विकृति (vikRti)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विकृति f.
  (-तिः-ती)
	 1. Change of any kind,  as of purpose,  mind,  form, 
nature,  &c.,  either permanent or temporary.
	 2. Sickness,  disease, 
change from the natural or healthy state.
	 3. Fear,  apprehension. 
4. Spirituous liquor.
	 5. A species of metre: the stanza consists of
four lines of two syllables each,  variously arranged.
 E.
  वि implying
alteration or reverse,  कृ to make,  aff.
   क्तिन् ।

Capeller Eng

English

 वि॑कृति f.
  alteration,  change,  disorder (poss. 
विकृति°मन्त्) | formation,  development
 N.
  of a species of metre.

Yates

English

 वि-कृति (तिः-ती) 2.
f.
  Change of
any kind
 sickness
 fear
 spiri-
tuous liquor.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विकृति 	-	 vikRti 	-	 m.
  	-	 change
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  apparition
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  perturbation
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  alteration
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  disease
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  verse changed in a particular manner
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  any production
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  hostility
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  modification
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  development
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  spectre
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  alienation
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  growth
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  variation
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  derivative
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  sickness
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  agitation
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  formation
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  changed condition
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  defection
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  phantom
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  revolt
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  abortion
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  emotion
विकृति 	-	 vikRti 	-	 f.
  	-	  rebellion

विकृति 	-	  vikRti 	-	 f.
  	-	 variation
अजामिता 	-	  ajAmitA 	-	 f.
  	-	 variation
विप्रकृति 	-	  viprakRti 	-	 f.
  	-	 variation
विकल्प 	-	  vikalpa 	-	 m.
  	-	 variation
विशेष 	-	  vizeSa 	-	 m.
  	-	 variation
चलन 	-	  calana 	-	 n.
  	-	 variation  [ math. ]
विचरण 	-	  vicaraNa 	-	 n.
  	-	 variation  [ Logic ]
अजामित्व 	-	  ajAmitva 	-	 n.
  	-	 variation
नानाकरण 	-	  nAnAkaraNa 	-	 n.
  	-	 variation
सह-विचरण 	-	  saha-vicaraNa 	-	 n.
  	-	  co-variation  [ Math. ]
शब्दचित्र 	-	  zabdacitra 	-	 n.
  	-	  sound-variation
धारिता-विचरण 	-	  dhAritA-vicaraNa 	-	 m.
  	-	 variation of capacity  [ Phys. ]
प्राणैकशतविध 	-	  prANaikazatavidha 	-	 adj.
  	-	  having 101 variations of the vital airs
वालन 	-	  vAlana 	-	 adj.
  	-	  relating to the variation of the ecliptic
वक्र 	-	  vakra 	-	 m.
  	-	  particular variation in the course of Mercury
पाठान्तर 	-	  pAThAntara 	-	 n.
  	-	 variation of the text in a book or manuscript
रूपावली 	-	  rUpAvalI 	-	 f.
  	-	  list or series of forms or of the variations of forms

 
   विकृति  vikRti f.
   modification   
   विभक्ति  vibhakti f.
   modification    
   विक्रिया  vikriyA f.
   modification   
   विकार  vikAra m.
   modification    
   विशेष  vizeSa m.
   modification   
   उपसंयोग  upasaMyoga m.
   modification    
   ऊह  Uha m.
   modification   
   भेद  bheda m.
   modification    
   विवर्त  vivarta m.
   modification   
   ऊहन  Uhana n.
   modification    
   विकरण  vikaraNa n.
   modification   
   वैकार्य  vaikArya n.
   modification    
   वैकृत  vaikRta n.
   modification   
   वैकृत  vaikRta adj.
   subject to modification    
   अनूह  anUha m.
   absence of modification   
   रङ्ग  raGga m.
   nasal modification of a vowel   
   तमोविकार  tamovikAra m.
   modification of the guNa tamas  
   वैकारिक  vaikArika adj.
   based on or subject to modification    
   योगापत्ति  yogApatti f.
   modification of usage or application  
   वैवृत्त  vaivRtta m.
   particular modification of Vedic accent   
   सविकार  savikAra adj.
   undergoing modification or decomposition  
   वृद्धि  vRddhi f.
   second modification or increase of vowels   
   वृद्धिमत्  vRddhimat adj.
   causing the vowel-modification called vRddhi  
   रागिणी  rAgiNI f.
   modification of the musical mode called rAga   
   भावविकार  bhAvavikAra m.
   modification of the notion to be or to become  
   प्रतितूणी  pratitUNI f.
   modification of the nervous disease called tUNI     
            

