वाहन (vAhana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishवाहन - vAhana - - carriage
शकट - zakaTa - - carriage
प्रतिनिवर्तक - pratinivartaka - - carriagereturn [ computer ]
अभियुङ्क्ते { अभियुज् } - abhiyuGkte { abhiyuj } - verb - harness [ horses to a carriage ]
कापा - kApA - - carriage
शकटी - zakaTI - - carriage
सम्भार - sambhAra - - carriage [ Anfuhr ]
उपह्वर - upahvara - - carriage
कूबरिन् - kUbarin - - carriage
चङ्कुर - caGkura - - carriage
चक्राङ्ग - cakrAGga - - carriage
चक्रपाद - cakrapAda - - carriage
दण्डार - daNDAra - - carriage
धूर्युज - dhUryuja - - carriage
याम - yAma - - carriage
वाह - vAha - - carriage
य - ya - - carriage
आचरण - AcaraNa - - carriage
आरोहण - ArohaNa - - carriage
चक्रीवत् - cakrIvat - - carriage
Wilson
EnglishApte
Englishवाहनम् [vāhanam], [वाहयति वह्-णिच् ल्यु ल्युट् वा]
Bearing, carrying, conveying.
Driving (as a horse).
A vehicle, conveyance of any kind
7.75
निजानुजेनातिथितामुपेतः प्राचीपतेर्वाहनवारणेन 22.45.
An animal used in riding or draught, as a horse
स दुष्प्रापयशाः प्रापदाश्रमं श्रान्त- वाहनः 1.48
9.25, 6.
An elephant.
An oar
अस्य वाहनसंयुक्तां ... नावमुपाहर 2.52.6. -ना An army
वाहनाजनि 19.33. -पः a groom. -श्रेष्ठः a horse.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English2. वाहन, अम्, n. the act of carrying, bearing,
conveying, conducting
the act of driving or govern-
ing (horses)
a vehicle, chariot, carriage, a convey-
ance of any kind
any animal used in riding or
draught, a horse, an elephant
(अस्), m., N. of a
Muni
[cf. Old Germ. wagana, ‘a chariot
’ Hib.
feun, ‘a chariot.’]
Macdonell
EnglishBenfey
Englishवाहन वाहन, i. e. वह् + अन,
1.
Carrying, Pañc. 253, 13
bearing, 83,
19.
2. Governing (of horses), Nal. 15,
2.
3. A vehicle, Hit. 126, 16
Man. 7,
222
a chariot, Hit. iv. d. 62
a horse,
Man. 5, 29
an elephant.
--
द्विज-, m, Viṣṇu (having a bird,
Garuḍa, as his vehicle), Hariv. 3982.
नर-, drawn by men, epithet and
name of Kuvera, MBh. 3, 8358. म-
हिष-, Yama.
मेघ-, 1. Indra.
2. Śiva. 3. a proper name, Rājat. 5,
64.
यम-, a buffalo.
वारि-,
a cloud.
शालि-, the name of a king.
शिखि(न्)-, Kārttikeya, the god of
war.
श्वेत-, 1. the moon. 2.
Arjuna.
हरि-, 1. Garuḍa. 2.
Indra, Indr. 5, 54.
हव्य-, see s. v.
होत्र-, a proper name.
