विचर्चिका (vicarcikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishविचर्चिका - vicarcikA - - coating
पटल - paTala - - coating [ techn. ]
रोपण - ropaNa - - coating
रजःपटल - rajaHpaTala - - coating of dust
लेप - lepa - - coating of paint
पांसुपटल - pAMsupaTala - - coating or mass of dust
विचर्चिका - vicarcikA - - itch
विचर्चिका - vicarcikA - - form of cutaneous eruption
विचर्चिका - vicarcikA - - cover
विचर्चिका - vicarcikA - - coating
विचर्चिका - vicarcikA - - scab
Apte
Englishविचर्चिका [vicarcikā] विचर्ची [vicarcī], विचर्ची Itch, scab
एकं कुष्ठं स्मृतं पूर्वं गजचर्म ततः स्मृतम् । ततश्चर्मदलं प्रोक्तं ततश्चापि विचर्चिका ॥ Bhāva
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiविचर्चिका
- "विशेषेण चर्व्यते पाणिपादस्य त्वक् विदार्यतेऽनया वि + चर्च् + ण्वुल् + टाप्, इत्वम्"
"खुजली, विसर्पिका, खाज"
Wordnet
Sanskrit पामा, पाम, विचर्चिका, कच्छू, कच्छुः
चर्मरोगविशेषः।
"पाम्नि अधिकं कण्डूयते।"
कण्डूतिः, कच्छू, कण्डू, खर्जुः, राका, विचर्चिका, सृकण्डुः, कण्डूलभावः, खसः
गात्रघर्षणस्य इच्छा।
"मम पादे कण्डूतिः वर्तते।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanrkang shu
१) विचर्चिका २) पामन्
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकासस्तु क्षवथुः पामा खसः कच्छूर्विचर्चिका ।
कास (पुं), क्षवथु (पुं), पामा (स्त्री), पामन् (पुं), खस (पुं), कच्छू (स्त्री), विचर्चिका (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritविचर्च्चिका, (विशेषेण चर्च्च्यते पाणिपादस्यत्वक् विदार्य्यते अनया इति । चर्च्च तर्जने +“रोगाख्यायां ण्वुल् बहुलम् ।” ३ । ३ । १०८ । इतिण्वुल् । टापि अत इत्वम् ।) रोगविशेषः ।विकच इति भाषा । तत्पर्य्यायः । कच्छूः २ पाम३ पामा ४ । इत्यमरः ॥
अपि च ।“कच्छुः कच्छूः पाम पामा पादरोगे विच-र्च्चिका ।”इति शब्दरत्नावली ॥
* ॥
तदौषधम् यथा, --“करवीरं भृङ्गराजं लवणं कुष्ठकर्कटम् ।चतुर्गुणेन मूत्रेण पचेत्तैलं हरेत्ततः ।पामां विचर्च्चिकां कुष्ठमभ्यङ्गाद्धि व्रणानि वै ॥
”इति गारुडे २८७ अध्यायः ॥
* ॥
अन्यच्च ।“मरीचं त्रिवृतं कुष्ठं हरितालं मनःशिला ।देवदारु हरिद्रे द्वे कुष्ठं मांसी च चन्दनम् ॥
विशाला करवीरञ्च अर्कक्षीरं सकृत् पलम् ।एषाञ्च कार्षिको भागो विषस्यार्द्धपलं भवेत् ॥
