विक्रिया (vikriyA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विक्रिया f.
  (-या)
	 1. Change of mind,  form,  purpose,  condition,  &c.
	 2.
Emotion,  perturbation,  passion. 
	 3. Anger,  dis-satisfaction. 
	 4.
Contraction. 
	 5. Vitiation,  intermixture.
 E.
  वि implying reverse, 
and क्रिया action: see विकार ।

Capeller Eng

English

 विक्रिया f.
  = विकार + misfortune,  mischief,  damage.

Yates

English

 वि-क्रिया (या) 1.
f.
  A change of
mind,  form,  &c.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  change
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  harm
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  rebellion
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  ailment
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  deformity
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  knitting
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  bristling
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  failure
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  perturbation
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  agitation
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  defection
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  injury
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  any product or preparation
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  extinction
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  perplexity
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  affection
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  contraction
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  indisposition
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  transformation
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  altered or unnatural condition
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  disfigurement
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  modification
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  change for the worse
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  hostile feeling
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  strange or unwonted phenomenon
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  alienation
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  deterioration
विक्रिया 	-	 vikriyA 	-	 f.
  	-	  misadventure

विक्रिया 	-	  vikriyA 	-	 f.
  	-	 deterioration
अपकर्ष 	-	  apakarSa 	-	 m.
  	-	 deterioration
विपर्यास 	-	  viparyAsa 	-	 m.
  	-	 deterioration
ह्रास 	-	  hrAsa 	-	 m.
  	-	 deterioration
वैकृत्य 	-	  vaikRtya 	-	 n.
  	-	 deterioration
सम्प्रदूषण 	-	  sampradUSaNa 	-	 n.
  	-	  utter deterioration
कु 	-	  ku 	-	  prefix implying deterioration
रक्तविकार 	-	  raktavikAra 	-	 m.
  	-	  alteration or deterioration of blood
खेट 	-	  kheTa 	-	 m.
 n.
  	-	  expressing defectiveness or deterioration

 
   विक्रिया  vikriyA f.
   disfigurement   
   वैकृत  vaikRta n.
   disfigurement    
   बहिर्विकार  bahirvikAra m.
   outward change or disfigurement   
   रोगवैरूप्य  rogavairUpya n.
   disfigurement caused by disease     
            

 
   विक्रिया  vikriyA f.
   alienation   
   विकृति  vikRti f.
   alienation    
   अन्यक्रामण  anyakrAmaNa n.
   alienation   
   त्यजस्  tyajas n.
   alienation    
   विचक्षुष्करण  vicakSuSkaraNa n.
   alienation   
   विरक्ति  virakti f.
   alienation of mind     
            

 
   विक्रिया  vikriyA f.
   defection   
   विकृति  vikRti f.
   defection    
   विकार  vikAra m.
   defection      
            

 
   विक्रिया  vikriyA f.
   strange or unwonted phenomenon

 
   विक्रिया  vikriyA f.
   misadventure

Wilson

English

 विक्रिया
f.
  (-या) Change of mind,  form,  purpose,  condition,  &c.
E.
  वि implying reverse,  and क्रिया action
 see विकार.

Apte

English

विक्रिया [vikriyā],  1 Change,  modification,  alteration
 श्मश्रु- प्रवृद्धिजनिताननविक्रियान् R.*
  13.71
1.17.

Agitation,  excitement,  perturbation,  excitement of passion
 अथ तेन निगृह्य विक्रियामभिशप्तः फलमेतदन्वभूत् Ku.*
  4.41
3.34.

Anger,  wrath,  displeasure
 साधोः प्रकोपितस्यापि मनो नायाति विक्रियाम् Subhāṣ
 लिङ्गैर्मुदः संवृतविक्रियास्ते R.*
  7.3
 किमकारणमस्मासु गतवानसि विक्रियाम् Bm. 1.911.

Reverse,  evil
 विक्रियायै न कल्पन्ते संबन्धाः सदनुष्ठिताः Ku.*
  6.29 (विक्रियायै =
  वैकल्योत्पादनाय Malli.)

Knitting,  contraction (of the eyebrows)
 भ्रूविक्रियायां विरतप्रसंगैः Ku.*
  3.47.

Any sudden movement,  as in रोमविक्रिया V.*
  1.12 'thrill'.

A sudden affection or seizure,  disease.

Violation,  vitiation (of the proper duties)
 इत्याप्त- वचनाद्रामो विनेष्यन् वर्णविक्रियाम् R.*
  15.48.

