| YouTube Channel

विचिकित्सा (vicikitsA)

 
शब्दसागरः
English
विचिकित्सा
f.
 (-त्सा)
1. Doubt, uncertainty.
2. Error, mistake.
E.
 वि
before, कित् to doubt, in the reduplicate form,
aff.
 अच् ।
Yates
English
वि-चिकित्सा (त्सा) 1.
f.
 Doubt
mistake.
Spoken Sanskrit
English
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - error
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - uncertainty
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - question
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - mistake
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - inquiry
विचिकित्सा - vicikitsA -
f.
 - doubt
Wilson
English
विचिकित्सा
f.
 (-सा)
1 Doubt, uncertainty.
2 Error, mistake.
E.
 वि before कित to doubt, in the reduplicate form,
aff.
 अच्.
Apte
English
विचिकित्सा [vicikitsā], 1 Doubt, hesitation, uncertainty
येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके Kaṭh.
Up.*
 1.1.2
Bṛi.
Up.*
 1.5.3
तुभ्यं मद्विचिकित्सायामात्मा मे दर्शितो बहिः
Bhāg.*
 3.9.37.
Mistake, error.
Finding out the real state (तत्त्वनिर्णय)
द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ
Bhāg.*
 11.21.3.
Apte 1890
English
विचिकित्सा 1 Doubt, hesitation, uncertainty.
2 Mistake, error.
Monier Williams Cologne
English
वि-°चिकित्सा॑
f.
 doubt, uncertainty, question, inquiry,
TBr.
ChUp.
BhP.
error, mistake,
W.
Monier Williams 1872
English
वि-चिकित्सा, f. doubt, uncertainty
error, mistake.
Benfey
English
विचिकित्सा विचिकित्सा, i. e. वि-चिकित्स,
desider. of कित्, + आ,
f.
 Doubt, Mālat. 42, 11.
--
Comp.
 निस्-विचिकित्स + म्, adv. with-
out long reflecting, Kull. ad Man. 8, 417.
Apte Hindi
Hindi
विचिकित्सा
स्त्री*
 - वि + कित् + सन् + अ + टाप्
"सन्देह, शक"
विचिकित्सा
स्त्री*
 - -
"भूल, चूक"
L R Vaidya
English
vicikitsA {% f. %} 1. Error, mistake
2. doubt, uncertainty.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
(vicikitsā, Skt. id., doubt
one of the five nīvaraṇa, q.v.)
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पृच्छा, पृच्छनम्, मर्शनम्, परिपृच्छा, विचिकित्सा, अन्वीक्षा, अन्वीक्षणम्, अनुसंधानम्, चर्चा, तर्का, परीष्टिः, पर्येषणम्, मार्गणम्, सम्प्रश्नः, प्रश्नः
noun
कांचित् घटना कंचित् विषयं वा ज्ञातुं प्रवर्तिता पृच्छनक्रिया।
"एतावत्या पृच्छया अपि कश्चिद् लाभः न जातः।"
Synonyms:
 संशयः, संशीतिः, सन्देहः, संदेहः, शङ्का, वितर्कः, आशङ्का, विकल्पः, भ्रान्तिः, विभ्रमः, द्वैधीभावः, अनुपन्यासः, विचिकित्सा, द्वापरः
noun
एकधर्म्मिकविरुद्धभावाभावप्रकारकं ज्ञानम्।
"रामस्य वचने मम संशयः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संदेहद्वापरारेका विचिकित्सा तु संशयः ।
-wordlist-
सन्देह (पुं), द्वापर (पुंक्ली), आरेक (पुं), विचिकित्सा (स्त्री), संशय (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शङ्का
शङ्का, वितर्क, सन्देह, संशय, आरेक, विभ्रम, विचिकित्सा, विकल्प, भ्रान्ति
शङ्का वितर्कः सन्देहः संशयारेकविभ्रमाः ।
विचिकित्सा विकल्पश्च भ्रान्तिरेकार्थवाचकाः ॥ ६९१ ॥
verse 4.1.1.691
page 0080
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विचिकित्सा,
स्त्री,