Wilson

English

 विकृति
f.
  (-तिः-ती)
1 Change of any kind,  as of purpose,  mind. form,  nature,  &c. either permanent
or temporary.
2 Sickness,  disease,  change from the natural or healthy state.
3 Fear,  apprehension. 
4 Spirituous liquor.
5 A species of metre: the stanza consists of four lines of two syllables each, 
variously arranged.
E.
  वि implying alteration or reverse,  कृ to make,  aff.
   क्तिन्.

Apte

English

विकृतिः [vikṛtiḥ],  f.
 

Change (as of purpose,  mind,  form &c.
 )
 चित्तविकृतिः
 अङ्गुलीयकं सुवर्णस्य विकृतिः &c.
 
 प्रकृतिविकृति- भिरनुसवनम् Bhāg.*
  5.7.5.

An unnatural or accidental circumstance,  an accident
 मरणं प्रकृतिः शरीरिणां विकृति- र्जीवितमुच्यते बुधैः R.*
  8.87.

Sickness.

Excitement,  perturbation,  anger,  rage
 सावलेपमुपलिप्सिते परैरभ्युपैति विकृतिं रजस्यपि रजस्यपि Ki.*
  13.56
 U.*
  5.29
 Śi.*
  15.11, 4.

Emotion
 सत्त्वानामपि लक्ष्यते विकृतिमच्चित्तं भयक्रोधयोः Ś.*
  2.5.

A sudden seizure or affection. 

Fermented liquor
 see विकार amd विक्रिया also.

Hostility.

A phantom,  spectre.

Abortion. 

(In gram.
  ) A derivative.

Apte 1890

English

 विकृतिः f. 1 Change(as of purpose,  mind,  form &c.)
 चित्तविकृतिः,  अंगुलीयकं सुवर्णस्य विकृतिः &c. 
2 An unnatural or accidental circumstance,  an accident
 मरणं प्रकृतिः शरीरिणां विकृतिर्जीवितमुच्यते बुधैः R. 8. 87. 
3 Sickness. 
4 Excitement,  perturbation,  anger,  rage
 Ki. 13. 56
 U. 5. 29
 Śi. 15. 11,  40. 
5 Emotion
 Ś. 2. 5. 
6 A sudden seizure or affection. 
7 Fermented liquor
 see विकार and विक्रिया also. 

Monier Williams Cologne

English

 वि॑-कृति f.
  change,  alteration,  modification,  variation,  changed condition (of body or mind
 acc.
   with √ गम्,  या,  व्रज्,  or प्र-√ पद्,  to undergo a change,  be changed),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 sickness,  disease,  L.
 

 perturbation,  agitation,  emotion,  MBh.
  
 Kathās.
  &c.
  

 alienation,  hostility,  defection,  Kām.
  
 Pañcat.

 a verse changed in a partic.  manner,  ŚBr.
  
 KātyŚr.

 an apparition,  phantom,  spectre,  Kathās.
 

 any production (ifc.  anything made of),  MBh.
  
 Suśr.

 (in Sāṃkhya) =
  2. वि-कार

 (in gram.
  ) a derivative,  Nir.
 

 formation,  growth,  development,  AitBr.
  

 abortion,  Suśr.
  (v.l. वैकृत)

 =
  डिम्ब,  L.
 

 =
  प्रलाप,  Harav.
 ,  Sch.

 N.
  of a class of metres,  Piṅg.
 

 वि॑-कृति m.
  N.
  of a son of Jīmūta,  VP.
  