A preparation or dish of rice &c.
 

Injury,  harm. 

Extinction (of a lamp). Comp.
   -उपमा a kind of Upamā mentioned by Daṇḍin
 see चन्द्रबिम्बादिवोत्कीर्णं पद्मगर्भादिवोद्धृतम् । तव तन्वङ्गि वदनमित्यसौ विक्रियोपमा ॥ Kāv.2.41.

Apte 1890

English

 विक्रिया 1 Change,  modification,  alternation
 श्मश्रुप्रवृद्धिजनिताननविक्रियान् R. 13. 71,  10. 17. 
2 Agitation,  excitement,  perturbation,  excitement of passion
 अथ तेन निगृह्य विक्रियामभिशप्तः फलमेतदन्वभूत् Ku. 4. 41,  3. 34. 
3 Anger,  wrath,  displeasure
 साधोः प्रकोपितस्यापि मनो नायाति विक्रियां Subhāṣ.
 लिंगैर्मुदः संवृतविक्रियास्ते R. 7. 30. 
4 Reverse,  evil
 Ku. 6. 29 (वैकल्यं Malli. ‘defect’.) 
5 Knitting,  contraction (of the eyebrows)
 भ्रूविक्रियायां विरतप्रसंगैः Ku. 3. 47. 
6 Any sudden movement,  as in रोमविक्रिया V. 1. 12 ‘thrill’. 
7 A sudden affection or seizure,  disease. 
8 Violation,  vitiation (of the proper duties)
 R. 15. 48. 
9 A preparation or dish of rice &c. 
Comp. 
उपमा a kind of Upamā mentioned by Daṇḍin
 see Kāv. 2. 41. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-क्रिया a f.
  transformation,  change,  modification,  altered or unnatural condition,  Kāv.
 
 Pur.
 
 Suśr.

 change for the worse,  deterioration,  disfigurement,  deformity,  R.
 

 ailment,  indisposition,  affection,  R.
 
 Daś.
 
 Suśr.

 perturbation,  agitation,  perplexity,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 hostile feeling,  rebellion,  defection,  alienation,  Hariv.
 
 Kāv.
 
 Kathās.

 injury,  harm,  failure,  misadventure (acc.   with √ या,  to suffer injury,  undergo failure),  ib.

 extinction (of a lamp),  Kathās.
 

 a strange or unwonted phenomenon,  ib.

 any product or preparation,  Mn.
  
 Yājñ.
 
 MārkP.

 contraction,  knitting (of the brows
 See भ्रू-व्°)

 bristling (of the hair
 See रोम-व्°)

 वि-क्रिया b &c.
   See p.
  954,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 वि-क्रिया,  f. alteration,  change
 transformation, 
change of mind,  &c.,  any change from a natural or
quiescent state,  disease,  injury,  mischief,  emotion, 
anger,  any sudden affection or seizure [cf. भूत-व्°, 
रोम-व्°]
 a preparation or dish of rice,  &c.

 विक्रिया वि-क्रिया। See p. 910,  col. 2.

Macdonell

English

 विक्रिया vi-kriyā,  f.
  [√ 1. kṛ] transformation,  🞄alteration,  change,  modification
 vitiation,  🞄disfigurement
 failure,  misadventure,  🞄harm (dipaśya —,  extinction)
 unwonted phenomenon
 🞄produce (e. g. of milk)
 contraction,  🞄knitting (of the brows)
 sudden movement 🞄(of the hair = thrill)
 change in the normal 🞄bodily condition,  ailment,  affection
 change 🞄in the normal mental condition,  perturbation,  🞄agitation
 change of feeling,  alienation,  hostility,  🞄defection: -ṃ yā,  undergo a change 🞄for the worse,  deteriorate,  come to nought: 🞄-upamā,  f.
  transformation simile (in which 🞄one thing is represented as produced from 🞄another: e. g. ‘thy face is as it were taken 🞄from the disc of the moon’).

Benfey

English

 विक्रिया विक्रिया,  i. e. वि-कृ + य,  and
वि-क्रिया,  f.
 
 1. Change,  Pañc. i. d.
330
 transformation,  Śāk. p. 106,  1.
 2.
A dish prepared from (milk),  Man.  5, 
25.
 3. Disease,  Daśak. in Chr. 187,  7.
 4. Mischief,  Rām.  3,  49,  56.
 -- Comp.
 
