विचक्षण (vicakSaNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishविचक्षण - vicakSaNa - - clever
विचक्षण - vicakSaNa - - wise
विचक्षण - vicakSaNa - - distinct
विचक्षण - vicakSaNa - - visible
विचक्षण - vicakSaNa - - sagacious
विचक्षण - vicakSaNa - - learned
विचक्षण - vicakSaNa - - clear-sighted
विचक्षण - vicakSaNa - - bright
विचक्षण - vicakSaNa - - perceptible
विचक्षण - vicakSaNa - - proficient
विचक्षण - vicakSaNa - - radiant
विचक्षण - vicakSaNa - - familiar with
विचक्षण - vicakSaNa - - skillful
विचक्षण - vicakSaNa - - experienced
विचक्षण - vicakSaNa - - experienced or versed in
विचक्षण - vicakSaNa - - conspicuous
विचक्षण - vicakSaNa - - splendid
विचक्षण vicakSaNa conspicuous
सुदर्श sudarza conspicuous
सुप्रकेत supraketa conspicuous
चेतन cetana conspicuous
चित्र citra conspicuous
दर्शत darzata conspicuous
दृश्य dRzya conspicuous
पश्यत pazyata conspicuous
प्रगल्भित pragalbhita conspicuous
प्रतिचक्ष्य praticakSya conspicuous
प्रतिदृष्ट pratidRSTa conspicuous
विचक्ष्य vicakSya conspicuous
विशद vizada conspicuous
चित् cit be conspicuous
सम्प्रभाति { सम्प्रभा } samprabhAti { samprabhA } verb be conspicuous
सुदर्शता sudarzatA conspicuousness
प्रत्यक्षता pratyakSatA conspicuousness
चेतन cetana conspicuousness
अत्युल्बण atyulbaNa very conspicuous
अत्युल्वण atyulvaNa very conspicuous
चेतिष्ठ cetiSTha most conspicuous
पुरुचेतन purucetana very conspicuous
दृश्यस्थापित dRzyasthApita placed conspicuously
दर्शतश्री darzatazrI of conspicuous beauty
सम्भाति { सम्- भा } sambhAti { sam- bhA } verb 2 be visible or conspicuous
परम parama most prominent or conspicuous
प्रज्ञाताग्र prajJAtAgra having the top-end conspicuous
समितिशोभन samitizobhana conspicuous in fight or battle
रथस्पष्ट rathaspaSTa knowable or conspicuous by cartways
विरोचते { विरुच् } virocate { viruc } verb be bright or radiant or conspicuous or visible
भाजन bhAjana place or person in which anything is collected or in whom any quality is conspicuous
विचक्षण vicakSaNa proficient
प्रवीण pravINa proficient
पारङ्गत pAraGgata proficient
पारदृश्वन् pAradRzvan proficient
निपुण nipuNa proficient
अधीतिन् adhItin proficient
अधीयत् adhIyat proficient
अग्र्य agrya proficient
वैज्ञानिक vaijJAnika proficient
समापन्न samApanna proficient
अनुपठितिन् anupaThitin proficient
विशारद vizArada skilled or proficient in
अनुग्रहिन् anugrahin proficient in magic skill
विचक्षण vicakSaNa skillful
शिक्षाभिः zikSAbhiH skillfully
शिक्षया zikSayA skillfully
कौशल kauzala skillfulness
सुगभस्ति sugabhasti having skillful hands
Wilson
EnglishApte
Englishविचक्षण [vicakṣaṇa], [Uṇ.* 2.12 com. ]
Clear-sighted, far-seeing, circumspect
सुविचक्षणः सुतः 1.2.
Wise, clever, learned
विचक्षणः प्रस्तुतमाचचक्षे 5.19.
