अभ्युपायः a means of victory-आह्वय
a.
 having the name Vijaya (i. e. Bijapur)
तथा येदिलशाहो$पि पत्तने विजयाह्वये Śiva B.1.61. -ईशः
N.
 of Śiva. -ऊर्जित
a.
 exalted by victory
स प्रविश्य दिवं देवानजयद्विजयोर्जितः Bm. 1.143. -कुञ्जरः a war-elephant.-छन्दः a necklace of 5 strings. -डिण्डिमः a large military drum. -दण्डः a particular detachment of an army. -द्वादशी the 12th day of the light half of श्रावण.-नगरम्
N.
 of a town. -मर्दलः a large military drum. -श्रीः the goddess of victory. -सिद्धिः
f.
 success, victory, triumph.
Apte 1890
English
विजयः 1 Overcoming, vanquishing, defeating.
2 Conquest, victory, triumph
दिग्विजयादारभ्य ‘conquest of the world
’ Ki. 10. 35
R. 12. 44
Ku. 3. 19
Ś. 2. 14.
3 A chariot of the gods, celestial chariot.
4 N. of Arjuna
the Mb. thus explains the name:
अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुमदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मांविजयं विदुः ॥.
5 An epithet of Yama.
6 N. of the first year of Jupiter's cycle.
7 N. of an attendant of Viṣṇu.
Comp.
अभ्युपायः a means of victory.
ईशः N. of Śiva.
कुंजरः a war-elephant.
छंदः a necklace of 500 strings.
डिंडिभः a large military drum.
नगरं N. of a town.
मर्दलः a large military drum.
सिद्धिः f. success, victory, triumph.
Hindi
Hindi
जीत
Apte Hindi
Hindi
विजयः
पुं*
 - वि + जि + घञ्
"जीतना, हराना, परास्त करना"
विजयः
पुं*
 - -
"जीत, फतह, जय यात्रा"
विजयः
पुं*
 - -
"देवताओं का रथ, दिव्य रथ"
विजयः
पुं*
 - -
अर्जुन का नाम
विजयः
पुं*
 - -
यम का विशेषण
विजयः
पुं*
 - -
बृहस्पति की दशा का प्रथम वर्ष
विजयः
पुं*
 - -
विष्णु के सेवक का नाम
विजयः
पुं*
 - विजि+अच्
"जीत, फतह"
विजयः
पुं*
 - विजि+अच्
एक विशिष्ट मुहूर्त
विजयः
पुं*
 - विजि+अच्
तीसरा महीना
विजयः
पुं*
 - विजि+अच्
एक प्रकार का सैन्यव्यूह
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विजयः
noun
विष्णोः अनुचरः।
"ब्रह्मणः मानसपुत्राः राक्षसरूपं धारयित्वा पृथिव्यां जनिं लभताम् इत्येवंरूपेण जयाय विजयाय च अशपत्।"
Synonyms:
 यशः, सिद्धिः, सफलता, विजयः
noun
कार्यस्य इष्ट-फल-प्राप्तित्वाद् आदरस्य भावनया सहिता जनेषु श्रुतिः।
"गणेशः सर्वकार्येषु यशं प्राप्नोति।"
Synonyms:
 जयः, विजयः
noun
युद्धे क्रीडायां वा शत्रुपराङ्मुखीकरणम्।
"अद्य क्रीडायां भारतस्य जयः अभवत्।"
Synonyms:
 अर्जुनः, धनञ्जयः, पार्थः, शक्रनन्दनः, गाण्डिवी, मध्यमपाण्डवः, श्वेतवाजी, कपिध्वजः, राधाभेदी, सुभद्रेशः, गुडाकेशः, बृहन्नलः, ऐन्द्रिः, फाल्गुनः, जिष्णुः, किरीटी, श्वेतवाहनः, बीभत्सुः, विजयः, कृष्णः, सव्यसाची, कृष्णः, जिष्णुः
noun
कुन्तेः तृतीयः पुत्रः।
"अर्जुनः महान् धनुर्धरः आसीत्।"
Synonyms:
 खड्गः, असिः, कृपाणः, चन्द्रहासः, कौक्षेयकः, मण्डलाग्रः, करबालः, करपालः, निस्त्रिंशः, शिरिः, विशसनः, तीक्ष्णधारः, दुरासदः, श्रीगर्भः, विजयः, धर्मपालः, कौक्षेयः, तरवारिः, तवराजः, शस्त्रः, रिष्टिः, ऋष्टिः, पारेरकः
noun
शस्त्रविशेषः।
"खड्गस्य युद्धे राज्ञी लक्ष्मी निपुणा आसीत्।"
Tamil
Tamil
விஜய: : வெற்றி, அர்ஜுன், ஜெயித்தல்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: विजयः
Root: विजय
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ booty
⇒ victor
⇒ triumph
⇒ victory
⇒ district
⇒ conquest
⇒ province
⇒ victorious
⇒ divine car
⇒ triumphant
⇒ superiority
