| YouTube Channel

विकल (vikala)

 
शब्दसागरः
English
विकल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1. Confused, confounded, agitated.
2. Defective,
imperfect.
3. Decayed, impaired, withered, waned.
f.
(-ला or ली) A
woman in whom menstruation has ceased.
n.
(-लं) The one-six-
teenth of a Kalā, the second of a degree.
E.
वि privative, and कला
a digit of the moon, &c.
Capeller Eng
English
विकल
a.
defective, imperfect, crippled, mutilated, weak
destitute of, -less (instr. or —°)
depressed, sad, unwell. Abstr.
°ता
f.
, °त्व
n.
Yates
English
वि-कल (लः-ला-लं)
a. Out of order,
confused, impaired
dried up.
f.
A woman whose menstruation
has ceased.
Wilson
English
विकल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1 Confused, confounded, agitated.
2 Defective, imperfect.
3 Decayed, impaired, withered, waned.
f.
(-ला-ली) A woman in whom
menstruation has ceased.
n.
(-लं) The 1/60th of a Kalā, the second of
a degree.
E.
वि privative, and कला a digit of the moon, &c.
Apte
English
विकल [vikala],
a.
Deprived of a part or member, defective, imperfect, maimed, mutilated
कूटकृद्विकलेन्द्रियाः
Y.*
2.7
Ms.*
8.66
U.*
4.24.
Frightened, alarmed
नादस्ताव- द्विकलकुररीकूजितस्निग्धतारः
Māl.
5.2.
Devoid or destitute of (in
comp.
)
आरामाधिपतिर्विवेकविकलः
Bv.*
1.31
प्रसूति˚ Ś6.24
Pt.*
5.8
Mk.*
5.41
तु कुलविकलानां वर्तते वृत्तशुद्धिः Avimārakam 2.5.
Agitated, weakened, dispirited, unnerved, drooping, sinking, languid
किमिति विषीदसि रोदिषि विकला विहसति युवतिसभा तव सकला
Gīt.*
9
विरहेण विकलहृदया
Bv.*
2.71, 164
श्रुतियुगले पिकरुतविकले
Gīt.*
12
वहति विकलः कायो मोहं मुञ्चकि चेतनाम्
U.*
3.31.
Māl.
7.1
9.12.
Ineffective, useless
विकलमिह पूर्वसुकृतम्
Pt.*
5.9.
Wanting, failing.
Withered, decayed.-ला, -ली A woman during her courses
(L. D. B. however says 'A woman who has passed child-bearing', ऋतुहीना).
Comp.
-अङ्ग
a.
having a redundant or deficient limb. -इन्द्रिय
a.
having impaired or defective organs of sense. -करण
a.
with drooping limbs, languid
U.*
3.22. -करुण
a.
helpless, piteous
विकलकरुणैर्मर्मच्छेद- व्यथाविधुरैरिव (v. l. विकलकरणैः)
Māl.
9.11
U.*
1.28.-पाणिकः a cripple.
Apte 1890
English
विकल a. 1 Deprived of a part or member, defective, imperfect, maimed, mutilated
कूटकृद्विकलेंद्रियाः Y. 2. 70
Ms. 8. 66
U. 4. 24.
2 Frightened, alarmed
Māl. 5. 20.
3 Devoid or destitute of (in comp.)
आरामाधिपतिर्विवेकविकलः Bv. 1. 31
प्रसूति° Ś. 6. 24
Pt. 5. 8
Mk. 5. 41.
4 Agitated, weakened, dispirited, unnerved, drooping, sinking, languid
किमिति विषीदसि रोदिषि विकला विहसति युवतिसभा तव सकला Gīt. 9
विरहेण विकलहृदया Bv. 2. 71, 164
श्रुतियुगले पिकरुतविकले Gīt. 12
वहति विकलः कायो मोहं मुंचति चेतनां U. 3. 31
Māl. 7. 1, 9. 12.
5 Ineffective, useless
Pt. 5. 9.
6 Wanting, failing.
7 Withered, decayed.
ला
ली A woman during her courses.
Comp.
अंग a. having a redundant or deficient limb.
इंद्रिय a. having impaired or defective organs of sense.