भूत-,  f.
  epilepsy,  possession by evil
spirits. स-रोमविक्रिय,  i. e.
स-रोमन्-, 
adj.
  affected with horripilation (as a
sign of excessive pleasure),  Vikr. d. 12.

Apte Hindi

Hindi

विक्रिया
स्त्री*
  - वि + कृ + श + टाप्
"परिवर्तन,  सुधार,  बदलना"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"विक्षोभ,  उत्तेजना,  उद्वेग,  जोश आना"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"क्रोध,  गुस्सा,  अप्रसन्नता"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"उलट,  अनिष्ट"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"(मोजे इत्यादि) बुनना,  आकुंचन वा (भौंहों की) सिकुड़न"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
आकस्मिक आन्दोलन

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"अकस्मात् रोगग्रस्तता,  बीमारी"

विक्रिया
स्त्री*
  - -
"उल्लंघन,  (उचित कर्तव्य का) बिगाड़ देना"

विक्रिया
स्त्री*
  - विकृ+श+टाप्
"चोट, आघात, हानि"

विक्रिया
स्त्री*
  - विकृ+श+टाप्
लोप

L R Vaidya

English

 vikriyA {% f. %} 1. Change,  alteration,  देशे देशे गुणेष्वेवमवस्थस्त्वमविक्रियः R.x.17
emotion,  perturbation,  passion,  प्रयत्नसंस्तंभितविक्रियाणां कथंचिदीशा मनसां बभूवुः K.S.iii.34
anger,  dissatisfaction,  लिंगैर्मुदः संवृतविक्रियाते R.vii.30
contraction,  भ्रूविक्रियायां विरतप्रसंगैः K.S.iii.47
vitiation,  intermixture.

Bopp

Latin

 विक्रिया f. (r. कृ praef. वि s. या) i. q. विकृति. AM.
 HIT.
12. 19.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विकारः,  परिणतिः,  परिणामः,  विक्रिया,  विपरिणामः,  विकारत्वम्,  विवर्तनम्
noun
 
कस्यचित् वस्तुनः तस्य नियतरूपात् भिन्नम् रूपम्।
 "गोधूमानां क्षोदः तेषां विकारः अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
समौ विश्रम्भविश्वासौ परिणामस्तु विक्रिया ॥ १५१८ ॥
-wordlist-
 
विश्रम्भ (पुं),  विश्वास (पुं),  परिणाम (पुं),  विक्रिया (स्त्री)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विक्रिया,  स्त्री,
   (विकरणमिति । वि + कृ + “कृञःशच ।” ३ । ३ । १०० । इति शः । टाप् ।)विकारः । इत्यमरः ॥
 (यथा,  रघुः । १३ । ७१ ।“श्मश्रुप्रवृद्धिजनिताननविक्रियांञ्चप्लक्षान् प्ररोहजटिलानिव मन्त्रिवृद्धान् ॥
”प्रकृतेरन्यथाभावः । यथा,  मार्कण्डेये । ३५ । २ ।“अस्नेहाश्चापि गोधूमयवगोरसविक्रियाः ॥
”विरुद्धा क्रिया । विरुद्धकार्य्यम् । यथा,  रघुः ।१५ । ४८ ।“इत्याप्तवचनाद्रामो विनेष्यन् वर्णविक्रियाम् ।दिशः पपात पत्रेण वेगनिष्कम्पकेतुना ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विक्रिया स्त्री वि + कृ--भावे श । १ विकारे अन्यथास्थितस्यवस्तुनोऽन्यथा परिणामे ।

Capeller

German

 विक्रिया f.
  Umwandlung,  Veränderung, 

 विक्रिया f.
  Umwandlung,  Veränderung,  Misserfolg,  Schaden,  Krankheit,  Aufregung
Feindseligkeit,  Abfall.

Burnouf

French

 विक्रिया विक्रिया f.
  mms. que विकृति।

Stchoupak

French

 वि-क्रिया-
 f.
  transformation,  changement,  déformation (fig. ce qui n'est
pas vrai) 
 état altéré ou anormal,  phénomène extraordinaire 
 extinction
(d'une lampe,  etc.) 
 affection (du corps ou de l'esprit),  émotion,  changement.
d'humeur,  disposition hostile 
 malheur,  tort,  dommage (-आं या- éprouver
un malheur,  subir un dommage,  un échec) 
 produit,  dérivé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.