 (विचिकित्सनमिति । वि +कित + सन् + अः । टाप् ।) सन्देहः । इत्य-मरः ॥
(यथा, भागवते । ३ । ९ । ३६ ।“तुभ्यं मद्विचिकित्सायामात्मा मे दर्शितोऽवहिः ।नालेन सलिले मूलं पुष्करस्य विचिन्वतः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विचिकित्सा स्त्री वि + कित स्वार्थे सन् अ । सन्देहे अमरः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कित निवासे रोगापनयने च”@} 2 3 निवासरूपार्थे ‘केतन्’ 4 इति रूपमिति क्षीरस्वामी।
‘अर्थान्तरेऽन- नुबन्धकाश्चुरादयः’ इति सिद्धान्तकौमुद्यामुक्तम्।
तत्तु काशिकावृत्त्याद्यनु- सारेणेति बोध्यम्।]] 5 चिकित्सकः-त्सिका, चिकित्सकः-त्सिका, 6 चिकित्सिषकः-षिका, 7 केतकः-तिका
8 चिकित्सिता-त्री, 9 चिकित्सयिता-त्री, चिकित्सिषिता-त्री, केतयिता-त्री
10 चिकित्सन्-न्ती, चिकित्सयन्-न्ती, चिकित्सिषन्-न्ती, केतयन्-न्ती
चिकित्सिष्यन्-न्ती-ती, चिकित्सयिष्यन्-न्ती-ती, चिकित्सिषिष्यन्-न्ती-ती, केतयिष्यन्-न्ती-ती
-- चिकित्सयमानः, चिकित्सयिष्यमाणः, केतयमानः, केतयिष्यमाणः
11 चिकित्-चिकित्सौ-चिकित्सः
-- -- चिकित्सितम्-तः, चिकित्सितः-तम्, चिकित्सिषितः, केतितः-तवान्
12 चिकित्सुः, चिकित्सयिषुः, चिकित्सिषिषुः, केतः
चिकित्सितव्यम्, चिकित्सयितव्यम्, चिकित्सिषितव्यम्, केतयितव्यम्
चिकित्सनीयम्, चिकित्सनीयम्, चिकित्सिषणीयम्, केतनीयम्
विचिकित्स्यम्, चिकित्स्यम्, चिकित्सिष्यम्, केत्यम्
ईषच्चिकित्सः-दुश्चिकित्सः-सुचिकित्सः
-- चिकित्स्यमानः, चिकित्स्यमानः, चिकित्सिष्यमाणः, केत्यमानः
चिकित्सः, चिकित्सः, चिकित्सिषः, केतः
चिकित्सितुम्, चिकित्सयितुम्, चिकित्सिषितुम्, केतयितुम्
13 14 विचिकित्सा, चिकित्सना, चिकित्सिषा, केतना
चिकित्सनम्, चिकित्सनम्, चिकित्सिषणम्, केतनम्, 15 निकेत्तनम्
चिकित्सित्वा, चिकित्सयित्वा, चिकित्सिषित्वा, केतयित्वा
विचिकित्स्य, विचिकित्स्य, विचिकित्सिष्य, विकेत्य
चिकित्सम् २, चिकित्सित्वा २, चिकित्सम् २, चिकित्सयित्वा २, चिकित्सिषम् २, चिकित्सिषित्वा २, केतम् २, केतयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९९३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (केतति)
05
=>
 [[३। ‘गुप्तिज्किद्भ्यस्सन्’ (३-१-५) इति स्वार्थे सन् ‘कितेर्व्याधिप्रतीकारे निग्रहे अपनये नाशने संशये च’ (वा। ३-१-५) इत्येतेष्वर्थेषु भवति। अन्यस्मिन्नर्थे तु चुरादिर्वेदितव्यः।]]
06
=>
 [[४। स्वार्थसन्नन्तादिच्छासनि इदं रूपम्। ‘सन्नन्तान्न सनिष्यते--’ (भाष्येष्टिः-- ३-१-७) इति तु इच्छासन्नन्तादिच्छासन् न। स्वार्थसन्नन्तात् स्यादेवेत्यर्थकम्।]]
07
=>
 [[५। ण्यन्तात् इमानि रूपाणि।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०१८६+ १५]
09
=>
 [[१। स्वार्थसन्नन्ताण्णिचि तृच्ययादेशे रूपम्। एवमुत्तरत्रापि।]]
10
=>
 [[आ। ‘मोहं चिकित्सन् वचसाऽस्य कृष्णः दीदांसुचित्तस्य सुविस्मितस्य।’ धा। का। २-४१।]]
11
=>
 [[२। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति सलोपे रूपमिदम्।]]
12
=>
 [[३। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इत्युप्रत्ययः ताच्छीलिकः।]]
13
=>
 [पृष्ठम्०१८७+ २०]
14
=>
 [[१। विपूर्वककितधातोः संशयार्थकत्वं कोशबलाल्लभ्यते। ‘विचिकित्सा तु संशयः’ इत्यमरः।]]
15
=>
 [[आ। ‘प्रबोधकाले शतमन्युविद्विषः प्रचकमे राजनिकेतनं प्रति।।’ भ। का। ११-३८। ‘गृहं गोहोदवसितं बेश्म सद्म निकेतनम्।’ इत्यमरः।]]
Capeller
German
विचिकित्सा॑
f.
 dass.
Stchoupak
French
वि-चिकित्सा-
f.
 indécision, doute
-इत- v. s. °चित्-।