वाहिनी (vAhinI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वाहिनी f.
  (-नी)
	 1. An army.
	 2. A body of forces consisting of 81 ele-
phants,  81 cars,  243 horse,  405 foot,  a cohort,  a battalion. 
	 3. A
river.
 E.
  वाह a vehicle,  &c.,  aff.
   इनि
 fem.  aff.
   ङीप् comprising the
conveyances of cars,  horse,  &c.

Spoken Sanskrit

English

वाहिनी 	-	  vAhinI 	-	 f.
  	-	 battalion
गुल्म 	-	  gulma 	-	 m.
  	-	 battalion
सैन्यदल 	-	  sainyadala 	-	 n.
  	-	 battalion
महाचमू 	-	  mahAcamU 	-	 f.
  	-	  great battalion

वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  channel
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  battalion
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  body of forces
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  river
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  particular division of an army
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  host
वाहिनी 	-	 vAhinI 	-	 f.
  	-	  army  [ mil. ]

Wilson

English

 वाहिनी
f.
  (-नी)
1 An army.
2 A body of forces consisting of 81 elephants,  81 cars,  243 horse,  405 foot,  a
cohort,  a battalion. 
3 A river.
E.
  वाह a vehicle,  &c.,  aff.
   इनि
 fem.  aff.
   ङीप्,  comprising the
conveyances of cars,  horse,  &c.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

वाहिनी [vāhinī],  [वाहो अस्त्यस्याः इनि ङीप्]

An army
 आशिषं प्रयुयुजे न वाहिनीम् R.*
  11.6
13.66.

A division of an army consisting of 81 elephants,  as many chariots,  243 horse,  and 45 foot
 वाहिनी तु गणस्रयः Mb.
 *  1.2.21. See अक्षौहिणी.

A river
 नावः समुपकर्षध्वं तारयिष्यामि वाहि- नीम् Rām.*
  2.89.9.

A body of escorts,  a convoy
 त्वदर्थं प्रेषयिष्यामि वाहिनीमित्यभाषत Bm. 1.256. Comp.
   -निवेशः the camp of an army.

पतिः a general,  a commanding officer.

the ocean (lord of rivers).

Apte 1890

English

 वाहिनी [वाहो अस्त्यस्याः इनि ङीप्] 1 An army
 आशिषं प्रयुयुजे न वाहिनीं R. 11. 6,  13. 66. 
2 A division of an army consisting of 81 elephants,  as many chariots,  243 horse,  and 405 foot. 
3 A river. 
Comp. 
निवेशः the camp of an army. 
पतिः {1} a general,  a commanding officer. {2} the ocean (lord of rivers). 

Monier Williams Cologne

English

 वाहिनी a (इनी),  f.
 ,  see next.

 वाहि॑नी b f.
  an army,  host,  body of forces,  AV.
  
 MBh.
   &c.
  

 a partic.  division of an army (consisting of 3 Gaṇas i.e. 81 elephants,  81 cars,  243 horse,  405 foot
 cf.
   अक्षौहिणी),  MBh.
  

 a river,  ib.
 R.
  &c.
  

 a channel,  KātyŚr.
  ,  Sch.

 N.
  of the wife of Kuru,  MBh.
  

Apte Hindi

Hindi

वाहिनी
स्त्री*
  - वाहो अस्त्यस्याः इनि ङीप्
सेना

वाहिनी
स्त्री*
  - -
अक्षौहिणी सेना

वाहिनी
स्त्री*
  - -
नदी

L R Vaidya

English

 vAhinI {% f. %} 1. An army in general,  पश्चादवस्थापितवाहिनीकः R.xiii.66
 2. a detachment of an army consisting of 81 elephants,  as many cars,  243 horse,  and 405 foot
 3. a river.

Bopp

Latin

 वाहिनी f. (a वाह s. इन् in fem.) exercitus. RAGH. 7. 33.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 वाहिनी ° = Gaṅgā,  H XLIII,  32.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  नदी,  सरित्,  तरङ्गिणी,  शैवलिनी,  तटिनी,  धुनी,  स्रोतस्वती,  द्वीपवती,  स्रवन्ती,  निम्नगा,  आपगा,  स्रोतस्विनी,  स्रोतोवहा,  सागरगामिनी,  अपगा,  निर्झरिणी,  सरस्वती,  समुद्रगा,  कूलङ्कषा,  कूलवती,  शैवालिनी,  समुद्रकान्ता,  सागरगा,  रोधोवती,  वाहिनी
noun
 
जलस्य सः प्रवाहः यः पर्वतात् आरभ्य विशिष्टमार्गेण सागरं प्रति गच्छति।
 "पर्वतप्रदेशे पाषाणसिकतादिषु नदी मार्गम् आक्रमति ।/ पाणिनेः न नदी गङ्गा यमुना न नदी स्थली।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

chu bo
१) आपगा २) ओघ ३) नद ४) नदी ५) वाहिनी

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वाहिनी पृतना सेना बलं सैन्यमनीकिनी ॥ ७४५ ॥
कटकं ध्वजिनी तन्त्रं दण्डोऽनीकं पताकिनी ।
वरूथिना चमूश्चक्रं स्कन्धवारोऽस्य तु स्थितिः ॥ ७४६ ॥
शिबिरं रचना तु स्याद्व्यूहो दण्डादिको युधि ।
-wordlist-
 
वाहिनी (स्त्री),  पृतना (स्त्री),  सेना (स्त्री),  बल (क्ली),  सैन्य (क्ली),  अनीकिनी (स्त्री),  कटक (क्ली),  ध्वजिनी (स्त्री),  तन्त्र (क्ली),  दण्ड (पुं),  अनीक (क्ली),  पताकिनी (स्त्री),  वरूथिनी (स्त्री),  चमू (स्त्री),  चक्र (पुंक्ली),  स्कन्धावार (पुं),  शिबिर (क्ली),  व्यूह (पुं)

