| YouTube Channel

विघस (vighasa)

 
शब्दसागरः
English
विघस
m.
 (-सः)
1. The residue of food offered to the gods, to the manes,
to a venerable guest, &c.
2. Food in general.
n.
 (-सं) Bee's-wax.
E.
वि before, अद to eat,
aff.
 अप् or घञ्, घस substituted for the root.
Capeller Eng
English
विघस॑
m.
n.
 food,
esp.
 the remains of an oblation of
food.
Yates
English
वि-घस (सः) 1.
m.
 Food
especially the
residue of an offering.
Wilson
English
विघस
m.
 (-सः)
1 The residue of food offered to the gods, to the manes, to a venerable guest,
or a spiritual preceptor.
2 Food in general.
E.
 वि before अद to eat,
aff.
 अप्, and घस substituted for the
root.
Apte
English
विघसः [vighasḥ], 1 Half-chewed morsel, the residue or leavings of food eaten
विघसो भुक्तशेषं तु
Ms.*
 3.285
तृप्यत्का- लकरालवक्त्रविघसव्याकीर्यमाणा ईव
U.*
 5.6
Māl.
 5.14
बक- विघसपङ्कसारा न चिरात् कावेरि भवितासि Aryā S.
Food in general
किमद्याश्वत्थामा तदरिरुधिरासारविघसं (कर्म विधातुं)
Ve.*
 3.25. -सम् Bees'-wax.
Comp.
 -आशः, -आशिन्
m.
 one who eats the remains of an offering or food eaten (a crow, dog)
आमिषं विघसाशेन तद्वद्राज्यं हि नो हृतम्
Mb.
 * 3.33.4.
Apte 1890
English
विघसः 1 Half-chewed morsel, the residue or leavings of food eaten
विघसो भुक्तशेषं तु Ms. 3. 285
तृप्यत्कालकरालवक्त्रविघसव्याकीर्यमाणा इव U. 5. 6
Māl. 5. 14.
2 Food in general.
सं Bees'-wax.
Comp.
आशः,
आशिन् m. one who eats the remains of an offering or of food eaten.
Monier Williams Cologne
English
वि-घस॑
m.
 or
n.
 (√ घस्) food,
AV.
the residue of an oblation of food (offered to the gods, to deceased ancestors, to a guest, or to a spiritual preceptor),
Mn.
MBh.
&c.
 (°सम् बहु-√ कृ, to make an ample meal).
Monier Williams 1872
English
विघस वि-घस, अस्, m. (see rt. घस्), the
residue of an oblation of food (offered to the gods,
to the Manes, to a guest, or to a spiritual preceptor)
food in general
(अम्), n. bee's-wax.
—विघसाश
(°स-आश), अस्, or विघसाशिन्, ई, m. one who eats
the remains of an offering.
Benfey
English
विघस वि-घस् + अ,
m.
1. The residue
of food offered to the gods, manes (Man.
3, 285), to a venerable guest, or a spi-
ritual teacher.
2. Food, Utt. Rāmac.
121, 7.
Apte Hindi
Hindi
विघसः
पुं*
 - वि + अद् + अप् घसादेशः
"आधा चर्वण किया हुआ, ग्रास, भोज्य पदार्थ का अवशेष या जूठन"
विघसः
पुं*
 - -
भोजन
विघसम्
नपुं*
 - -
मोम
विघसम्
नपुं*
 - "वि+अद्+अप्, घसादेशः"
मोम
विघसम्
नपुं*
 - "वि+अद्+अप्, घसादेशः"
अधचबा कौर
L R Vaidya
English
viGasa {% (I) m. %} 1. The residue of food eaten, विघसो भुक्तशेषं तु यज्ञशेष तथामृतम् M.iii.285
2. food in general.
viGasa {% (II) n. %} Bees’-wax.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
विघस m. n. °Fressen [pw Fraß], Śrīk. XXIII, 11.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyad par zas
विघस
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अमृतं यज्ञशेषे स्याद्विघसो भुक्तशेषके ।
-wordlist-
अमृत (क्ली), यज्ञशेष (पुं), विघस (पुं), भुक्तशेषक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विघस
विघस, भुक्तशेष
विघसो भुक्तशेषं स्याद्भुक्तोच्छिष्टं तु फेलिका ॥ ३२६ ॥
verse 2.1.1.326
page 0039
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विघसं,
क्ली,
 (विशेषेण अद्यते इति । वि + अद् +“उपसर्गेऽदः ।” ३ । ३ । ५९ । इति अप् ।“घञपोश्च ।” २ । ४ । ३८ । इति घसॢ-आदेशः ।) सिक्थकम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
विघसः,
पुं,
 (वि + अद् + अप् ।) भोजनशेषः ।इत्यमरः ॥
देवपित्रतिथिगुर्व्वादिभुक्तस्य शेषः ।इति भरतः ॥
(यथा, मनुः । ३ । २८५ ।“विघसाशी भवेन्नित्यं नित्यं वामृतभोजनः ।विघसो भुक्तशेषन्तु यज्ञशेषं तथामृतम् ॥
”)आहारः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, --“अयि वनप्रिय ! विस्मृत एव किंवलिभुजो विघसो भवताधुना ।यदनयैव कुहूरिति विद्ययान पततश्चरणौ धरणौ तव ॥
”इत्युद्भटः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विघस
पु०
 वि + अद--घञ् । भोजनशेषे मेदि० २ आहारे चशब्दच० । ३ सिक्थके
न०
 राजनि० । ४ दैवपैत्रदत्तशेषे
Capeller
German
विघस॑
m.
n.
 Fraß, Speisereste.
Burnouf
French
विघस विघस
m.
 (घस्) aliment
restes, miettes de
la sainte-table ou d'un repas offert à un hôte, etc.
Stchoupak
French
वि-घस-
m.
 nt. restes de nourriture, reliefs.
विघसाश- -इन्- ag. qui mange les restes (de l'offrande).