प्रस्थं कटुकतैलस्य गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत् ।मृत्पात्रे लौहपात्रे वा शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ॥
पामा विचर्चिका चैव दद्रुविष्फोटकानि च ।अभ्यङ्गेन प्रणश्यन्ति कोमलत्वञ्च जायते ॥
प्रसूतान्यपि श्वित्राणि तैलेनानेन म्रक्षयेत् ।चिरोत्थितमपि श्वित्रं विवर्णं तत्क्षणाद्भवेत् ॥
”इति गारुडे १९८ अध्यायः ॥
* ॥
स्वल्पकुष्ठविशेषः । यथा ।“एकं कुष्ठं स्मृतं पूर्व्वं गजचर्म्म ततः स्मृतम् ।ततश्चर्म्मदलं प्रोक्तं ततश्चापि विचर्च्चिका ॥
विपादिकाभिधा सैव पामा कच्छूस्ततः परा ।ततो दद्रुश्च विष्फोटः किटिमञ्च ततः परम् ॥
ततश्चालमकं प्रोक्तं शतारुश्च ततः परम् ।क्षुद्रकुष्ठानि चैतानि कथितानि भिषग्वरैः ॥
सकण्डुः पिडका श्यावा बहुस्रावा विच-र्च्चिका ॥
”पिडका क्षुद्रपिडका ।“दाल्यते त्वक् खरा रूक्षा जान्वोर्ज्ञेया विच-र्च्चिका ।पादे विपादिका ज्ञेया स्थानभेदाद्विचर्च्चिका ॥
”दाल्यते विदार्य्यते । केचिद्विचर्च्चिकातो विपा-दिकां विभिन्नमाहुः । इति भावप्रकाशः ॥
(सा च महापातकशेषभोगचिह्नं वैदिककर्म्म-प्रतिबन्धिका च । यथा, शुद्धितत्त्वधृतभविष्य-पुराणीयमध्यतन्त्रे षष्ठाध्याये ।“शृणु कुष्ठगणं विप्र उत्तरोत्तरतो गुरुम् ।विचर्च्चिका तु दुश्चर्म्मा चर्च्चरीयस्तृतीयकः ॥
विकर्च्चूर्व्रणताम्रौ च कृष्णश्वेते तथाष्टकम् ।एषां मध्ये तु यः कुष्ठी गर्हितः सर्व्वकर्म्मसु ॥
व्रणवत् सर्व्वगात्रेषु गण्डे भाले तथानसि ।मृते च प्रोपयेत् तीर्थे अथवा तरुमूलके ॥
”कदाचित् अग्निजन्यभूमिकम्पेऽपि विचर्च्चिकाउतपद्यते । यथा बृहत्संहितायाम् । ३२ । १४ ।“आग्नेयेऽम्बुदनाशःसलिलाशयसङ्क्षयो नृपतिवैरम् ।दद्रुविचर्च्चिकाज्वर-विसर्पिकाः पाण्डुरोगश्च ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritविचर्चिका स्त्री वि + चर्च--ण्वुल् । पामनि रोगमेदे अमरः ।सा च स्वल्पकुष्ठविशेषः । “एकं कुष्ठं स्मृतं पूर्वं गजचर्मततः स्मृतम् । ततश्चर्मदल प्रोक्तं ततश्चापि विचर्चिका ।विपादिकाभिधा सैव पामा कच्छस्ततः परा । ततो दद्रुश्चविष्फोटः किटिमञ्च ततः परम् । ततश्चालसकं प्रोक्तंशतारुश्च ततः परम् । क्षुद्रकुष्ठानि चैतानि कथितानिभिषग्वरैः । सकण्डूः पिडका श्यावा बहुस्रावा विच-र्चिका” पिडका लुद्रपिडका । “दाल्यते त्वक् खरा रूक्षा-लान्वोर्ज्ञेया विचर्क्षिका । पादे विपादिका ज्ञेया स्थान० भेदाद्विचर्चिका” । “केचिद्विचर्चिकातो विपादिकां भिन्नामाहुः” भावप्र० । कुष्ठशब्दे २१५४ पृ० दृश्यम् ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“चर्च परिभाषणहिंसातर्जनेषु”@} 2 3 ‘र्जत्स 4 इति चन्द्रदुर्गौ।