Expert, skilful, able
सेवाविचक्षणहरीश्वरदत्तहस्तः 13.39.-णः A learned man, wise man
न दत्वा कस्यचित् कन्यां पुनर्दद्याद्विचक्षणः 9.71.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
Englishविचक्षण vi-cakṣaṇá, conspicuous, visible, 🞄clear, bright (V.)
distinct, perceptible 🞄(S.)
clear-sighted, discerning, experienced, 🞄clever, wary, wise, in (lc., —°
ord. mg.
mostly 🞄C.): (a) -tva, discernment, wisdom, -ṃ manya, considering oneself wise, -vat, 🞄connected with the word vicakṣaṇa
-cakṣus, eyeless, blind
-cákṣe, d. inf. 🞄(√ cakṣ) to discern (RV.)
-candra, moonless
🞄-caya, search
examination
-caraṇa, 〈1.〉 motion
〈2.〉 footless
-caraṇīya, fp. 🞄n. imps. one should act
-carita, wandering, 🞄roaming
(ví) -carṣaṇi, very active 🞄(RV.)
-calana, wandering from place to 🞄place
boastfulness.
Benfey
Englishविचक्षण विचक्षण, i. e. वि-चक्ष्
+ अन,
1. All-seeing, Chr. 289,
8 = Rigv. i. 112, 8
Chr. 296, 4 = Rigv.
i. 112, 4.
2. Discerning, knowing,
Pañc. i. d. 59 (cf. Böhtl. Ind. Spr.
984)
circumspect, wise, Bhag. 18, 2
clever.
--
कार्य-, under-
standing to manage affairs, Pañc. i.
d. 424 (cf. Böhtl. Ind. Spr. 3241).
संधि-, knowing the different
kinds of peace-making, Hit. iv. d. 107.
सु-, well-discerning, Hit. i. d.
21, M.M.
Hindi
Hindiचतुर, बुद्धिमान
Apte Hindi
Hindiविचक्षण
वि* - वि + चक्ष् + ल्युट्
"स्पष्टदर्शी, दीर्घदर्शी, सावधान"
विचक्षण
वि* - -
"बुद्धिमान्, चतुर, विद्धान्"
विचक्षण
वि* - -
"विशेषज्ञ, कुशल, योग्य"
विचक्षणः
- -
"विद्वान् पुरुष, बुद्धिमान् आदमी"
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit चतुर, चतुरक, निपुण, निष्ण, निष्णात, विशारद, पटु, प्रवीण, प्राज्ञ, विचक्षण, विदग्ध, पटुमति, पटिष्ठ, पटीयस्, पेशल, प्रणत, प्रतीत, अणुक, अभिज्ञ, उल्लाघ, ऋभु, ऋभुमत्, ऋभुष्ठिर, ऋभ्व, ऋभ्वन्, ऋभ्वस्, करण, कर्मठ, कर्मण्य, कलाप, कलिङ्ग, कल्य, कारयितव्यदक्ष, कुशल, कुशलिन्, कृतकर्मन्, कृतमुख, कृतिन्, कृत्नु, क्रियापटु, छेक, छेकल, छेकाल, तूर्णि, तेजीयस्, धीवन्, धीवर, धृत्वन्, धृषु, नदीष्ण, नयक, नागर, नागरक, नागरिक, निर्ग्रन्थक, निर्ग्रन्थिक, प्रोह, प्रौण, बहुपट, बुध, बुध्द, मतिमत्, मनस्विन्, मर्मज्ञ, विज्ञ, विडङ्ग, विदुर, विद्वल, शिक्व, सुधी, सुविचक्षण, समाप्त
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
"चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"
