| YouTube Channel

विच्छित्तिः (vicchittiH)

 
Apte
English
विच्छित्तिः [vicchittiḥ],
f.
(a) Cutting off or asunder, tearing off
न ध्यातं पदमीश्वरस्य विधिवत् संसारविच्छित्तये
Bh.*
 3.11. (b) Breaking off, fracture.
Dividing, separating.
Disappearance, absence, loss, wanting
विच्छित्तिर्नवचन्दनेन वपुषः
Śi.*
 16.84.
Cessation.
Colouring the body with paints and unguents, painting colours, rouge
विच्छित्तिशेषैः सुरसुन्दरीणाम्
Ś.*
 7.5
Śi.*
 16.84.
Limit, boundary (of a house
&c.
 )
A pause in a verse, cæsura.
A particular kind of amorous gesture, consisting in carelessness in dress and decoration (through pride of personal beauty)
स्तोकाप्याकल्परचना विच्छित्तिः कान्तिपोषकृत् S. D.* 138.
Apte 1890
English
विच्छित्तिः f. 1 (a) Cutting off or asunder, tearing off
Bh. 3. 11. (b) Breaking off, fracture.
2 Dividing, separating.
3 Disappearance, absence, loss.
4 Cessation.
5 Colouring the body with paints and unguents, painting colours, rouge
विच्छित्तिशेषैः सुरसुंदरीणां Ś. 7. 5
Śi. 16. 84.
6 Limit, boundary (of a house &c.).
7 A pause in a verse, cæsura.
8 A particular kind of amorous gesture, consisting in carelessness in dress and decoration (through pride of personal beauty)
स्तोकाप्याकल्परचना विच्छित्तिः कांतिपोषकृत् S. D. 138.
Apte Hindi
Hindi
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - वि + छिद् + क्तिन्
"काट डालना, फाड़ देना"
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
"बांटना, अलग-अलग करना"
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
"अन्तर्धान, अनुपस्थित, लोप"
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
विराम
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
"शरीर को उबटन या रङ्गलेप से रङ्ना, रङ्गचित्रण, महावर"
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
सीता (घर आदि की) हद
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
"कविता में विराम, यति"
विच्छित्तिः
स्त्री*
 - -
"विशेष प्रकार की शृङ्गारप्रिय भावना भावभंगिमा, जिसमें वेशभूषा के प्रति उपेक्षा भी सम्मिलित हो (अपने व्यक्तिगत सौन्दर्य के अभिमान के कारण)"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विच्छित्तिः,
स्त्री,
 (वि + छिद् + क्तिन् ।) अङ्ग-रागः । विच्छेदः ॥
(यथा, कामन्दकीयनीति-सारे । १४ । ४४ ।“लोभो धर्ग्मक्रियालोपः कर्म्मणामप्रवर्त्तनम् ।सत्समागमविच्छित्तिरसद्भिः सह वर्त्तनम् ॥
”)हारभेदः । इति मेदिनी । ते, १८५ ॥
छेदः ।विनाशः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, बृहत्-संहितायाम् । १२ । ६ ।“दिनकररथमार्गविच्छित्तयेऽभ्युद्यतं यच्चल-शृङ्गम् ॥
”)अङ्गहारः । गेहावधि । इति हेमचन्द्रः ॥
(वैचित्र्यम् । यथा, साहित्यदर्पणे । १० । ७११ ।“अनुमानन्तु विच्छित्या ज्ञानं साध्यस्य साध-नात् ॥
”स्त्रीणां स्वाभाविकालङ्कारविशेषः ।) यथा, --“आकल्पकल्पनाल्पापि विच्छित्तिः कान्तिपोष-कृत् ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
(यथा च साहित्यदर्पणे । ३ । १३८ ।“स्तोकाप्याकल्परचणा विच्छित्तिः कान्ति-पोषकृत् ॥
”)