Hindi
Hindiवाहन
Apte Hindi
Hindiवाहनम्
- वाहयति- वह् + णिच् + ल्युट्
"धारण करना, ले जाना, ढोना"
वाहनम्
- -
(घोड़े आदि को) हाँकना
वाहनम्
- -
"गाड़ी, किसी प्रकार की सवारी"
वाहनम्
- -
खींचने वाला या सवारी का जानवर
वाहनम्
- -
हाथी
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritवाह
पु
वाह, युग्म, घन, वाहन, मानविशेष, बाहु
वाहो युग्मं घनो वाहो वाहो वाहनमित्यपि ।
वाहो मानविशेषः स्याद् वाहो बाहुरिति स्मृतः ॥ १२ ॥
verse 1.1.1.12
page 0001
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishLanman
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetangro bar bya ba
वाहन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritयानं युग्यं पत्त्रं वाह्यं वह्यं वाहनधोरणे ॥ ७५९ ॥
यान (क्ली), युग्य (क्ली), पत्र (पुंक्ली), वाह्य (क्ली), वह्य (क्ली), वाहन (क्ली), धोरण (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritवाहन
वाहन, घोरण, युग्य, यान, पत्त्र
वाहनं धोरणं युग्यं यानं पत्त्रमिति स्मृतम् ॥ ४४९ ॥
verse 2.1.1.449
page 0052
पुराणम्
Englishवाहन / VĀHANA (conveyance). To know about the conveyances of rudra, yama and so on, see under jaladhi.
Vedic Reference
Englishअमरकोशः
SanskritWord: वाहनम्
Root: वाहन
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ wagon
⇒ horse
⇒ riding
⇒ bearing
⇒ drawing
⇒ vehicle
⇒ chariot
⇒ driving
⇒ guiding
⇒ carriage
⇒ elephant
⇒ carrying
⇒ bringing
⇒ exertion
⇒ conveying
⇒ transport
⇒ any animal
⇒ oar or sail
⇒ endeavouring
⇒ act of drawing
⇒ transportation
⇒ act of carrying
⇒ beast for riding
⇒ means of carrying
⇒ act of making effort
⇒ conveyance [transport]
⇒ any vehicle or conveyance or draught-animal
Shloka(s):
2|8|58|1 ► सर्वं स्याद्वाहनं यानं युग्यं पत्रं च धोरणम्। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|58|1 ⇢ वाहनम् (वाहन) (नपुं) ⇒ wagon, horse, riding, bearing, drawing, vehicle, chariot, driving, guiding, carriage, elephant, carrying, bringing, exertion, conveying, transport, any animal, oar or sail, endeavouring, act of drawing, transportation, act of carrying, beast for riding, means of carrying, act of making effort, conveyance [transport], any vehicle or conveyance or draught-animal
➠ 2|8|58|1 ⇢ यानम् (यान) (नपुं) ⇒ van, ship, going, wagon, riding, litter, travel, moving, vessel, vehicle, leading, journey, carriage, marching, palanquin, conducting, vehicle of any kind, marching to or upon or against, means of release from repeated births, vehicle or method of arriving at knowledge
