वास्तोष्पति (vAstoSpati)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishApte
Englishवास्तोष्पतिः [vāstōṣpatiḥ], 1 of a Vedic deity (supposed to preside over the foundation of a house) Ṛv.7.54
वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वलभीभिश्च निर्मितम् 1.5.54.
of Indra.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMacdonell
EnglishApte Hindi
Hindiवास्तोष्पतिः
- "वास्तोः पतिः, नि* षष्ठ्या अलुक्, षत्वम्"
एक वैदिक देवता (घर की आधारशिला की अधिष्ठात्री देवता मानी जाती है)
वास्तोष्पतिः
- -
इन्द्र का नाम
Lanman
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritइन्द्रो हरिर्दुश्च्यवनोऽच्युताग्रजो वज्री विडौजा मघवान्पुरंदरः ।
प्राचीनबर्हिः पुरुहूतवासवौ संक्रन्दनाखण्डलमेघवाहनाः ॥ १७१ ॥
सुत्रामवास्तोष्पतिदल्मिशक्रा वृषा शुनासीरसहस्रनेत्रौ ।
पर्जन्यहर्यश्वऋभुक्षिबाहुदन्तेयवृद्धश्रवसस्तुराषाट् ॥ १७२ ॥
सुरर्षभस्तपस्तक्षो जिष्णुर्वरशतक्रतुः ।
कौशिकः पूर्वदिग्देवाप्सरःस्वर्गशचीपतिः ॥ १७३ ॥
पृतनाषाडुग्रधन्वा मरुत्वान्मघवास्य तु ।
दिक्पाल (पुं), इन्द्र (पुं), हरि (पुं), दुश्च्यवन (पुं), अच्युताग्रज (पुं), वज्रिन् (पुं), विडौजस् (पुं), मघवन् (पुं), पुरन्दर (पुं), प्राचीनबर्हिस् (पुं), पुरुहूत (पुं), वासव (पुं), सङ्क्रन्दन (पुं), आखण्डल (पुं), मेघवाहन (पुं), सुत्रामन् (पुं), वास्तोष्पति (पुं), दल्मि (पुं), शक्र (पुं), वृषन् (पुं), सुनाशीर (पुं), सहस्रनेत्र (पुं), पर्जन्य (पुं), हर्यश्व (पुं), ऋभुक्षिन् (पुं), बाहुदन्तेय (पुं), वृद्धश्रवस् (पुं), तुराषाह् (पुं), सुरर्षभ (पुं), तपस्तक्ष (पुं), जिष्णु (पुं), वरक्रतु (पुं), शतक्रतु (पुं), कौशिक (पुं), पूर्वदिक्पति (पुं), देवपति (पुं), अप्सरःपति (पुं), स्वर्गपति (पुं), शचीपति (पुं), पृतनाषाह् (पुं), उग्रधन्वन् (पुं), मरुत्वत् (पुं), मघवन् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritइन्द्र
इन्द्र, दुश्च्यवन, हरि, सुरपति, सङ्क्रन्दन, वासव, वृत्रारि, बलसूदन, शतमख, वृद्धश्रवस्, कौशिक, जिष्णु, वज्रधर, सहस्रनयन, वास्तोष्पति, गोपति, पर्जन्य, मघवन्, वृषन्, हरिहय, प्राचीनबर्हिस्, पुरुहूत, पृतनाषाट्, पुरन्दर, पूर्वदिक्पति, स्वाराज्, आखण्डल, तुराषाह्, सुत्रामन्, गोत्रभिद्, सुनासीर, शक्र, उग्रधन्वन्, हरिवत्, पाकशासन, दिवस्पति, विडौजस्, मरुत्वत्, मेघवाहन
इन्द्रो दुश्च्यवनो हरिः सुरपतिः सङ्क्रन्दनो वासवो,
वृत्रारिर्बलसूदनः शतमखो वृद्धश्रवाः कौशिकः ।
जिष्णुर्वज्रधरः सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्गोपतिः,
पर्जन्यो मघवा वृषा हरिहयः प्राचीनबर्हिः स्मृतः ॥ ५२ ॥
पुरुहूतः पृतनाषाट् पुरन्दरः पूर्वदिक्पतिः स्वाराट् ।
आखण्डलस्तुराषाट् सुत्रामा गोत्रभित्सुनासीरः ॥ ५३ ॥
शक्रः स्यादुग्रधन्वा च हरिवान्पाकशासनः ।
दिवस्पतिर्विडौजाश्च मरुत्वान्मेघवाहनः ॥ ५४ ॥
verse 1.1.1.52
page 0008
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवास्तोष्पतिः, (वास्तोर्गृहक्षेत्रस्य पतिरधि-ष्ठाता । “वास्तोष्पतिगृहमेधाच्छ च ।” इतिनिपातनात् अलुक् षत्वञ्च । यद्वा, “वास्त्वन्त-रिक्षं तस्य पतिः पाता विभुत्वेन ।” इतिनिघण्टुटीकायां देवराजयज्वा । ५ । ४ । ९ ।)इन्द्रः । इत्यमरः ॥
(देवतामात्रम् । यथा, भागवते । १० । ५० । ५३ ।“वास्तोष्पतीनाञ्च गृहैर्वलभीभिश्च निर्म्मितम् ।चातुर्व्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्लसत् ॥
”“किञ्च नगरगृहादौ वास्तोष्पतीनां देवानाञ्चगृहैर्वलभीभिश्चन्द्रमालिकाभिश्च निर्म्मितम् ॥
”इति तट्टीकायां स्वामी ॥
गृहपालयितरि, त्रि ।यथा, ऋग्वेदे । ७ । ५४ । १ ।“वास्तोष्पते प्रतिजानीह्यस्मान्स्वावेशो अनमीवो भवानः ॥
”“हे वास्तोष्पते गृहस्य पालयितर्देव त्वं अस्मान्त्वदीयान् स्तोतॄनिति प्रतिजानीहि ।” इतितद्भाष्ये सायणः ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.