करण a. with drooping limbs, languid
U. 3. 22.
करुण a. helpless, piteous
Māl. 9. 11
U. 1. 28.
पाणिकः a cripple.
Monier Williams Cologne
English
वि—कल a See
s.v.
वि-कल b mf(आ, or ई)n. deprived of a part or a limb or a member, mutilated, maimed, crippled, impaired, imperfect, deficient in or destitute of (instr. or comp.
cf.
Pāṇ.
ii, 1, 31, Sch.),
Up.
Mn.
MBh.
&c.
confused, agitated, exhausted, unwell, depressed, sorrowful,
MBh.
Kāv.
Kathās.
वि-कल
m.
N.
of a son of Śambara,
Hariv.
of a son of Lambodara,
BhP.
of a son of Jīmūta,
VP.
of another man,
Cat.
वि-कल f(आ or ई). a woman in whom menstruation has begun,
L.
Monier Williams 1872
English
विकल वि-कल, अस्, आ, अम् (see कला), de-
prived of a part, destitute of a portion, deprived of
a limb or member, defective, imperfect
wanting,
failing
decayed, impaired, withered, waned
con-
fused, confounded, agitated, sorrowful
(अस्), m., N.
of a Daitya
(आ, ई), f. a woman in whom menstru-
ation has ceased
(आ), f. the sixtieth part of a
Kalā, the second of a degree.
—विकल-पाणिक, अस्,
m. one who has a mutilated or withered hand, a
cripple.
—विकल-वध, अस्, m. ‘death of Vikala,
N. of a chapter in the Gaṇeśa-Purāṇa.
—विकलाङ्ग
(°ल-अङ्°), अस्, ई, अम्, having mutilated or defective
limbs, deformed, crippled, maimed.
—विकली-करण,
अम्, n. the act of depriving of a limb, mutilating,
maiming, breaking, spoiling
confusing, agitating.
—विकली-कृ, cl. 8. P. -करोति, -कर्तुम्, to deprive
of a limb, mutilate, maim, spoil, break
to agitate,
confound.
—विकली-कृत, अस्, आ, अम्, mutilated,
maimed, impaired, broken, injured
lame
sick
confused, distressed.
—विकली-भूत, अस्, आ, अम्,
mutilated, maimed, defective
agitated, distressed.
—विकलेन्द्रिय (°ल-इन्°), अस्, आ, अम्, having any
of the organs of sense impaired or defective.
Macdonell
English
विकल vi-kala,
a.
lacking a part, defective, 🞄imperfect
inefficient, useless
mutilated, 🞄maimed
impaired, weak
deficient in, lacking 🞄(in. , —°)
blind of (an eye, —°) exhausted, 🞄unnerved, unwell, dispirited, drooping: ā,
f.
🞄second
-kalaṅka,
a.
spotless
-kala-tā,
f.
, 🞄-kala-tva,
n.
defectiveness, imperfection
🞄infirmity
-kala‿aṅga,
a.
having a crippled 🞄member
-kalī-kṛ, greatly impair or injure.
Benfey
English
विकल विकल, i. e. वि-कला,
I.
adj.
1. Defective, Hit. i. d. 201, M.M.
2.
Wanting, failing, Pañc. v. d. 8
Hit.
i. d. 200, M.M.
Śāk. d. 152.
3. De-
cayed, Utt. Rāmac. 68, 3
impaired.
4. Confused (cf. कल), Lass. 54, 7
sorrowful, Utt. Rāmac. 18, 1.
II.
f.
ला and ली, A woman in whom men-
struation has ceased.
--
Comp.
अ-,
adj.
1. unimpaired, Hit. i. d. 126, M.M. 2.
excellent, Megh. 25
35.
Hindi
Hindi
विकलांग
Apte Hindi
Hindi
विकल
वि* - विगतः कलो यत्र प्रा* ब*
"किसी भाग या अंग से वञ्चित, सदोष, अधूरा, अपाहज, विकलांग"
विकल
वि* - -
"डरा हुआ, त्रस्त"
विकल
वि* - -
"शून्य, विरहित"
विकल
वि* - -
"विक्षुब्ध, कमज़ोर, उत्साह शून्य, हतोत्साह, म्लान, अवसन्न, स्फूर्तिहीन"
विकल
वि* - -
"मुर्झाया हुआ, क्षीण"
L R Vaidya
English
vikala {% a. (f. ला) %} 1. Defective, imperfect, deprived of a part, वृद्धो शिशुर्नैको नांत्यो विकलेंद्रियः M.viii.66
2. decayed, withered
3. agitated, sorrowful, श्रुतियुगले पिकरुतविकले मम शमय चिरादवसादम् Git.G.xii.