➠ 2|8|58|1 ⇢ युग्यम् (युग्य) (नपुं) ⇒ car, vehicle, chariot, drawn by, yoked or fit to be yoked, any yoked or draught animal
➠ 2|8|58|1 ⇢ पत्रम् (पत्र) (नपुं) ⇒ mail, leaf, card, letter, paper [sheet], page [computer]
➠ 2|8|58|1 ⇢ धोरणम् (धोरण) (नपुं) ⇒ any vehicle, horse's trot, going well or quickly
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ यानाद्यङ्गः
जातिः ➡ चलनिर्जीवः
उपाधि ➡ वाहनम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ शकटम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाहनं, (वहत्यनेनेति । वह + करणे ल्युट् ।“वाहनमाहितात् ।” ८ । ४ । ८ । इत्यत्र“वहतेर्ल्युटि वृद्धिरिहैव सूत्रे निपातनात् ।”इति भट्टोजिदीक्षितोक्त्या निपातनात् वृद्धिः ।)हस्त्यश्वरथदोलादिः । तत्पर्य्यायः । यानम् २युग्यम् ३ पत्रम् ४ धोरणम् ५ । इत्यमरः ।२ । ८ । ५८ ॥
* ॥
(यथा, रघुः । ११ । १० ।“पूर्व्ववृत्तकथितैः पुराविदःसानुजः पितृसखस्य राघवः ।उह्यमान इव वाहनोचितःपादचारमपि न व्यभावयत् ॥
”)देव्या वाहनानि यथा, --“विष्णब्रह्मशिवैर्द्देवैर्ध्रियते सा जगन्मयी ॥
सितप्रेतो महादेवो ब्रह्मा लोहितपङ्कजः ।हरिर्हरिस्तु विज्ञेयो वाहनानि महौजसः ॥
स्वमूर्त्त्या वाहनत्वन्तु तेषां यस्मान्न युज्यते ।तस्मान्मूर्त्त्यन्तरं कृत्वा वाहनत्वं गतास्त्रयः ॥
यस्मिन् यस्मिन्महामाया प्रीणाति सततंशिवा ।तेन तेनैव रूपेण आसनान्यभवन् त्रयः ॥
”इति कालिकापुराणे ५७ अध्यायः ॥
* ॥
देवदानवानां वाहनानि यथा, --पुलस्त्य उवाच ।“शृणुष्व कथयिष्यामि सर्व्वेषामपि नारद ।वाहनानि समासेन एकैकस्यानुपूर्व्वशः ॥
रुद्रहस्ततलोत्पन्नं महाकायं महागजम् ।श्वेतवर्णं महावीर्य्यं देवराजस्य वाहनम् ॥
रौद्रौजःसम्भवं भीमं कृष्णवर्णं मनोजवम् ।पौण्ड्रकं नाम महिषं धर्म्मराजस्य नारद ॥
रुद्रमानस-सम्भूतं श्यामं जलधिसंज्ञकम् ।शिशुमारं दिव्यगतिं वाहनं वरुणस्य च ॥
रौद्रं शकटचक्राक्षं शैलाकारनरोत्तमम् ।अम्बिकापादसम्भू तं वाहनं धनदस्य तु ॥
एकादशानां रुद्राणां वाहनानि महामुने ।गन्धर्व्वाश्च महावीर्य्या भुजगेन्द्राः सुदारुणाः ॥
श्वेतानि सौरभेयाणि वृषाण्युग्रजवानि च ।रथं चन्द्रमसश्चार्द्धं सहस्रहंसवाहनम् ॥
हयोढरथवाहाश्च आदित्या मुनिसत्तम ।कुञ्जरस्थाश्च वसवो यक्षाश्च नरवाहनाः ॥
किन्नरा भुजगारूढा हयारूढौ तथाश्विनौ ।शारङ्गाधिष्ठिता ब्रह्मन् मरुतो घोरदर्शनाः ॥
शुकारूढाश्च कवयो गन्धर्व्वाश्च पदातिनः ।आरुह्य वाहनान्येवं स्वानि स्वान्यमरोत्तमाः ॥
सन्नह्य निर्ययुर्हृष्टा युद्धाय सुमहौजसः ॥
* ॥
नारद उवाच ।गदितानि सुरादीनां वाहनानि महामुने ।दैत्यानां वाहनान्येवं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥
पुलस्त्य उवाच ।शृणुष्व दानवादीनां वाहनानि द्विजोत्तम ।कथयिष्यामि तत्त्वेन यथावत् श्रोतुमर्हसि ॥
अन्धकस्य रथो युक्तः श्रेष्ठः परमवाजिभिः ।कृष्णवर्णः सहस्रारस्त्रिनल्वपरिमाणवान् ॥