द्युमत्, द्युतिकर्, द्युतिमत्, द्योतन, द्योति, द्योतमान, उज्वल, कान्तिमत्, किरणमय, उत्प्रभ, उल्लस, उल्लसित, प्रकाशवत्, प्रकाशक, प्रकाशमान, प्रकाशत्, प्रकाशिन्, चित्र, तेजस्वत्, तेजस्विन्, तेजोमय, तैजस, अञ्जिमत्, अतिशुक्र, अभिरुचिर, अभिविराजित, अभिशोभित, अभीषुमत्, अमन्द, अवभासित, अवभासिन्, आभास्वर, आरोचन, आभासुर, इद्ध, उत्प्रभ, उदीर्णदीधिति, उद्द्योत, उद्द्योतित, कनकतालाभ, कनकप्रभ, कनल, काशी, काशीष्णु, केतु, तैजस, दीदि, दीदिवि, दीप्त, दीप्तिमत्, द्योतमान, धौत, पुनान, प्रख्य, प्रभावत्, बृहज्ज्योतिस्, भास्कर, भासुर, भास्वर, भास्वत्, भासयत्, रुक्माभ, रुचित, रुचिर, रुच्य, रुशत्, रोच, रोचन, रोचमान, रोचिष्णु, वर्चस्विन्, विद्योतमान, विरुक्मत्, विचक्षण, विराजमान, शुक्लभास्वर, शुन्ध्यु, शुभान, शुभ्र, शुभ्रि, शुम्भमान, शोभ, शोभमान, सुतार, सुतेज, सुदीप्त, सुद्योत्मन्, सुप्रकेत, सुप्रभ, सुरुक्, सुविभात, स्फुरत्, हिरण्यनिर्णिज्, हिरण्यनिर्णिग्
यस्मिन् दीप्तिः अस्ति अथवा यस्य वर्णः आभायुक्तः अस्ति।
"प्राच्यदेशात् आगतेन तेन दूतेन तत् द्युमत् रत्नं राजसभायां राज्ञे समर्पितम्।"
निपुण, प्रवीण, अभिज्ञ, विज्ञ, निष्णात, शिक्षित, वैज्ञानिक, कृतमुख, कृतिन्, कुशल, सङ्ख्यावत्, मतिमत्, कुशग्रीयमति, कृष्टि, विदुर, बुध, दक्ष, नेदिष्ठ, कृतधी, सुधिन्, विद्वस्, कृतकर्मन्, विचक्षण, विदग्ध, चतुर, प्रौढ, बोद्धृ, विशारद, सुमेधस्, सुमति, तीक्ष्ण, प्रेक्षावत्, विबुध, विदन्, विज्ञानिक, कुशलिन्
यः प्रकर्षेण कार्यक्षमः अस्ति।
"अर्जुनः धनुर्विद्यायां निपुणः आसीत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanmkhas pa
१) कुशल २) कृताविन् ३) कृतिन् ४) कोविद ५) कौशल ६) कौशल्य ७) कौशिक ८) चतुर ९) दक्ष १०) निपुण ११) निष्ठित १२) पटु १३) पण्डित १४) पण्डितत्व १५) पाण्डित्य १६) पेशल १७) प्रतीत १८) प्रवीण १९) प्राज्ञ २०) बुद्ध २१) बुद्धिमत् २२) बुध २३) मनीषिन् २४) मेधाविन् २५) विचक्षण २६) विज्ञ २७) विद् २८) विदु २९) विद्वस् ३०) व्यक्त ३१) सत् ३२) सुकर्मार ३३) सूरि
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritविद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
विद्वस् (पुं), सुधी (पुं), कवि (पुं), विचक्षण (पुं), लब्धवर्ण (पुं), ज्ञ (पुं), प्राप्तरूप (पुं), कृति (पुं), कृष्टि (पुं), अभिरूप (पुं), धीर (पुं), मेधाविन् (पुं), कोविद (पुं), विशारद (पुं), सूरि (पुं), दोषज्ञ (पुं), प्राज्ञ (पुं), पण्डित (पुं), मनीषिन् (पुं), बुध (पुं), प्रबुद्ध (पुं), व्यक्त (पुं), विपश्चित् (पुं), सङ्ख्यावत् (पुं), सत् (पुं), प्रवीण (पुं), शिक्षित (पुं), निष्णात (पुं), निपुण (पुं), दक्ष (पुं), कृतकर्मन् (पुं), कृतहस्त (पुं), कृतमुख (पुं), कुशल (पुं), चतुर (पुं), अभिज्ञ (पुं), विज्ञ (पुं), वैज्ञानिक (पुं), पटु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritधीर
