| YouTube Channel

विक्षेपः (vikSepaH)

 
Apte
English
विक्षेपः [vikṣēpḥ], 1 Throwing away or asunder, scattering about.
Casting, throwing, discharging (opp. संहार)
संहारविक्षेपसहस्रकोटीस्तिष्ठन्ति जीवाः
Mb.
 * 12.28.3
संहारविक्षेप- लघुक्रियेण
R.*
 5.45.
Waving, moving about, shaking, moving to and fro
बाहुविक्षेपकरणां समुद्यम्य महागदाम्
Rām.*
 7.32.41. लाङ्गूल˚
Ku.*
 1.13.
Sending, despatching.
Distraction, confusion, perplexity
Māl.
 1.
Alarm, fear.
Refutation of an argument.
Polar latitude.
Looking about vaguely or wildly.
Neglecting (time).
Extension, projection.
A kind of weapon.
Comp.
 - (in
astr.
 ) the greatest inclination of a planet's orbit. -शक्तिः
f.
 (in Vedānta
phil.
 ) the power of Māyā (अविद्या).
Apte 1890
English
विक्षेपः 1 Throwing away or asunder, scattering about.
2 Casting, throwing, discharging (opp. संहार)
R. 5. 45.
3 Waving, moving about, shaking, moving to and fro
लांगूल° Ku. 1. 13.
4 Sending, despatching.
5 Distraction, confusion, perplexity
Māl. 1.
6 Alarm, fear.
7 Refutation of an argument.
8 Polar latitude.
9 Looking about vaguely or wildly.
Comp.
ध्रुवः (in astr.) the greatest inclination of a planet's orbit.
शक्ति f. (in Vedānta phil.) the power of Māyā (अविद्या).
Apte Hindi
Hindi
विक्षेपः
पुं*
 - वि + छिप् + घञ्
"इधर उधर फेंकना, वखेरना"
विक्षेपः
पुं*
 - -
"डालना, फेंकना"
विक्षेपः
पुं*
 - -
कर्तव्य निर्वाह करना
विक्षेपः
पुं*
 - -
"भेजना, प्रेषण"
विक्षेपः
पुं*
 - -
"ध्यान हटाना, हड़बड़ी, व्यकुलता"
विक्षेपः
पुं*
 - -
"खटका, भय"
विक्षेपः
पुं*
 - -
तर्क का निराकरण
विक्षेपः
पुं*
 - -
ध्रुवीय अक्षरेखा
विक्षेपः
वि* - विक्षिप्+घञ्
अवहेलना
विक्षेपः
वि* - विक्षिप्+घञ्
विस्तार
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दया, करुणा, अनुकम्पा, कृपा, कारुणिकता, कृपालुता, कारुण्यम्, अनुकम्पनम्, माया, विक्षेपः, अनुक्रोशः, अनुषङ्गः
noun
स्वजनान् दुर्बलान् वा मनुष्यान् व्यथितं दृष्ट्वा तेषां दुःखादीनाम् दूरीकरणम्।
"ईश्वरस्य दया अस्मासु भवेत्।"
Synonyms:
 विक्षेपः
noun
प्राचीनकालीनः अस्त्रविशेषः।
"तस्य विक्षेपस्य प्रहारः कदापि असफलः न जातः।"
Synonyms:
 विक्षेपः
noun
रोगविशेषः।
"सः बहुभ्यः दिनेभ्यः विक्षेपेण पीडितः अस्ति।"
Synonyms:
 विक्षेपः
noun
मनसः चञ्चलता।
"विक्षेपस्य त्यागेन विना अभ्यासः न शक्यः।"
Synonyms:
 विक्षेपः, विक्षेपणम्
noun
क्षेपणस्य क्रिया।
"हेलीकॉप्टरयानात् पुष्पाणां विक्षेपः क्रियते।"
Tamil
Tamil
விக்ஷேப: : எறிதல், அனுப்புதல், குழப்பம், பயம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विक्षेपः,
पुं,
 (वि + क्षिप् + घञ् ।) प्रेरणम् ।त्यागः । विक्षेपणम् । यथा, --“नैरृत्यामिषुविक्षेपमतीत्य ह्यधिकं भुवम् ॥
”इत्याद्याह्निकाचारतत्त्वम् ॥
(कम्पनम् । यथा, कुमारे । १ । १३ ।“लाङ्गूलविक्षेपविसर्पिशोभै-रितस्ततश्चन्द्रमरीचिगौरैः ।यस्यार्थेयुक्तं गिरिराजशब्दंकुर्व्वन्ति वालव्यजनैश्चमर्य्यः ॥
”)अद्बितीयवस्त्ववलम्बनेन चित्तस्य अन्यावलम्ब-नम् । इति वेदान्तसारः ।