| YouTube Channel

वासकसज्जा (vAsakasajjA)

 
शब्दसागरः
English
वासकसज्जा
f.
 (-ज्जा) A woman dressed with all her ornaments, and hav-
ing her apartments, &c. decorated to receive her lover.
E.
 वास clo-
thes, कन् pleonasm, and सज्जा accoutrements
also with कन् added,
वासकसज्जिका ।
Wilson
English
वासकसज्जा
f.
 (-ज्जा) A woman dressed with all her ornaments, and
having her apartments, &c. decorated to receive her lover.
E.
 वास clothes, कन् pleonasm, and सज्जा accoutrements
also with
कन् added, वासकसज्जिका.
Monier Williams Cologne
English
वासक—सज्जा or वासक—सज्जिका,
f.
 a woman ready to receive her lover (cf. वास-सज्जा),
Kāv.
 , Sch.
Apte Hindi
Hindi
वासकसज्जा
स्त्री*
 वासक-सज्जा -
"वह स्त्री जो अपने प्रेमी का स्वागत, सत्कार करने के लिए अपने आपको वस्त्रालंकार से भूषित करती तथा घर को साफ़ सुथरा रखती है, विशेषतः उस समय जब कि प्रेमी का मिलन नियत किया हुआ हो
भावी नायिका "
L R Vaidya
English
vAsaka-sajjA {% f. %} a woman who has dressed herself in all her ornaments in expectation of a visit from her lover, (कुरुते मंडनं या तु सज्जिते वासवेश्मनि । सा तु वासकसज्जा स्यात्), भवति विलपति रोदिति वासकसज्जा Git.G.vi.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वासकसज्जा,
स्त्री,
 (वासके प्रियसमागमवासरेसज्जतीति । सज्ज् + अच् । टाप् । यद्वा, वासकंवासवेश्म सज्जयतीति । सज्जि + अण् । टाप् ।)स्वीयादिनायिकाभेदः । (यथा, गीतगोविन्दे ।६ । ८ ।“भवति विलम्बिनि विगलितलज्जाविलपति रोदिति वासकसज्जा ॥
”)तस्या लक्षणं यथा । अद्य मे प्रियवासर इत्थंनिश्चित्य या सुरतसामग्रीं सज्जीकरोति सावासकसज्जा । वासको वासरः । अस्याश्चेष्टामनोरथसखीपरिहासदूतीप्रश्नसामग्रीविधान-मार्गविलोकनादयः । मुग्धावासकसज्जा यथा, “हारं गुम्फति तारकातिरुचिरं ग्रथ्नातिकाञ्चीलतांदीपं न्यस्यति किन्तु तत्र बहुलं स्नेहं न दत्तेपुनः ।आलीनामिति वासकस्य रजनौ कामानुरूपाःक्रियाःसाचिस्मेरमुखी नवोढसुमुखी दूरात् समुद्वी-क्षते ॥
”मध्या वासकसज्जा यथा, --“शिल्पं दर्शयितुं करोति कुतुकात् कह्लार-हारस्रजंचित्रप्रेक्षणकैंतवेन किमपि द्बारं ममुद्वीक्षते ।गृह्णात्याभरणं नवं सहचरी भूषाजिगीषामिषा-दित्थं पद्मदृशः प्रतीत्य चरितं स्मेराननोऽभूत्स्मरः ॥
”प्रौढा वासकसज्जा यथा, --“कृतं वपुषि भूषणं चिकुरधोरणी धूपिताकृता शयनसन्निधौ क्रमुकवीटिकासम्भृतिः ।अकारि हरिणीदृशा भवनमेत्य देहत्विषास्फुरत्कनककेतकीकुसुमकान्तिभिर्दुर्दिनम् ॥
”मनोरथश्च यथा, --“आवयोरङ्गयोर्द्वैधे भूयो विरहपल्लवः ।अद्वैते च स्मितस्फीतं न स्यादन्योन्यवीक्ष-णम् ॥
”परकीया वासकसज्जा यथा, --“श्वश्रुं स्वापयितुं छलेन च तिरोधत्ते प्रदीपा-ङ्कुरान्धत्ते सौधकपोतपोतनिनदैः साङ्केतिकंचेष्टितम् ।शश्वत्पार्श्वविवर्त्तिताङ्गलतिकं लोलत्कपोल-द्युतिक्वापि क्वापि कराम्बुजं प्रियधिया तल्पान्तिकंन्यस्यति ॥
”इति रसमञ्जरी ॥
(तथाच साहित्यदर्पणे । ३ । ८९ ।“कुरुते मण्डनं यस्याः सज्जिते वासवेश्मनि ।सा तु वासकसज्जा स्याद्बिदितप्रियङ्गमा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वासकसज्जा स्त्री “कुरुते मण्डनं या तु सज्जिते वास-वेश्मनि । सा तु वासकसज्जा स्यात्” इत्युक्तलक्षणेनायिकाभेदे वाससज्जाप्यत्र सा० द० ।