--source--
 
सेना सेनामुखं गुल्मो वाहिनी पृतना चमूः ॥ ७४८ ॥
अनिकिनी च पत्तेः स्यादिभ्याद्यैस्त्रिगुणैः क्रमात् ।
दशानिकिन्येऽक्षौहिणी सज्जनं तूपरक्षणम् ॥ ७४९ ॥
-wordlist-
 
सेना (स्त्री),  सेनामुख (क्ली),  गुल्म (पुंक्ली),  वाहिनी (स्त्री),  पृतना (स्त्री),  चमू (स्त्री),  अनीकिनी (स्त्री),  अक्षौहिणी (स्त्री),  सज्जन (क्ली),  उपरक्षण (क्ली)

--source--
 
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥
सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगा
स्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।
कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-
स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
-wordlist-
 
नदी (स्त्री),  हिरण्यवर्णा (स्त्री),  रोधोवक्रा (स्त्री),  तरङ्गिणी (स्त्री),  सिन्धु (पुंस्त्री),  शैवलिनी (स्त्री),  वहा (स्त्री),  ह्रदिनी (स्त्री),  स्रोतस्विनी (स्त्री),  निम्नगा (स्त्री),  स्रोतस् (क्ली),  निर्झरिणी (स्त्री),  सरित् (स्त्री),  तटिनी (स्त्री),  कूलङ्कषा (स्त्री),  वाहिनी (स्त्री),  कर्षू (स्त्री),  द्वीपवती (स्त्री),  समुद्रदयिता (स्त्री),  धुनी (स्त्री),  स्रवन्ती (स्त्री),  सरस्वती (स्त्री),  पर्वतजा (स्त्री),  जलधिगा (स्त्री),  कुल्या (स्त्री),  जम्बालिनी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पृतना
पृतना,  सेना,  ध्वजिनी,  पताकिनी,  वाहिनी,  बल,  सैन्य,  चक्र,  चमू,  वरूथिनी,  अनीकिनी,  अनीक
पृतना सेना ध्वजिनी पताकिनी वाहिनी बलं सैन्यम् ।
चक्रं चमूर्वरूथिन्यनीकिनी स्यादनीकं च ॥ ४५७ ॥
verse 2.1.1.457
page 0053

नाममाला

Sanskrit

अक्षौहिणी,  बल,  अनीक,  वाहिनी,  साधन,  चमू,  ध्वजिनी,  पृतना,  सेना,  सैन्य,  दण्ड,  वरूथिनी
अक्षौहिणी बलानीकं वाहिनी साधनं चमूः ।
ध्वजिनी पृतना सेना सैन्यं दण्डो वरूथिनी ॥ ८६ ॥
verse 0.1.1.86
page 0044

Tamil

வாஹிநீ : போர்ப்படை,  படையின் பகுதி.

Mahabharata

English

Vāhinī^1,  wife of Kuru. § 154 (Pūruvaṃś.): I,  94,  3740.

Vāhinī^2,  a river. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  341.

पुराणम्

English

वाहिनी १ / VĀHINĪ I. A division of army. (See under akṣauhiṇī).

वाहिनी २ / VĀHINĪ II. Wife of kuru,  a king of the Lunar dynasty. Five sons such as aśvavān and others were born to kuru by his wife vāhinī. (M.B. Ādi Parva,  Chapter 94,  Stanza 50).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वाहिनी,  स्त्री,
   (वाहा वाहनानि घोटकादीनिसन्त्यस्यामिति । वाह + इनिः । ङीप् ।) सेना ।(यथा,  रघुः । ११ । ६ ।“लक्ष्मणानुचरमेव राघवंनेतुमैच्छदृषिरित्यसौ नृपः ।आशिषं प्रयुयुजे न वाहिनींसा हि रक्षणविधौ तयोः क्षमा ॥
” * ॥
वाहः प्रवाहोऽस्त्यस्या इति ।) नदी । (यथा, रामायणे । २ । ८९ । ९ ।“उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु हि वः सदा ।नावः समुपकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥
”)सेनाभेदः । तद्यथा । गजाः एकाशीतिः ।रथाः एकाशीतिः । अश्वास्त्रिचत्वारिंशदधिक-शतद्वयम् । पदातिकाः पञ्चाधिकचतुःशतम् ।समुदायेन दशाधिकाष्टशतं वाहाः सन्त्यस्याम् ।इत्यमरभरतौ ॥
 (यथा,  महाभारते । १ । २ ।१९ -- २१ ।“एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः ।त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते ॥
पत्तिस्तु त्रिगुणामेतामाहुः सेनामुखं बुधाः ।त्रीणि सेनामुखान्येको गुल्म इत्यभिधीयते ॥
त्रयो गुल्मा गणो नाम वाहिनी तु गणास्त्रयः ।स्मृतास्तिस्रस्तु वाहिन्यः पृतनेति विचक्षणैः ॥
”प्रवाहशीला । यथा,  मार्कण्डेये । ७८ । २९ ।“यमुना च नदी जज्ञे कलिन्दान्तरवाहिनी ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वाहिनी स्त्री वाहोऽस्त्यस्याः इनि ङीप् । १ सेनायां, २ हस्त्यश्वादिसंख्याभेदान्विते सैन्थभेदे अनीकिनीशब्दे१६९ पृ० दृश्यम् । वहति वह--णिनि । २ नद्याम् अमरः ।“वाहित्यः पार्श्वमेता न जहति भवतः” काव्यप्रकाशः ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.