| YouTube Channel

विचारः (vicAraH)

 
Apte
English
विचारः [vicārḥ], 1 Reflection, deliberation, thought, consideration
विचारमार्गप्रहितेन चक्षुषा
Ku.*
 5.42.
Examination, discussion, investigation
तत्त्वार्थविचार.
Trial (of a case)
विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते मे विचारे
Mk.*
 9.43.
Judgment, discrimination, discernment, exercise of reason
विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वम्
R.*
 2.47.
Decision, determination.
Selection.
Doubt, hesitation.
Prudence, circumspection.
Comp.
 -ज्ञ
a.
 able to decide, a judge. -भूः
f.
a tribunal, seat of justice.
particularly, the judgment-seat of Yama. -मूढ
a.
Mistaken in judgment.
Foolish. -शील
a.
 thoughtful, considerate, prudent.
स्थलम् a tribunal.
logical discussion.
Apte 1890
English
विचारः 1 Reflection, deliberation, thought, consideration
विचारमार्गप्रहितेन चक्षुषा Ku. 5. 42.
2 Examination, discussion, investigation
तत्वार्थविचार.
3 Trial, (of a case)
विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते मे विचारे Mk. 9. 43.
4 Judgment, discrimination, discernment, exercise of reason
विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वं R. 2. 47.
5 Decision, determination.
6 Selection.
7 Doubt, hesitation.
8 Prudence, circumspection.
Comp.
ज्ञ a. able to decide, a judge.
भूः f. {1} a tribunal, seat of justice. {2} particularly, the judgment-seat of Yama.
शील a. thoughtful, considerate, prudent.
स्थलं {1} a tribunal. {2} logical discussion.
Apte Hindi
Hindi
विचारः
पुं*
 - वि + चर् + घञ्
"विमर्श, विनिमय, चिंतन, सोच"
विचारः
पुं*
 - -
"परीक्षा, विचारविमर्श, गवेषणा, तत्त्वार्थविचार"
विचारः
पुं*
 - -
(किसी बात की) जाँच-पड़ताल
विचारः
पुं*
 - -
"निर्णय, विवेचन, विवेक, तर्कना"
विचारः
पुं*
 - -
"निश्चय, निर्धारण"
विचारः
पुं*
 - -
चयन
विचारः
पुं*
 - -
"संदेह, संकोच"
विचारः
पुं*
 - -
"दूरदर्शिता, सतर्कता"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वादः, विचारः, विवादः, वादानुवादः, विप्रतिपत्तिः, वितर्कः, वादयुद्धं, हेतुवादः
noun
कमपि विषयमधिकृत्य खण्डनमण्डनात्मिका चर्चा।
"अत्यधिकेन वादेन कार्यं नश्यति।"
Synonyms:
 परीक्षणम्, समीक्षणम्, निरीक्षणम्, निरुपणम्, अनुसन्धानम्, परीक्षा, विचारः, विचारणम्, विचारणा, जिज्ञासा, अन्वेक्षणम्, अन्वेक्षणा, अवेक्षा, अवेक्षणम्, संवीक्षणम्, प्रसमीक्षा, निर्णयः, निश्चयः, अनुयोगः, विवेचना, विवेकः, विमर्शः
noun
कस्यापि वस्तुनः सम्यक् प्रविचेयस्य क्रिया।
"सम्यक् परीक्षणाद् अनन्तरमेव कस्यापि सत्यता स्वीकरणीया।"
Synonyms:
 परीक्षा, परीक्षणम्, निरुपणम्, अनुसन्धानम्, विचारः, अन्वेषणा
noun
यस्मिन् योग्यता-विशेषत-सामर्थ्यादयः विशेषेण गोचरयति।
"समर्थः रामदासः शिष्यानां परीक्षार्थे तेभ्यः व्याघ्रीदुग्धम् अयाचत्।"
Synonyms:
 चिन्तनम्, चिन्ता, विचारणम्, विचारणा, विचारः, ध्यानम्, अभिध्यानम्, आध्यानम्, भावना, मननम्, मनोव्यापारः, अन्तःकरणव्यापारः, चित्तव्यापारः, चित्तचेष्टा, मनचेष्टा, अन्तःकरणचेष्टा
noun
विचारणस्य क्रिया।
"चिन्तनाद् पश्चात् अस्य प्रश्नस्य समाधानम् प्राप्तम्।"
Tamil
Tamil
விசார: : விசாரணம் = சிந்தித்தல், ஆலோசித்தல், அலசிப்பார்த்தல், ஆராய்ந்து பார்த்தல், சந்தோஷம், விசாரித்தல்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विचारः,
पुं,
 (विशेषेण चरणं पदार्थादिनिर्णयेज्ञानमिति । वि + चर + घञ् ।) तत्त्वनिर्णयः ।इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
सन्दिग्धे वस्तुनि प्रमा-णेन तत्त्वपरीक्षा । इति गोयीचन्द्रः । प्रमाणै-रथपरीक्षणं विमर्शमात्रमिति केचित् । इतिभरतः ॥
तत्पर्य्यायः । तर्कः २ निर्णयः ३गुञ्जा ४ चर्च्चा ५ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
संख्या ६ विचारणा ७ । इत्यमरः ॥
चर्च्चनम् ८संख्यानम् ९ । इति तट्टीका ॥
विचारणम् १०वितर्कः ११ व्युहः १२ व्यूहः १३ ऊहः १४वितर्कणम् १५ । इति शब्दरत्नावली ॥
प्रणि-धानम् १६ समाधानम् १७ । इति जटाधरः ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । ३६ । ८८ ।“न चैवं क्षमते नारी विचारं मारमोहिता ।यदियं क्रमते राज्ञी तव काम्यं विपद्गतम् ॥
”नाट्योक्तलक्षणविशेषः । तल्लक्षणं यथा, साहित्य-दर्पणे । ६ । ४४७ ।“विचारो युक्तवाक्यैर्य्यदप्रत्यक्षार्थसाधनम् ॥
”)