प्रह्नादस्य रथो दिव्यः श्बेतवर्णैर्हयोत्तमैः ।उह्यमानस्तथाष्टाभिः श्वेतरुक्ममयः शुभः ॥
विरोचनस्य तु गजः कुम्भस्य तु तुरङ्गमः ।जम्भस्य तु रथो दिव्यो हयैः काञ्चनसन्निभैः ॥
शङ्कुकर्णस्य तरगो हयग्रीवस्य कुञ्जरः ।रथो मयस्य विख्यातो दुन्दुभेश्च महोरगः ।शम्बरस्य विमानोऽभूदायः शङ्कोर्मृगाधिपः ॥
”इति श्रीवामनपुराणे ९ अध्यायः ॥
(वाहयतीति । वह + स्वार्थे णिच् + ल्युः ।वाहके, त्रि । यथा, कथासरित्सागरे । १२४ ।२२० -- २२२ ।“स वाहनानां नागानां शीकराम्बुमहाभरैः ।शूकरप्रेयसीपृष्ठे स्वयं चक्रे कृषिं नृपः ॥
”“नागानां वाहना मेघाः शूकरप्रेयसी क्षितिः ।विष्णोः शूकररूपस्य सा हि प्रियतमोच्यते ॥
तस्यां मेघाम्बुभिर्धान्यमुत्पन्नं चेत् किमद्भुतम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritवाहन वाहयति वह--णिच्--ल्यु । रथादौ याने ।देवभेदे वाहनभेदो यथा “विष्णुब्रह्मशिवैर्देवैर्ध्रियते साजगन्मयी । सितप्रेतो महादेवो ब्रह्मा लोहितपङ्कजः ।हरिर्हरिस्तु विज्ञेयो बाहनानि महौजसः । स्वमूर्त्त्यावाहनत्वन्तु तेषां यष्मान्न युज्यते । तस्मान्मूर्त्त्यन्तरं कृत्वावाहनत्व गतास्त्रवः । यस्मिन् यस्मिन् महामाया प्री-णाति सततं शिवा । तेन तेनैव रूपेण आमनान्यभवन्त्रयः” कालिकापु० ५७ अ० । देवदानवानां वाहनानियथा । पुलस्त्य उवा च “शृणुष्व कथयिष्यामि सर्वेषा-मपि नारद! । वाहनानि समासेन एकैकस्यानुपूर्वशः ।रुद्रहस्ततलोत्पन्नं महाकायं महागजम् । श्वेतकर्णंमहावीर्य्यं देवराजस्य वाहनम् । राद्रौजःसम्भवंभीमं कृष्णवर्णं मनोजवम् । पौण्ड्रणं नाम महिशंधर्मराजस्य नारद! । रुद्रमानससम्भूतं श्यामं जलधि-सम्भवम् । शिशुमारं दिव्यगतं वाहनं वरुणस्य च ।रौदं शकटचक्राक्षं शैलाकारनरोत्तमम् । अम्बिका-प्रादसम्भूतं वाहनं धनदस्य तु । एकादशानां रुद्राणांवाहनानि महामुने । गन्धर्वाश्च महावीर्य्या भुजगेन्द्राःसुदारुणाः । श्वेतानि सौरभेयाणि वृषाण्युग्रजवानिच । रथं चन्द्रमसश्चार्द्धसहस्रहंसवाहनम् । हयोढरथवाहाश्च आदित्या मुनिसत्तम! । कुञ्जरस्थाश्च वसंवोयक्षाश्च नरवाहनाः । किन्नराभुजगारुढा हयारुढौतथाश्विनौ । शारङ्गाधिष्ठिता ब्रह्मत्! मरुतो घोर-दर्शनाः । शुकारूढाश्च कवयो गन्घर्वाश्च पदातिनः ।आरुह्य वाहनान्येवं स्वानि स्वान्यमरोत्तमाः । सन्नह्यनिर्ययुर्हृष्टा युद्धाय सुमहौजसः” वामनपु० ९ अ० ।निघण्टौ देवभेदे वाहननामभेदा उक्तास्तत्र दृश्याः ।
Capeller
GermanStchoupak
Frenchवाहन-
ag. qui porte, qui traîne, etc.
nt. animal de trait,
attelage, monture, véhicule
rame (ou voile ?)
fait de porter, de traîner,
etc.
de conduire (les chevaux, etc.)
-ता -त्व- nt. fait de servir
d'animal de trait, de monture, de véhicule
-ई-कृ- employer comme
monture, comme véhicule
-ई-भू- servir de monture, etc.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.