धीर, धीमत्, लब्धवर्ण, विपश्चित्, वृद्ध, विद्वस्, प्राप्तरूप, अभिरूप, सूरि, प्राज्ञ, पण्डित, मनीषिन्, ज्ञ, दोषज्ञ, कोविद, प्रबुद्ध, बुध, सुधी, कृती, कृष्टि, कवि, व्यक्त, विशारद, विचक्षण, मेधाविन्, संख्यावत्, मतिमत्
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,
वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः ।
सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,
ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ॥ ३३२ ॥
बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः ।
विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ॥ ३३३ ॥
verse 2.1.1.332
page 0040
नाममाला
Sanskritप्राज्ञ, मेधाविन्, विद्वस्, अभिरूप, विचक्षण, पण्डित, सूरि, आचार्य, वाग्मिन्, नैयायिक
प्राज्ञमेधाविनौ विद्वानभिरूपो विचक्षणः ।
पण्डितः सूरिराचार्यो वाग्मी नैयायिकः स्मृतः ॥ १११ ॥
verse 0.1.1.111
page 0056
Tamil
Tamilவிசக்ஷண : கற்றறிந்த, திறமையுள்ள.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritविचक्षणः, (विशेषेण चष्टे धर्म्मादिमुपदि-शतीति । वि + चक्ष + “अनुदात्तेतश्च हलादेः ।”३ । २ । १४९ । इति कर्त्तरि युच् ।) पण्डितः ।इत्यमरः ॥
(यथा रघुवंशे । ५ । १९ ।“ततो यथावद् विहिताध्वरायतस्मै स्मयावेशविवर्ज्जिताय ।वर्णाश्रमाणां गुरवे सवर्णीविचक्षणः प्रस्तुतमाचचक्षे ॥
”)निपुणे, त्रि । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा भाग-वते । १ । ५ । १६ ।“विचक्षणोऽस्यर्हति वेदितुं विभोअनन्तषारस्य निवृत्तितः सुखम् ॥
”नानार्थदर्शी । यथा ऋग्वेदे । ४ । ५३ । २“विचक्षलः प्रथयन्नापृणन्नुर्व्वजीजनत् सवितासुम्नमुक्थ्यम् ।”“विचक्षणः विविधं द्रष्टा ।” इति तद्भाष्येसायणः ॥
)
वाचस्पत्यम्
SanskritGrassman
Germanvicakṣaṇá, a., weithin schauend, weit leuchtend, daher 2〉 einsichtig, weise [von cakṣ m. ví]
vgl. śatá-vicakṣaṇa.
-a sūria {50, 8}
{863, 8}
agne {237, 10}
goṣaṇas napāt {328, 22}
soma {798, 23}
{819, 24}
{763, 5}.
-ás (índras) {101, 7}
savitā́ {349, 2}
sómas {724, 4}
{819, 7}
{749, 2}
{778, 23}
{782, 7}
{787, 1}
{797, 9}
{798, 11}. _{798, 19}. _{798, 35}
{809, 2}
{818, 5}
{819, 3}. _{819, 5}. _{819, 16}. — 2〉 trimántus {112, 4}
gopā́s (bṛ́haspátis) {214, 6}
sómam suṣā́va {341, 5}
pū́rvas áṅgirās {918, 15}.
-ám {164, 12} (sū́ryam ?)
drapsám {837, 4}.
-ā́ [du.] yásya (váruṇasya) śvetā́ 〰 {661, 9} (Sonne und Mond als die beiden Augen des Varuna ?).
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.