⇒ third month
⇒ vanquishing
⇒ kind of flute
⇒ kind of measure
⇒ prize of victory
⇒ leading to victory
⇒ chariot of the gods
⇒ proclaiming victory
⇒ kind of composition
⇒ contest for victory
⇒ kind of military array
⇒ 27th year of Jupiter's cycle
Shloka(s):
2|8|110|1 ► अभ्यवस्कन्दनं त्वभ्यासादनं विजयो जयः। (क्षत्रियवर्गः)
3|2|12|1 ► उन्नाय उन्नये श्रायः श्रयणे जयने जयः। (सङ्कीर्णवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|110|1 ⇢ विजयः (विजय) (पुं) ⇒ booty, victor, triumph, victory, district, conquest, province, victorious, divine car, triumphant, superiority, third month, vanquishing, kind of flute, kind of measure, prize of victory, leading to victory, chariot of the gods, proclaiming victory, kind of composition, contest for victory, kind of military array, 27th year of Jupiter's cycle
➠ 2|8|110|1 ⇢ जयः (जय) (पुं) ⇒ sun, indra, arjuna, winning, victory, triumph, zalruM-, conquest, conquering, kind of flute, kind of measure, being victorious and, black gram [Vigna mungo - Bot.], araNi tree [Premna serratifolia - Bot.], one of the 7 flag-sticks of indra's banner, Yellow Myrobalan [Terminalia Chebula - Bot.]
➠ 3|2|12|1 ⇢ जयनम् (जयन) (नपुं) ⇒ subduing, victorious, conquering, armour for cavalry or elephants
➠ 3|2|12|1 ⇢ जयः (जय) (पुं) ⇒ sun, indra, arjuna, winning, victory, triumph, zalruM-, conquest, conquering, kind of flute, kind of measure, being victorious and, black gram [Vigna mungo - Bot.], araNi tree [Premna serratifolia - Bot.], one of the 7 flag-sticks of indra's banner, Yellow Myrobalan [Terminalia Chebula - Bot.]
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ युद्धम्
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विजयः,
पुं,
 (वि + जि + भावे अच् ।) जयः ।इत्यमरः ॥
(यथा, मनौ । १० । ११९ ।“स्वधर्म्मो विजयस्तस्य नाहवे स्यात् पराङ्मुखः ।शस्त्रेण वैश्यान् रक्षित्वा धर्म्मसंहारयेद्वलिम् ॥
”)अर्ज्जुनः । इति मेदिनी । ये, १०४ ॥
(यथा, महाभारते । ४ । ४२ । १४ ।“अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्म्मदान् ।नाजित्वा विनिवर्त्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥
”यथा च विख्यातविजयनाटके । २ ।“इतो भीमः क्रूरो नृपतिसहजन्मानमवधीत्इतः क्रुद्धो वत्सं व्यथयति शरौघेण विजयः ।न मे चेतःस्थैर्य्यं द्रढयति सखे कुत्र गमनंविधेयं तद्ब्रूहि त्वमसि सदसद्बाक्यविषयः ॥
”)वृत्तार्हत्पिता । जिनबलदेवः । विमानः । इतिहेमचन्द्रः ॥
यमः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
कल्किपुत्त्रः । यथा, --“ततः कल्किश्च पद्मायां जयो विजय एव च ।द्वौ पुत्त्रौ जनयामास लोकख्यातौ महाबलौ ॥
”इति श्रीकल्किपुराणे १३ अध्यायः ॥
भैरववंशीयकल्पराजपुत्त्रः । स काशीराजःखाण्डववनकर्त्ता च । यथा, --“सुमतेरभवत् कल्पः सुतः सत्यस्य डिण्डिमः ।विरूपस्याभवद्गाधिर्गाधेर्म्मित्रोऽभवत् सुतः ॥
तेषां कल्पोऽभवद्राजा कल्पात्तु विजयोऽभवत् ॥
यो विजित्य क्षितिं सर्व्वां पार्थिवान् भूरितेजसा ।शक्रस्यानुमते चक्रे खाण्डवं शतयोजनम ॥
यत् सव्यसाची ह्यदहत् पाण्डुपुत्त्रः प्रताप-वान् ।आवहन् परमां प्रीतिं ज्वलनस्य महात्मनः ॥
”इति कालिकापुराणे भैरववंशानुकीर्त्तनम् ९०अध्यायः ॥
विष्ण्वनुचरविशेषः । यथा । विष्ण्वनु-चराश्चण्डप्रचण्डजयविजयादयः । इति पुंलिङ्ग-संग्रहे भरतः ॥