Monier Williams 1872

English

 वि-कृति,  इस्,  f. change,  alteration of any kind (as
of purpose,  mind,  form,  nature,  &c.),  change from
a natural or healthy state,  sickness,  disease
 change
from a quiescent state,  emotion,  anger,  wrath,  fear
(in the Sāṅkhya philosophy) a production or that
which is evolved from a previous प्र-कृति or pro-
ducer (see वि-कार,  col. 1)
 fermented or spirituous
liquor
 a species of metre (the stanza consisting of
four lines of two syllables each,  variously arranged)
= डिम्भ (according to Śabda-k.)
 (इस्),  m.,  N. of
a king.
—विकृति-मत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessed of
change,  changed
 diseased,  wounded
 changeable.
—विकृति-विज्ञानीय,  N. of a chapter in the Ash-
ṭāṅga-hṛdaya-saṃhitā.

Macdonell

English

 विकृति ví-kṛti,  f.
  transformation,  alteration,  🞄change,  modification,  variation,  changed 🞄condition
 apparition,  spectre
 produce
 derivative 🞄of Prakṛti (= vikāra in Sāṃkhya 🞄phil.)
 derivative form (in gr.
 rare)
 development 🞄(of seed: Br.)
 change of the normal 🞄mental condition,  perturbation
 change 🞄of feeling,  hostility,  defection: -ṃ gam,  yā,  🞄vraj,  or pra-pad,  be changed: -mat,  a.
  🞄liable to change
 indisposed,  ill.

Benfey

English

 विकृति वि-कृ + ति,  f.
 
 1. Change of
any kind,  Utt. Rāmac. 133,  16 (wrath)
of mind,  Pañc. 58,  25.
 2. Sickness.
 3. Fear.
 4. Spirituous liquor.

Apte Hindi

Hindi

विकृतिः
स्त्री*
  - वि +  कृ + क्तिन्
"(अभिप्राय,  मन,  रूप आदि का) बदलना"

विकृतिः
स्त्री*
  - -
"अस्वाभाविक,  अचानक घटित होने वाली परिस्थिति,  दुर्घटना"

विकृतिः
स्त्री*
  - -
बीमारी

विकृतिः
स्त्री*
  - -
"उत्तेजना,  उद्वेग,  क्रोध,  रोष"

विकृतिः
स्त्री*
  - वि+कृ+क्तिन्
शत्रुता

विकृतिः
स्त्री*
  - वि+कृ+क्तिन्
आभास

विकृतिः
स्त्री*
  - वि+कृ+क्तिन्
गर्भस्राव

विकृतिः
स्त्री*
  - वि+कृ+क्तिन्
व्युत्पन्न

L R Vaidya

English

 vikfti {% f. %} The same as विकार q.v.,  K.S.viii.34,  (op. to प्रकृति ‘nature’),  R.viii.87.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२३,  अज,  जहु,  माया,  मेष,  विकृति

Bopp

Latin

 विकृति f. (r. कृ s. ति) commutatio,  conversio. AM.

Indian Epigraphical Glossary

English

 vikṛti (IE 7-1-2),  ‘twentythree’.

Abhyankara Grammar

English

विकृति  change,  modification as differ- ent from the original which is  called प्रकृतिः cf.प्रकृतिरुपादानकारणं । तस्यैव उत्तरमवस्थान्तरं विकृतिः Kas. on P.V.I.12.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 विकृति = प्रलाप,  Komm. zu Haravijaya 7,  28. — = मद्यादि (im pw nicht richtig!),  Prabandhacintāmaṇi
 p. 233,  7. (Hem. Yog. III,  6 ff.?). Vgl. Zachariae,  Beiträge S. 87. [Z.]

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
जातौ जातमपि स्पर्धा सङ्घर्षोऽप्यथ विक्रिया ॥ १३६ ॥
विकारो विकृतिश्चापि विलम्भस्तु समर्पणम् ।
-wordlist-
 
जात (क्ली),  सङ्घर्ष (पुं),  विकार (पुं),  विकृति (स्त्री),  समर्पण (क्ली)

Mahabharata

English

Vikṛti = Kṛshṇa: XII,  1507.