चर्च इत्येके।
जर्ज इत्यन्ये।
झर्च इत्यपरे।
किमत्र सत्यम्? देवा ज्ञास्यन्ति।’ इति क्षीरस्वामी।]] परिभाषणम् = सनिन्दोपालम्भः।
‘--हिंसायां, तर्जने परिभाषणे।।
चर्चत्यध्ययने त्वर्थे भवेच्चर्चयतीति णौ।’ 5 इति देवः।
चर्चकः-र्चिका, चर्चकः-र्चिका, चिचर्चिषकः-षिका, चाचर्चकः-र्चिका
चर्चिता-त्री, चर्चयिता-त्री, चिचर्चिषिता-त्री, चाचर्चिता-त्री
चर्चन्-न्ती, चर्चयन्-न्ती, चिचर्चिषन्-न्ती
-- चर्चिष्यन्-न्ती-ती, चर्चयिष्यन्-न्ती-ती, चिचर्चिषिष्यन्-न्ती-ती
-- चर्चयमानः, चर्चयिष्यमाणः, चाचर्च्यमानः, चाचर्चिष्यमाणः
6 चर्क्-चर्ग्-चर्चौ-चर्चः
-- -- चर्चितम्-तः, चर्चितः, चिचर्चिषितः, चाचर्चितः-तवान्
चर्चः, 7 जीमूतचर्ची, 8 चर्चः, चिचर्चिषुः, चाचर्चः
चर्चितव्यम्, चर्चयितव्यम्, चिचर्चिषितव्यम्, चाचर्चितव्यम्
चर्चनीयम्, चर्चनीयम्, चिचर्चिषणीयम्, चाचर्चनीयम्
चर्च्यम्, चर्च्यम्, चिचर्चिष्यम्, चाचर्च्यम्
ईषच्चर्चः-दुश्चर्चः-सुचर्चः
-- -- 9 चर्च्यमानः, चर्च्यमानः, चिचर्चिष्यमाणः, चाचर्च्यमानः
चर्चः, चर्चः, चिचर्चिषः, चाचर्चः
चर्चितुम्, चर्चयितुम्, चिचर्चिषितुम्, चाचर्चितुम्
चर्चा, विचर्चिका, 10 11 व्यावचर्ची, चर्चना, चिचर्चिषा, चाचर्चा
चर्चनम्, चर्चनम्, चिचर्चिषणम्, चाचर्चनम्
चर्चित्वा, चर्चयित्वा, चिचर्चिषित्वा, चाचर्चित्वा
प्रचर्च्य, प्रचर्च्य, प्रचिचर्चिषिष्य, प्राचाचर्च्य
चर्चम् २, चर्चित्वा २, चर्चम् २, चर्चयित्वा २, चिचर्चिषम् २, चिचर्चिषित्व २, चाचर्चम् २
चाचर्चित्वा २।
01 (५०५)
02 (१-भ्वादिः-७१७। सक। सेट्। पर)
03 [[[अ]
04 [जर्त्स?]
05 (श्लो। ५४)
06 [[१। ‘रात् सस्य’ (८२-२-४) इति नियमात्, चकारस्य न संयोगान्तलोपः।]]
07 [[२। जीमूतं चर्चितुं = भर्त्सितुं शीलमस्येत्यर्थे, ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
08 [[B। ‘जीमूतचर्चिरवझर्झरवाद्यहृद्यं तेनैव चानुपिसितो निलयं पिपेस।।’ धा। का। १-८९।]]
09 [पृष्ठम्०४९०+ २६]
10 [[१। धातोर्हिसार्थत्वे, ‘रोगाख्यायाम् ण्वुलू--’ (३-३-१०८) इति ण्वुलि रूपम्। इति प्र। कौमुदी।]]
11 [[२। ‘कर्मव्यतीहारे णच् स्त्रियाम्’ (३-३-४३) इति णच्। युजपवादः। ‘णचःस्त्रियामञ्’ (५-४-१४) इति अञ्। ङीप्।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.