वाहुः (vAhuH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवा(बा)हुः, (बाधते शत्रूनिति । बाधृ लोडने+ “अर्त्तिदृशिकमीति ।” उणा० । १ । २८ ।इति कुः हकारादेशश्च ।) कक्षावध्यङ्गुल्यग्र-पर्य्यन्तावयवः । यथा । भुजवाहुः प्रवेष्टो द्योरि-त्यमरः ॥
वहत्यनेन वाहुः नाम्नीति उण् । घञिवाहोऽदन्तः । वाहोऽश्वभुजयोः पुमान् । इतिदामोदरः । स्त्रियां वाहा च । वाहो वाहाभुजा वाहुर्दोषो दोषा च दोः पुमान् । इतिकोषान्तरम् ॥
इति तट्टीकायां भरतः ॥
कूर्प-रस्योर्द्ध्वभागो वाहुस्तस्याधोभागः प्रवाहुः ।यथा, --“मुखं वाहू प्रवाहू च मनः सर्व्वेन्द्रियाणि च ।रक्षत्वव्याहतैश्वर्य्यस्तव नारायणोऽव्ययः ॥
”इति विष्णुपुराणे ५ अंशे ५ अध्यायः ॥
वाहुप्रवाहू च कूर्परस्योर्द्ध्वाधोभागौ । इतितट्टीका ॥
अन्यत् पवर्गीयवकारादिबाहुशब्देद्रष्टव्यम् ॥
* ॥
अस्य शुभाशुभलक्षणं यथा, --“निर्मांसौ चैब भग्नाल्पौ श्लिष्टौ च विपुलौ भुजौ ।आजानुलम्बिनौ वाहू वृत्तौ पीनौ नृपेश्वरे ॥
निःस्वानां रोमशौ ह्नस्वौ श्रेष्ठौ करिकरप्रभौ ।हस्ताङ्गुलय एव स्युरायुर्दा ललिताः शुभाः ॥
मेधाविनाञ्च सूक्ष्माः स्युर्भृत्यानां चिपिटाःस्मृताः ।स्थूलाङ्गुलीभिर्निःस्वाः स्युर्नताःस्युर्वहिरन्तदाः ॥
कपितुल्यकरा निःस्वा व्याघ्रतुल्यकरैर्धनम् ।मणिबन्धैर्निगूढैश्च सुश्लिष्टशुभसन्धिभिः ॥
नृपा हीनैः करच्छेदः सशब्दैर्धनवर्ज्जिताः ।पितृवित्तविहीनाश्च निम्नात् करतलान्नराः ॥
संवृत्तैश्चैव निम्नैश्च धनिनः परिकीर्त्तिताः ।प्रोक्ता नरकदातारो विषमैर्विषमा नराः ॥
करैः करतलैश्चैव लाक्षाभैरीश्वरास्तलैः ।परदाररताः पीतै रूक्षैर्निःस्वा नरा मताः ॥
तुषतुल्यनखाः क्लीवाः कुटिलैः स्फुटितैर्नराः ।निःस्वाश्चक्रनखैस्तद्वद्बिवर्णैः परतर्ककाः ॥
ताम्रैर्भूपा धनाढ्याश्च अङ्गुष्ठैः सयवैस्तथा ।अङ्गुष्ठमूलजैः प्रेष्यः स्याद्दीर्घाङ्गुलिपर्व्वकः ॥
दीर्घायुः सुभगश्चैव निर्धनो विरलाङ्गुलिः ।घनाङ्गुलिश्च सधनस्तिस्रो रेखाश्च यस्य वै ॥
नृपतेः करतलगा मणिबन्धे समुत्थिताः ।युगमीनाङ्कितकरो भवेत् सत्रप्रदो नरः ॥
वज्राकाराश्च धनिनां मत्स्यपुच्छनिभा बुधे ।शङ्खातपत्रशिविकागजपद्मोपमा नृपे ॥
कुम्भाङ्कुशपताकाभा मृणालाभा निरीश्वरे ।दामाभाश्च गवाढ्यानां स्वस्तिकाभा नृपेश्वरे ॥
चक्रासितोमरधनुःकुन्ताभा नृपतेः करे ।उदूखलाभा यज्ञाढ्ये वेदीभाश्चाग्निहोत्रिणि ॥
वापीदेशकुलाभाश्च त्रिकोणाभाश्च धार्म्मिके ।अङ्गुष्ठमूलगा रेखाः पुत्त्राः सूक्ष्माश्च दारिकाः ॥
प्रदेशिनीगता रेखा कनिष्ठामूलगामिनी ।शतायुषञ्च कुरुते छिन्नया तरुतो भयम् ।निस्वाश्च बहुरेखाः स्युर्निर्द्रव्याश्चिवुकैः कृशैः ॥
”इति गारुडे ६६ अध्यायः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.