Bopp
Latin
विकल (privatus parte, BAH. e वि et कला pars)
1) de-
curtatus.
2) perturbatus. Lass. 54. 7. 72. 12.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
भ्रूण
पु
भ्रूण, भीरु, द्विज, स्त्री_गर्भाशय, अण्डज, शिशु, विकल
भ्रूणो भीरुर्द्विजो भ्रूणो भ्रूणो गर्भाशयः स्त्रियः
भ्रूणोऽण्डजः शिशुर्भ्रूणो विकलो भ्रूण उच्यते ४८
verse 1.1.1.48
page 0004
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
विकलाङ्ग, व्यङ्गिन्, विकल
adjective
यस्य हस्तयोः पादयोः वा वैकल्यम् अस्ति।अस्यां
"प्रतियोगितायां विकलाङ्गाः जनाः एव भागं ग्रहीतुं शक्नुवन्ति।"
Synonyms:
विकल, विकलाङ्गिन्
adjective
यस्य हस्तः छिन्नः वा योग्यरूपेण कार्यं करोति।
"विकलः पुरुषः मार्गे स्थित्वा भिक्षां याचति।"
Synonyms:
विकलाङ्ग, विकल, छिनाङ्ग, हीनाङ्ग, लूनाङ्ग, खण्डिताङ्ग, व्यङ्ग, अपाङ्ग, अङ्गविकल, अङ्गहीन
adjective
यस्य शरीरावयवे विकृतिः जाता।
"विकलाङ्गानां मनुष्याणां सहाय्यं करणीयम्।"
नाममाला
Sanskrit
शकल, विकल, खण्ड, शल्क, लेश, लव
शकलं विकलं खण्डं शल्कं लेशं लवं विदुः १८७
verse 0.1.1.187
page 0089
Tamil
Tamil
விகல : குறைவான, குழப்பம் அடைந்த, நடுங்கிய, பயந்த, சோர்வடைந்த.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विकलः, त्रि, (विगतः कलो व्यक्तध्वनिर्यस्य ।)विह्वलः इति जटाधरः
स्वभावहीनः इतिभरतः
(यथा, महाभारते ४९ ११ ।“विधवानाथविकलान् कृपनांश्च बभार सः ।सुदर्शः सर्व्वभूतानामासीत् सोम इवापरः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विकल
त्रि०
विरुद्धा कला यस्य विह्वले, स्वभावहीनेत्रिका० कलाहीने ऋतुमत्यां स्त्रियां स्त्री रत्नमा०वा ङीष विभक्ता कला यया प्रा० व० ब० कलाषष्टिभागेस्त्री “विकलानां कला षष्ट्या” ज्यो० त०
Capeller
German
विकल unvollständig, magelhaft, verkrüppelt,
kümmerlich, schwach
frei
von, -los (Instr. o. —°)
unwohl, elend.
Abstr.
°ता,
f.
,
°त्व
n.
Burnouf
French
विकल विकल a. (कल्
कला) troublé, agité, confus.
Mutilé. -- S.
f.
[आ ou ई] femme qui a passé l'âge de
la menstruation.
विकलाङ्ग a. (अङ्ग) mutilé, estropié.
Stchoupak
French
वि-कल-
a. à qui il manque une partie, défectueux, infirme, mutilé
(d'un membre, instr. ifc.)
dépourvu de (ifc.)
indisposé, déprimé,
exténué, qui est dans une situation difficile
-ता-
f.
défectuosité,
infirmité, maladie, état morbide
-ई-कृ- rendre malade, déprimer,
affecter
-ई-भू- être malade, etc.
°करण- a. défaillant.
°करुण- a. lamentable, pitoyable.
विकलाङ्ग- a. mutilé, infirme.
विकलेन्द्रिय- a. dont les organes ou les sens sont imparfaits,
défectifs.