पुराणम्

English

विकृति / VIKṚTI. A King of the family of yayāti. This King's father was jīmūta,  and his son was bhīmaratha. (bhāgavata,  skandha 9).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विकृतिः,  स्त्री,
   (वि + कृ + क्तिन् ।) विकारः ।इत्यमरः ॥
 (यथा,  कुमारे । ७ । ३४ ।“यथाप्रदेशं भुजगेश्वराणांकरिष्यतामाभरणान्तरत्वम् ।शरीरमात्रं विकृतिं प्रपेदेतथैव तस्थुः फणरत्नशोभाः ॥
”)रोगः । डिम्बः । मद्यादिः । इति हेमचन्द्रः ॥
(सांख्योक्तविकृतिः । यथा,  सांख्यकारिका-याम् । ३ ।“मूलप्रकृतिरविकृति-र्म्महदाद्याः प्रकृतिविकृतयः सप्त ।षोडशकस्तु विकारोन प्रकृतिर्न विकृतिः पुरुषः ॥
”संक्षेपतः शास्त्रस्य चतस्रो विधाः । कश्चिदर्थःप्रकृतिरेव कश्चिदर्थो विकृतिरेव कश्चित् प्रकृति-विकृतिरेव कश्चिदनुभयरूपः । तत्र का प्रकृति-रेवेत्यत उक्तं मूलप्रकृतिरविकृतिरिति । प्रक-रोतीति प्रकृतिः प्रधानं सत्वरजस्तमसां साम्या-वस्था सा प्रकृतिः प्रकृतिरेव इत्यर्थः । कस्मादि-त्यत उक्तम् मूलेति मूलञ्चासौ प्रकृतिश्चेतिमूलप्रकृतिः विश्वस्य कार्य्यसंघातस्य सा मूलंन त्वस्या मूलान्तरमस्तीति भावः । कतमाः पुनःप्रकृतिविकृतयः कियत्यश्च इत्यत उक्तं मह-दाद्याः प्रकृतिविकृतयः सप्तेति । प्रकृतयश्च ताविकृतयश्च ता इति । तथाहि महत्त्वत्त्वमह-ङ्कारस्य प्रकृतिर्विकृतिश्च मूलप्रकृतेः । एव-महङ्कारतत्त्वं तन्मात्राणामिन्द्रियाणाञ्च प्रकृति-र्व्विकृतिश्च महतः । एवं पञ्चतन्मात्राणिभूतानामाकाशादीनां प्रकृतयो विकृतयश्चाह-ङ्कारस्य । अथ का विकृतिरेव कियती च इत्यतउक्तं षोडशकस्तु विकार इति षोडशसंख्या-परिमितो गणः षोडशकः । तु शब्दोऽवधारणेभिन्नक्रमश्च । पञ्चमहाभूतान्येकादशेन्द्रियाणिचेति षोडशको गणो विकार एव न प्रकृति-रिति । यद्यपि पृथिव्यादीनामपि गोघटवृक्षादयोविकाराः एवं तद्विकारभेदानां दध्यङ्कुरादय-स्तथापि गवादयो बीजादयो वा न पृथिव्यादिभ्यस्तत्त्वान्तरम् । तत्त्वान्तरोपादानत्वञ्च प्रकृतित्व-मिहाभिप्रेतमिति न दोषः सर्व्वेषां गोघटा-दीनां स्थूलता इन्द्रियग्राह्यता च समेति नतत्त्वान्तरम् । अनुभयरूपमुक्तं तदाह न प्रकृति-र्न विकृतिः पुरुष इति तत्त्वकौमुदी ॥
 ३ ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विकृति स्त्री वि + कृ--क्तिन् वा । १ विकारशब्दार्थे अमरः । क्तिच् नित्यं ङीप् । २ रोगे २ डिम्बे हेमच०

Capeller

German

 वि॑कृति f.
  dass.,  Gespenstererscheinung
Alteration
 Aufregung u. s. w. = विकार
Beaz. versch. Metra.

Stchoupak

French

 वि-कृति-
 f.
  changement,  transformation,  déformation,  état anormal 
apparition (extraordinaire),  spectre 
 changement d'humeur,  de sentiment, 
émotion,  hostilité 
 produit 
 (gramm. ) dérivé 
 -इं गम्- प्र-पद्- या-
व्रज्- changer,  subir une transformation 
 -मन्त्- a. variable 
 malade.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.